W sali 221 Łódzkiego Domu Kultury odbyło się 30 stycznia pierwsze w tym roku spotkanie Klubu Historycznego „Grota” w Łodzi, w trakcie którego prof. dr hab. Leszek Olejnik, pracownik naukowy Uniwersytetu Łódzkiego, wygłosił odczyt pt. „Polscy volksdeutsche. Okupacyjne dylematy i powojenne dramaty”.

Spotkanie poprowadził prof. dr hab. Albin Głowacki. Na wstępie poinformował zebranych o śmierci prof. dr Zdzisława Prochowskiego, przypomniał członkom Klubu osobę Zmarłego - przykład prawdziwie patriotycznej i obywatelskiej postawy. Zebrani uczcili pamięć prof. Prochowskiego chwilą ciszy.

W części merytorycznej prof. L. Olejnik nakreślił podstawowe problemy niemieckiej listy narodowościowej, zaznaczając i wielokrotnie podkreślając złożoność problematyki DVL (Deutsche Volksliste), co potwierdzają przeprowadzone przez prelegenta badania. Część społeczności niemieckiej żyjącej w Polsce przed 1939 r., silnie identyfikowała się z narodowością niemiecką, znaczna część traktowała ją biernie, wiele rodzin niemieckich całkowicie się spolonizowało. Sytuacja nie uległa zasadniczym zmianom podczas wojny – praktycznie powtórzyły się przedwojenne podziały. W niektórych rejonach (np. na terenach wcielonych do Rzeszy) z racji planowej polityki władz okupacyjnych, polegającej na osiedlaniu nowych grup niemieckich, proporcje uległy zachwianiu (nastąpił np. wyraźny wzrost ludności niemieckiej w Łodzi). Wielokrotnie na DVL zapisywano się, mając na względzie zupełnie ekstremalne okoliczności, np. perspektywę uwolnienie z obozu męża, uratowanie dziecka od przekazania do germanizacji itp. Ogrom zniszczeń i cierpienia, jakiego doznali Polacy w okresie okupacji hitlerowskiej spowodował, że w pierwszych miesiącach po zakończeniu II wojny światowej dochodziło do nielicznych przypadków samosądów czy zmuszania Niemców do niewolniczej pracy. Analizowane są obecnie dane dotyczące przetrzymywania Niemców w specjalnych obozach i warunki tam panujące.

Wystąpienie prof. L. Olejnika zainicjowało dyskusję, w trakcie której skupiano się na podawaniu szeregu przykładów skomplikowanych losów, stosunków społecznych, rodzinnych i sąsiedzkich pomiędzy Niemcami i Polakami. Zarówno wykład, jak i dyskusja wykazały, jak ważnym i „delikatnym” problemem są relacje polsko-niemieckie.

Kolejne merytoryczne spotkanie Klubu Historycznego im. gen. Stefana Roweckiego „Grota” w Łodzi odbędzie się 19 marca br. i poświęcone będzie sylwetce rotmistrza Witolda Pileckiego. Gościem spotkania będzie dr Adam Cyra z Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu.