Instytut Pamięci Narodowej

Korzenie Armii Krajowej sięgają zawiązanej w nocy z 26 na 27 września 1939 r. przez grupę wyższych oficerów z gen. Michałem Karaszewiczem-Tokarzewskim na czele, przy współudziale prezydenta Warszawy Stefana Starzyńskiego, konspiracyjnej organizacji Służba Zwycięstwu Polski. Stała się ona zalążkiem rozbudowanego później Państwa Podziemnego. SZP została przekształcona w listopadzie 1939 r. w Związek Walki Zbrojnej.

14 lutego 1942 r. Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski wydał rozkaz o przekształceniu Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową. Decyzja o powstaniu AK była podyktowana koniecznością scalenia polskich konspiracyjnych oddziałów zbrojnych i podporządkowania ich rządowi RP w Londynie.

Kolejnymi dowódcami Armii Krajowej byli generałowie: Stefan Rowecki ps. Grot – do 30 czerwca 1943 r., Tadeusz Komorowski ps. Bór – do 2 października 1944 r., Leopold Okulicki ps. Niedźwiadek – do 19 stycznia 1945 r. Dowódca Armii Krajowej podlegał Naczelnemu Wodzowi Polskich Sił Zbrojnych. W ciągu II wojny światowej przez szeregi ZWZ-AK przeszło blisko 450 tys. osób.

W hołdzie żołnierzom Armii Krajowej Instytut Pamięci Narodowej organizuje wiele wydarzeń w całej Polsce.

Inicjatywy Instytutu Pamięci Narodowej
związane z obchodami

Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej

w 83. rocznicę przekształcenia Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową

Instytut Pamięci Narodowej w Warszawie

• 14 lutego 2025, Warszawa – udział przedstawicieli IPN w obchodach Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej;
• 14 lutego 2025 – tekst zastępcy prezesa IPN dr. hab. Karola Polejowskiego na temat Armii Krajowej, w ramach projektu „Opowiadamy Polskę światu” na portalu www.WszystkoCoNajwazniejsze.pl;
• 14 lutego 2025 – Fenomen żołnierzy Armii Krajowej. Marcin Łaszczyński gościem cyklu „Historia toczy się dziś”;
• 15 lutego 2025 – z cyklu „Kulisy historii” – odc. 203 „ZWZ – AK – jak powstała zbrojna konspiracja?”;
• luty 2025 – 5. odcinek audycji „Przystanek Historia” w portalu przystanekhistoria.pl – rozmowa z dr. Tomaszem Łabuszewskim, dyrektorem warszawskiego oddziału IPN, o Armii Krajowej;
• zajęcia stacjonarne w Centralnym Przystanku Historia „Szare Szeregi” dla uczniów klas IV-VII „Polskie Państwo Podziemne w walce z okupantem” dla uczniów klas VIII szkół podstawowych oraz szkół ponadpodstawowych (Warszawa, Centralny Przystanek Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego, ul. Marszałkowska 107);
• spacer po Warszawie „Szlakiem Armii Krajowej” prowadzony przez edukatorów Centralnego Przystanku Historia dla uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych;

Instytut Pamięci Narodowej w Białymstoku

• 14 lutego 2025, godz. 17.00, Białystok – przedstawiciele IPN złożą kwiaty przy pomniku Żołnierzy Armii Krajowej (ul. Kilińskiego);
• 14 lutego 2025, godz. 10.00 i godz. 11.00, Wysokie Mazowieckie – przedstawiciele IPN złożą kwiaty pod pomnikiem Ofiar Rządów Totalitarnych oraz pod pomnikiem Kazimierza Kamieńskiego „Huzara”;
• 14 lutego 2025, Wysokie Mazowieckie – XII Olimpiada wiedzy o Armii Krajowej;

Instytut Pamięci Narodowej w Bydgoszczy

• 12 lutego 2025, Bydgoszcz – warsztaty dla nauczycieli na temat Armii Krajowej;
• 12 lutego 2025 – konkurs: Armia Krajowa-na platformie Kahoot!;
• 14 lutego 2025, Bydgoszcz – okolicznościowy baner prezentowany na siedzibie Delegatury IPN w Bydgoszczy;
• 14 lutego 2025, Bydgoszcz – spotkanie z grupą rekonstrukcyjną i żołnierzami 8 KPBOT;
• 14 lutego 2025, Bydgoszcz – inauguracja Klubu Historycznego im. Stefana Roweckiego „Grota” w Bydgoszczy – wykład dr. Marka Szymaniaka na temat patrona Klubu Historycznego – gen. Stefana Roweckiego „Grota”;

Instytut Pamięci Narodowej w Gdańsku

• 12 lutego 2025, Gdańsk – wyświetlanie okolicznościowej animacji na fasadzie siedziby IPN w Gdańsku (al. Grunwaldzka 216);
• 14 lutego 2025, Gdańsk – prezentacja wystawy plenerowej przed siedzibą IPN w Gdańsku „Polskie Państwo Podziemne na Pomorzu w latach 1939–1945” (al. Grunwaldzka 216);
• 14 lutego 2025, Gdańsk – stoisko edukacyjne z przypinkami i torbami w patriotyczne wzory do własnoręcznego wykonania na Targu Rakowym w Gdańsku;
• 14 lutego 2025, Gdańsk – spacer historyczny dla uczniów gdańskich szkół „Śladami żołnierzy Armii Krajowej w Gdańsku”;
• 14 lutego 2025, Gdańsk – oznakowanie tabliczką weterana walk o wolność i niepodległość Polski grobu Ryszarda Dobielewskiego, Antoniego Ambroża, Witolda Liczbińskiego, Emilii Ocieszko (Cmentarz Srebrzysko);
• 16 lutego 2025 – dyskusja online „Polskie Państwo Podziemne na Pomorzu” na kanale IPNtv z udziałem prof. Andrzeja Gąsiorowskiego, prof. Bogdana Chrzanowskiego i dr. hab. Piotra Niwińskiego (prof. UG);

Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

• 14 lutego 2025, Katowice – obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej orgazniowane przez Oddział IPN w Katowicach wraz ze Śląskim Urzędem Wojewódzkim oraz  parafią św. Kazimierza Królewicza w Katowicach;

godz. 9.00 – Apel pamięci pod Pomnikiem Pamięci Dowódców i Żołnierzy Armii Krajowej Okręgu Śląskiego, na Centralnym Cmentarzu Komunalnym w Katowicach przy ul. Murckowskiej  (sektor 37, rząd 8) oraz złożenie kwiatów na grobach naszych bohaterów;

godz. 10.30 – msza święta w kościele wojskowym pod wezwaniem św. Kazimierza Królewicza w Katowicach (ul. M. Skłodowskiej-Curie 2) w intencji żołnierzy AK oraz z okazji 85. rocznicy pierwszej masowej deportacji Polaków na Sybir;

Instytut Pamięci Narodowej w Kielcach

• 10-28 lutego 2025, Kielce – prezentacja plenerowej wystawy „Eugeniusz Kaszyński >>Nurt<<” (Skwer im. Stefana Żeromskiego);
• 12 lutego 2025, godz. 17.00, Kielce – projekcja filmu „Leski. Akcja 666” w cyklu „Środa w Przystanku Historia” (Centrum Edukacyjne IPN „Przystanek Historia”, ul. Warszawska 5);
• 14 lutego 2025, godz. 12.00, Kielce – uroczystość z okazji Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej organizowana przez IPN w Kielcach (Skwer im. Stefana Żeromskiego);

Instytut Pamięci Narodowej w Krakowie

• 9 lutego 2025, Budapeszt – wykład na Przystanku Historia Budapeszt pt. „Ostatni rozkaz gen. Leopolda Okulickiego i jego konsekwencje”;
• 12 lutego 2025, Myślenice –  złożenie kwiatów na grobie ppłk. Adama Stabrawy „Borowego”, dowódcy 1 pułku strzelców podhalańskich AK;
• 14 lutego 2025, godz. 12.00, Kraków – obchody 83. rocznicy przekształcenia Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową; w programie Apel Pamięci oraz złożenie kwiatów i zniczy; organizatorami są: Oddział IPN w Krakowie, Małopolski Urząd Wojewódzki  i Małopolski Okręg Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej (pl. J. Matejki);
• 24 lutego 2025, godz. 12.00, Kraków – Uroczystość w 72. rocznicę śmierci gen. Augusta Emila Fieldorfa „Nila”

Instytut Pamięci Narodowej w Lublinie

• 14 lutego 2025, godz. 10.00, Lublin – prezentacja wystawy elementarnej IPN „Armia Krajowa” (Plac Litewski/Budynek Poczty Głównej);
• 14 lutego 2025, godz. 10.15, Lublin – złożenie kwiatów pod Pomnikiem Nieznanego Żołnierza w Lublinie (Plac Litewski);
• 14 lutego 2025, Lublin – działania edukacyjne w siedzibie lubelskiego IPN (ul. Wodopojna 2);

godz. 10.40 – wystąpienie dr. Roberta Derewendy, dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Lublinie;

godz. 10.50 – projekcja filmu dokumentalnego „Armia Krajowa – armia inna niż wszystkie”;

godz. 11.30 – prezentacja spotu „Dziewczyny z AK”;

godz. 11.40 – test wiedzy „Aż do ofiary życia mego... Armia Krajowa”;

• 19 lutego 2025 – artykuł popularnonaukowy Patrycji Gustaw (IPN Lublin) „Dr Stefania Perzanowska – sanitariuszka AK i więźniarka czterech obozów koncentracyjnych” w Kurierze Lubelskim;

Instytut Pamięci Narodowej w Łodzi

• 14 lutego 2025, godz. 10.00 Łódź – uroczystość 83. rocznicy przemianowania Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową organizowana przez łódzki oddział IPN (ul. Żeligowskiego);

Instytut Pamięci Narodowej w Olsztynie

• 14 lutego 2025, godz. 10.00, Giżycko – uroczystość odsłonięcia i poświęcenia wyremontowanego staraniem IPN grobu weterana kpt. Józefa Kalecińskiego ps. „Adil” oraz oznaczenie grobu tabliczką „grób weterana”;
• 14 lutego 2025, godz. 10.00, Olsztyn – uroczystości pod pomnikiem Armii Krajowej organizowane przez Delegaturę IPN, złożenie kwiatów;
• 14 lutego 2025, godz. 9.50 – lekcja on-line „Konspiracja-Walka-Barykady. Armia Krajowa 1942-1945";

Instytut Pamięci Narodowej w Opolu

• 21 lutego 2025, godz. 17.00, Opole – przedstawiciele Delegatury IPN w Opolu wezmą udział w uroczystości organizowanej przez Światowy Związek Żołnierzy AK przy Pomniku Armii Krajowej;

Instytut Pamięci Narodowej w Poznaniu

• 14 lutego 2025, Poznań – przedstawiciele poznańskiego IPN złożą kwiaty pod Pomnikiem Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej;
•  materiały edukacyjne i popularnonaukowe na temat Armii Krajowej, przygotowane przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Poznaniu;

Instytut Pamięci Narodowej w Radomiu

• 14 lutego 2025 r., godz. 12.00, Radom – przedstawiciele radomskiego IPN wezmą udział w w uroczystościach związanych z 83. rocznicą przekształcenia Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową; wydarzenie rozpocznie uroczysta msza święta w Kościele Garnizonowym, następnie uroczystości przeniosą się pod pomnik Armii Krajowej Okręgu „Jodła”, gdzie zostaną złożone kwiaty; wydarzenie organizowane przez Światowy Związek Armii Krajowej Zarząd Okręgu Radom, Dowódcę Garnizonu Radom oraz Prezydenta Miasta Radomia;

Instytut Pamięci Narodowej w Rzeszowie

• 12 lutego 2025 – dr Paweł Fornal z Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Rzeszowie gościem audycji z cyklu „Historia w pamięci zapisana“ w Radiu Via w związku z 83. rocznicą przemianowania Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową oraz 80. rocznicą rozwiązania Armii Krajowej w Podokręgu Rzeszów;
• 14 lutego 2025, Rzeszów – obchody wojewódzkie 83. rocznicy przekształcenia Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową; IPN w Rzeszowie jest współorganizatorem uroczystości;
• 14 lutego 2025 – dr Paweł Fornal z Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Rzeszowie gościem poranka w Radiu Fara;

Instytut Pamięci Narodowej w Szczecinie

• 9 lutego 2025, godz. 12.00, Szczecin – msza św. w intencji żołnierzy i dowódców Armii Krajowej oraz złożenie kwiatów w kaplicy Armii Krajowej; w uroczystości wezmą udział przedstawiciele szczecińskiego IPN (Bazylika Archikatedralna pw. św. Jakuba Apostoła w Szczecinie);
• 14 lutego 2025, Szczecin – obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej współorganizowane przez IPN w Szczecinie i Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej Okręg Szczecin:

godz. 11.00 – uroczystość pod tablicą „Żołnierzom Armii Krajowej” przy Urzędzie Miasta Szczecin (plac Armii Krajowej 1);

godz. 12.00 – uroczystość przy pomniku „Na Chwałę Armii Krajowej” na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie;

• 14 lutego 2025, Szczecin – pokaz filmu dokumentalnego „Udawać Greka”, w reż. Artura Janickiego wraz z prelekcją dotyczącą historii Armii Krajowej dla żołnierzy 14 Zachodniopomorskiej Brygady Obrony Terytorialnej (Przystanek Historia, pl. Brama Portowa, Posejdon I piętro);
• 17 lutego 2025, Koszalin – cykl zajęć edukacyjnych dla uczniów Zespołu Szkół nr 7, dotyczący historii Armii Krajowej;
• 18 lutego 2025, Dobrowo – prelekcja „Powstanie Armii Krajowej” w Oddziale Zewnętrznym Aresztu Śledczego w Dobrowie;

Instytut Pamięci Narodowej we Wrocławiu

• 14 lutego 2025, godzina 11.00, Wrocław – uroczystość w Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej, organizowana wspólnie ze Światowym Związkiem Żołnierzy Armii Krajowej (cmentarz przy ul. Smętnej, Pomnik Żołnierzy Armii Krajowej);
• 21 lutego 2025, Brzeg – prelekcja Barbary Iwanickiej, Kamili Bałchanowskej „Armia Krajowa zakonspirowane Siły Zbrojne Polskiego Państwa Podziemnego” (Przystanek Historia);
• 25 lutego 2025, Wrocław – prelekcja Jakuba Król-Kulikowskiego „ZWZ-AK” (Przystanek Historia);