Częstochowa, 17 września 2003 r. Przewodniczący Komisji Skrutacyjnej Walnego Zjazdu Stowarzyszenia Społeczno-Kombatanckiego „Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość”, w którym bierze udział stu delegatów z całego kraju, czyta wyniki wyborów na stanowisko prezesa: „Janusz Kurtyka – 99 głosów za; 1 wstrzymujący się, nie było głosów przeciwnych”.
Kiedy w 1991 r. grupa działaczy Stowarzyszenia podjęła decyzję o reaktywowaniu rozbitej ponad czterdzieści lat wcześniej masowymi aresztowaniami przez Urząd Bezpieczeństwa Publicznego organizacji, jasne dla nich było, że nie powinni zasklepiać się w formule stowarzyszenia kombatanckiego. Dlatego też przyjęto statut zezwalający na członkostwo ludziom, którzy z racji swojego wieku nie mieli możliwości należenia do „pierwszego WiN”, ale mieli zbliżone do jego programu poglądy i stosowali podobny kodeks etyczny. Organizacji nadano formę stowarzyszenia społeczno-kombatanckiego.
Jednym z pierwszych członków młodego pokolenia „drugiego WiN” został Janusz Kurtyka. Trafił tam poprzez kontakty ze „starymi” działaczami, kiedy podjął badania historyczne nad konspiracją antykomunistyczną końca lat czterdziestych XX w. Początkowo był związany z redakcją pisma naukowego „Zeszyty Historyczne WiN-u”.
Po latach działalności Stowarzyszenia jego współtwórcy – wywodzący się z szeregów „pierwszego WiN” – przewidując, że z racji swego wieku wkrótce nie będą w stanie podołać potrzebom bieżącej działalności organizacji, podjęli decyzję o przekazaniu Zarządu Głównego działaczom nowego pokolenia. Przedstawili swoją propozycję na Walnym Zjeździe Spra- wozdawczo-Wyborczym w Częstochowie, we wrześniu 2003 r.
Po burzliwej dyskusji nad „młodym wiekiem i brakiem doświadczenia życiowego” ostatecznie zaakceptowano w głosowaniu powierzenie funkcji prezesa Januszowi Kurtyce.
Od początku deklarował On, że przyjmuje wybór tylko pod warunkiem umożliwienia Mu faktycznego sprawowania funkcji i samodzielnego podejmowania decyzji. Oznaczało to wprowadzenie do stowarzyszenia, a także do jego statutowych gremiów kierowniczych ludzi młodych, a zarazem ideowych i wyrażających chęć ciężkiej pracy dla organizacji. I rzeczywiście, kierowany przez Niego Zarząd Główny składał się w połowie z ludzi urodzonych wiele lat po rozbiciu „pierwszego WiN”.
Nowy Prezes przeprowadził trudny proces zarejestrowania wszystkich zmian w Krajowym Rejestrze Sądowym. Zasługą Janusza Kurtyki było nawiązanie przez Stowarzyszenie ścisłej współpracy z innymi organizacjami kombatanckimi na szczeblu centralnym, z Federacją Stowarzyszeń Weteranów Walk o Niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej, a także utrzymanie formalnych kontaktów z organami władzy państwowej szczebla centralnego. Dzięki przejściu od „partyzanckiego” do „biurokratycznego” trybu pracy udało Mu się utrzymać fi nansowanie działalności wydawniczej („Miesięcznika Orzeł Biały” i „Zeszytów Historycznych WiN-u”) oraz budowy upamiętnień na dotychczasowym poziomie. Okazało się to niezwykle istotne w czasie budowy pomnika Józefa Franczyka „Lalka”, ostatniego żołnierza antykomunistycznej partyzantki.
Po wyborze Janusza Kurtyki na stanowisko prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, Jego aktywność w Stowarzyszeniu nieco osłabła. Brak czasu często powodował, że nie mógł osobiście uczestniczyć w wielogodzinnych posiedzeniach zarządu, a zastępujący Go współpracownicy otrzymywali jedynie szczegółowe wytyczne do pracy.
We wrześniu upływała Jego kolejna, trzecia kadencja na stanowisku prezesa Zarządu Głównego Stowarzyszenia Społeczno-Kombatanckiego „Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość”. Została przerwana tuż przed statutowym zakończeniem.
Nie będzie łatwo Nadzwyczajnemu Zjazdowi Walnemu wybrać kogoś na Jego miejsce.
