W dniu 6 lutego (środa) 2008 r. o godz. 12.00 w sali konferencyjno-wystawienniczej Instytutu Pamięci Narodowej, Warszawa, ul. Marszałkowska 21/25 odbył się pokaz filmu Jolanty Kessler-Chojeckiej „Pseudonim Jan Nowak” . Film spotkał się z ogromnym aplauzem uczestników spotkania. Niestety autorka filmu nie mogła być wbrew zapowiedziom obecna na spotkaniu, gdyż nagle wyjechała za granice w związku z kolejnym przygotowywanym filmem.
***
Jolanta Kessler Chojecka
Była dziennikarzem Radia Wolna Europa w Nowym Jorku, a następnie stałym współpracownikiem RWE w Paryżu w latach 1981-90. Nadawała audycje pod pseudonimem Jolanta Skwarczyńska i Maria Bukowska.
Po powrocie do Polski w roku 1991 zajęła się twórczością filmową i zrealizowała dla TVP ponad 20 dokumentów, głównie o tematyce historycznej. Jednocześnie zajmowała różne stanowiska w administracji państwowej i instytucjach niezależnych: była dyrektorem Biura Prasy Zagranicznej PAI, dyrektorem Centrum Monitoringu Wolności Prasy, attache d.s. kultury i nauki w Ambasadzie RP w Szwajcarii, wykładała w Wyższej Szkole Dziennikarskiej im. Melchiora Wańkowicza w Warszawie. Jest autorem artykułów w polskiej prasie emigracyjnej, w "Tygodniku Solidarność", "Rzeczpospolitej" i "Tygodniku Powszechnym".
Jej twórczość filmowa dotyczy najnowszej historii Polski, szczególnie okresu stalinowskiego i działania "Solidarności". Niektóre tytuły to: "Rakowiecka", "Polska w imperium GRU i KGB", "Pułkownik Kukliński", "Tamtego 1989 roku", "Świat i Solidarność", ″Tygodnik Solidarność". W jej realizacji powstały dwa odcinki filmu o RWE pt. ″Opowieść o Radio Wolna Europa" i film o Janie Nowaku Jeziorańskim. W roku ubiegłym ukończyła sagę filmową o Kazimierzu Pułaskim.
***
Film "Pseudonim Jan Nowak" w realizacji Jolanty Kessler Chojeckiej powstawał w ostatnich miesiącach Jego życia. Mimo choroby do końca współpracował z filmowcami udostępniając domowe archiwum, zdjęcia, udzielając informacji, gdyż bardzo chciał, aby ten dokument był jego testamentem. Na szczęście zdążył zobaczyć gotowy film i miał możność dokonać jego swoistej "autoryzacji".
Nie chciał żadnych zmian. Mamy więc dokument, który odpowiada nie tylko wizji reżysera, ale jest zgodny z poglądami samego bohatera na wiele poruszanych w nim spraw. Nowak nie zdążył napisać książki na temat swojego życia w Ameryce, toteż film poświęca temu okresowi stosunkowo dużo uwagi.
Po młodości i okresie wojennym drugim wielkim rozdziałem filmu jest kierowanie sekcją polską Radia Wolna Europa. W części amerykańskiej wypowiadają się znajomi i przyjaciele Nowaka z USA: John Adams, Zbigniew Brzeziński, Paul Henzee, niektórzy do dziś piastujący wysokie stanowiska w administracji, jak Paula Dobriansky czy Daniel Fried. Nieobecnym drugim bohaterem filmu jest rodzina Nowaka Jeziorańskiego, uwidoczniona na zdjęciach. To z niej czerpał tradycje patriotyczne i chociaż ojca stracił
we wczesnym dzieciństwie pamiętał koleje losu rodziny, która za zasługi dla Ojczyzny chlubiła się dwoma orderami Virtuti Militari. W dorosłym życiu, kiedy przyszło mu żyć na obczyźnie, całą rodzinę zastąpiła mu wierna i oddana żona, którą poślubił w czasie Powstania Warszawskiego.
Okres amerykański, stosunkowo mniej znany, okazuje się niezwykle ważny w aktywnym życiu bohatera filmu. Przeróżne wydarzenia historyczne wymagały od niego nie tylko energii, ale i znajomości stosunków amerykańskiej elity i skutecznego promowania spraw polskich. Jedną z najważniejszych jego batalii było przekonanie Białego Domu i Kongresu Amerykańskiego o konieczności przyjęcia Polski do NATO. W tych staraniach na początku nie miał wielu zwolenników w Waszyngtonie. Promował też narody sąsiadujące z Polską, zabiegał o uznanie niepodległości Ukrainy, przyjęcia do NATO Litwy, Łotwy i Estonii. Pod koniec życia zdecydował się na powrót do Kraju. Pomimo wielu nieprawidłowości i wad polskiej demokracji był zafascynowany odbudową wolnej Ojczyzny i wierzył, że Polska zajmie ważne miejsce w Europie.
Opr. J.K.C.
