13 maja 2008 r.
Instytut Pamięci Narodowej informuje, że podjął starania o przyznanie ojcu Hubertowi Czumie Honorowego Obywatelstwo Miasta Szczecina. Stosowny wniosek został złożony 9 maja 2008 r. w Urzędzie Miejskim w Szczecinie.
Hubert Czuma urodził się 2 listopada 1930 r. w Lublinie. 1 października 1948 r. wstąpił do Towarzystwa Jezusowego, a 30 października 1955 r. otrzymał święcenia kapłańskie. Wychowany w patriotycznej rodzinie, nigdy nie krył swej niechęci do ustroju panującego w Polsce po II wojnie światowej i miał odwagę czynnie mu się przeciwstawić. W latach sześćdziesiątych zaangażował się w działalność podziemnej organizacji „Ruch”, za co był więziony.
Od początku pracy kapłańskiej zajmował się Duszpasterstwem Akademickim. Podjął się pracy w Łodzi (w 1961 r. pod przymusem władz musiał opuścić miasto), później w Gdańsku, Lublinie (w 1971 r. po raz drugi musiał opuścić miasto pod presją władz), następnie w Kaliszu i Bydgoszczy.
W 1973 r. zamieszkał w Szczecinie, choć z miastem związany był już wcześniej, choćby przez współpracę z ojcem Władysławem Siwkiem. Tu również poświęcił się pracy w Duszpasterstwie Akademickim, organizował wykłady znanych opozycjonistów, często występował na ambonie w obronie studentów, m.in. Jacka Smykała, wyrzuconego z powodów politycznych z Pomorskiej Akademii Medycznej, współorganizował pielgrzymki na Jasną Górę oraz młodzieżowe obozy w górach. Wokół jego osoby ukształtowało się środowisko opozycyjne Szczecina, Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela czy Studencki Komitet Solidarności.
Władzom nie podobała się ani jego obecność w mieście, ani prężna działalność Duszpasterstwa Akademickiego. Uważany był przez Służbę Bezpieczeństwa za największe zagrożenie dla władz socjalistycznych w województwie szczecińskim. W 1978 r., pod naciskiem ministra ds. wyznań Kazimierza Kąkola, który domagał się usunięcia ojca Czumy ze Szczecina, wyjechał na roczne studium z zakresu duchowości do Rzymu. Po roku wrócił do Szczecina, by znów pracować z młodzieżą, jednak władze wymusiły jego przeniesienie. W 1979 r. został zmuszony do opuszczenia miasta, ale też zaprzestania działalności w duszpasterstwach. Nakazano mu wyjazd do Radomia, co było niemal równoznaczne z zesłaniem. Został odsunięty od pracy z młodzieżą akademicką, współorganizował jednak msze św. za Ojczyznę, został honorowym członkiem NSZZ „Solidarność” oraz członkiem Rady Programowej „Tygodnika Solidarność”. W swoim sercu zachował jednak pamięć o Szczecinie i szczecinianach, o których wielokrotnie wypowiadał się w ciepłych słowach. Z całą pewnością można go nazwać ambasadorem Szczecina.
Na przekór czasom, w których przyszło mu żyć, zachował niekonformistyczną postawę. Swą wyjątkową osobowością wywarł olbrzymi wpływ na życie wielu ludzi, którzy do dzisiaj spotkania z ojcem Hubertem wspominają jako coś wyjątkowego i fascynującego. W prosty i jasny sposób mówił o rzeczach trudnych, urzekał swą uczciwością, bezinteresownością, wiarygodnością i zgodnością tego, co mówił, z tym, jak żył. Jego działalność była bardzo istotna dla Szczecina, dlatego w czasach zalewu nijakości pragniemy oddać szacunek ojcu Hubertowi, jednocześnie dziękując za jego bezkompromisową i wolnościową działalność, wkład w budowę tożsamości miasta oraz zaszczepienie w wielu szczecinianach wiary w wolną Polskę. Gdyby nie postawa ojca Huberta Czumy oraz podobnych mu ludzi, dziś nie żylibyśmy w niepodległej Polsce.
***
Odpowiedź dr. Marcina Stefaniaka, p.o. dyrektora Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Szczecinie, na list otwarty pana Andrzeja Łazowskiego, prezesa Stowarzyszenia Czas Przestrzeń Tożsamość opublikowany na www.cpt.org.pl
Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Szczecinie złożył wniosek o uhonorowanie o. Huberta Czumy tytułem Honorowego Obywatela Miasta Szczecina, korzystając z możliwości danej w takich wypadkach bez wyjątku każdemu obywatelowi, a także każdej instytucji.
O. Hubert Czuma jest niepodważalnym autorytetem moralnym, uhonorowanie go jest przypomnieniem miastu i jego mieszkańcom wagi działalności, którą podejmował. Wysunięcie kandydatury o. Czumy do rzeczonego wyróżnienia pozostaje bez związku z wnioskami, które w tej sprawie zostały złożone w Radzie Miasta Szczecin przez inne podmioty i nie może być traktowana jako kontra wobec nich. Kierowanie do IPN zastrzeżeń dotyczących procedur rozpatrywania takich wniosków przez urzędy samorządu lokalnego uważamy za niezasadne, ponieważ Instytut Pamięci Narodowej nie jest stroną w sprawie. Informujemy także, że IPN nie zabiera głosu w politycznych dyskusjach, co tłumaczy brak stanowiska w publicznym sporze o nadanie honorowego obywatelstwa dla osób zgłaszanych przez Stowarzyszenie Czas Przestrzeń Tożsamość.
Szczeciński oddział IPN nie podejmował żadnych rozmów, a zwłaszcza zobowiązań wobec Stowarzyszenia Czas Przestrzeń Tożsamość w zakresie działań o uhonorowanie o. Huberta Czumy. Niemniej jednak doceniam, że wśród potencjalnych kandydatów do tytułu, które był Pan uprzejmy wymienić w swoim liście, znalazło się także miejsce dla o. Huberta Czumy, stanowi to niewątpliwe poparcie dla podjętej przez nas inicjatywy.
Wobec innych zarzutów kierowanych pod adresem Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Szczecinie informuję, że szczeciński oddział IPN podejmuje współpracę w zakresie edukacji publicznej i realizację ustawowych zadań IPN z wieloma instytucjami, organizacjami i innymi podmiotami. Na bieżąco przekazujemy informacje o podejmowanych działaniach, w tym także o zawieraniu porozumień o współpracy. Szczegóły przedsięwzięć prezentujemy na stronie internetowej IPN, a także w mediach ogólnopolskich i lokalnych. Wobec licznych wykładów otwartych, wystaw, dyskusji, promocji publikacji, pokazów przygotowywanych zarówno dla określonych odbiorców, jak i szerokiej publiczności, przekonanie Pana, jakoby IPN zajmował się jedynie „promocją pracowników SB” wynika ze słabego rozeznania działalności Instytutu Pamięci Narodowej. By uzupełnić ten niepełny obraz przekazuję do lektury informator o działalności szczecińskiego IPN, a także „Katalog wystaw”. Zachowuję świadomość, że w ten sposób możemy zaprezentować tylko niewielki wycinek pracy podejmowanej przez IPN.
Uważam, że w zakresie upamiętniania historii Polski i regionu w latach 1939-1990 wciąż pozostaje wiele do uczynienia. Działalność Stowarzyszenia Czas Przestrzeń Tożsamość ze znawstwem podejmuje działalność na tym polu, dlatego w przekonaniu, że Państwa zamiary wielokrotnie pozostają spójne z celami IPN, w przyszłości chętnie podejmiemy współpracę z Państwem.
dr Marcin Stefaniak
p.o. dyrektora IPN Oddział w Szczecinie
|
|