"Losy dzieci polskich w latach okupacji niemieckiej i sowieckiej" - pod tym tytułem odbyło się sympozjum historyczne, zorganizowane przez Klub Historyczny im. gen. Stefana Roweckiego "Grota". Tym razem swoje podwoje otworzyło Liceum Ogólnokształcącym SS Nazaretanek w Kaliszu - podczas wojny znajdował się w tym miejscu obóz germanizacyjny dla polskich dzieci, stąd właśnie taki wybór miejsca wykładu.
Dr Julianna Wasiak, emerytowany pracownik Archiwum Państwowego w Łodzi, wygłosiła referat pt. "Rola Gaukinderheim w Kaliszu w germanizacyjnej polityce niemieckiego okupanta".
Dzieci z rodzin „rasowo wartościowych”, tzn. jasnowłose, niebieskookie, o „nordyckim wyglądzie”, zabierano z polskich rodzin i sierocińców i przekazywano do niemieckich zakładów wychowawczych. W tych zakładach dzieci uczono języka niemieckiego, zmieniano im personalia i jako dzieci niemieckie, były przekazywane bezdzietnym rodzinom niemieckim. W praktyce dzieci przeznaczone do zniemczenia poddawane były wielokrotnie badaniom antropologicznym, zdrowotnym i psychologicznym w wytypowanych do tego celu placówkach. Te dzieci, które zostały zakwalifikowane jako nadające się do zniemczenia, kierowano do okręgowego domu dziecka. Kalisz był siedzibą jedynego okręgowego domu dziecka na tym terenie od 1942 r. do końca okupacji. Mieścił się w budynku klasztornym SS Nazaretanek. W Kaliszu prowadzono obserwacje dzieci, uczono ideologii hitlerowskiej i języka niemieckiego.
Dr Janusz Wróbel z łódzkiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej wygłosił wykład "Losy dzieci deportowanych z Kresów Wschodnich w latach 1940-41 wgłąb Związku Sowieckiego":
"W latach 1939-1941 nastąpiły brutalne deportacje ludności z okupowanej Polski Wschodniej na północne pustkowia Rosji, na Syberię i do sowieckiej Azji Centralnej. W toku czterech masowych deportacji wywieziono co najmniej 320 tys. ludzi, z czego około 1/3 stanowiły dzieci. Warunki życia na zesłaniu były wyjątkowo ciężkie, co w dłuższej perspektywie groziło fizyczną zagładą ludności polskiej, a zwłaszcza jej najmłodszej części".
"Epopeja uchodźstwa polskiego ze Związku Sowieckiego nie zakończyła się szczęśliwym powrotem do Ojczyzny. Większość mieszkańców osiedli na Bliskim Wschodzie, w Afryce, Meksyku i Nowej Zelandii pozostała na obczyźnie. Po likwidacji obozów i osiedli polskich przeważająca część dawnych ich mieszkańców skupiła się w Europie Zachodniej, a głównie Wielkiej Brytanii oraz w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. Mniejsze grupy emigrowały do niektórych krajów Ameryki Południowej (Argentyna) oraz Australii. Spośród krajów, gdzie istniały obozy i osiedla, większe grupy ludności polskiej, zwłaszcza dzieci, osiedliły się w Republice Południowej Afryki, Nowej Zelandii i Meksyku.
Ludzie ci, chociaż opuścili Polskę w dzieciństwie i przez dziesięciolecia żyją poza Polską zachowali na ogół więź z narodem polskim, stali się dobrymi ambasadorami starego kraju w różnych państwach świata."
Wykład cieszył wyjątkowym powodzeniem wśród młodzieży. Salę gimnastyczną wypełnili po brzegi uczniowie II, III i V LO, Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 3, ZS Gastronomiczno-Hotelarskich oraz gospodarze - Gimnazjum i Liceum SS Nazaretanek. W sumie wykładu wysłuchało 228 uczniów oraz 34 dorosłych, zarówno członków Klubu jak i zaproszonych gości.
Pełna relacja:
