Publikacje zwarte wydane w seriach wydawniczych centralnych

	Władysław Zarzycki, Z Wilna do Workuty. Wspomnienia komendanta garnizonu Okręgu Wileńskiego AK, Warszawa 2011 Wspomnienia komendanta garnizonu Okręgu Wileńskiego AK z pobytu w sowieckich więzieniach w Wilnie i Moskwie oraz łagrach Workuty, obejmujące pierwsze lata powojenne. Pamiętnik, uzupełniony przez autora grypsami i listami do rodziny, wiernie i drobiazgowo ukazuje realia życia więziennego i obozowego, dramat rozdzielonych członków rodziny, obawy o los współtowarzyszy niedoli. Bardzo osobiste, o wielkim ładunku emocjonalnym, grypsy są świadectwem nie tylko przeżyć autora, ale także niezwykle silnej więzi łączącej Zarzyckich. Ich wyjątkowa treść sprawia, że publikowane tu wspomnienia zajmują szczególne miejsce wśród pamiętników byłych więźniów sowieckich łagrów, wydanych w ostatnim dwudziestoleciu.
	Marcin Majewski, Kresowa Brygada Kawalerii w kampanii 1939 roku, Warszawa 2011 Publikacja omawia działania bojowe Kresowej Brygady Kawalerii w kampanii 1939 r. od koncentracji wielkiej jednostki nad Wartą w rejonie Szadka po odwrót na Górę Kalwarię i Warszawę bez łączności z dowództwem armii „Łódź” czy też Grupy Operacyjnej gen. Franciszka Dindorfa-Ankowicza. W trakcie odwrotu i potęgującego się chaosu na wrześniowych drogach brygada rozpadła się na kilka grup, które na własną rękę usiłowały osiągnąć Warszawę, a potem walczyły w rejonie Otwocka. Inne grupy zostały otoczone przez Niemców pod Osuchowem i Psarami. Następnie Kresowa BK do końca kampanii walczyła w Grupie Operacyjnej Kawalerii gen. Władysława Andersa. Resztki brygady kapitulowały nad Sanem na przełomie września i października zarówno przed Niemcami, jak i Sowietami.
	Księga bezprawia. Akta normatywne kierownictwa Resortu Bezpieczeństwa Publicznego (1944–1956), wybór i opracowanie Bogusław Kopka, wstęp Andrzej Paczkowski, Warszawa 2011 Wybór opublikowanych w prezentowanym tomie źródeł dotyczy działań represyjnych resortu bezpieczeństwa publicznego w okresie stalinowskiego terroru w Polsce lat 1944–1956. Po raz pierwszy w jednym tomie pomieszczono tak szeroki zbiór aktów normatywnych szefów komunistycznej bezpieki. Jest to dokumentacja bezprawia państwowego, która może być wykorzystana nie tylko przez historyków, prokuratorów ścigających zbrodnie komunistyczne, lecz także przez badaczy języka władzy, socjologów, nauczycieli akademickich i studentów. Nie bez znaczenia jest sama wizualizacja dokumentu.
	Żołnierze Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie w fotografiach por. Wiesława Szpakowicza, oprac. Anna Marcinkiewicz-Kaczmarczyk, Warszawa 2010 Prezentowany album został przygotowany w oparciu o materiały pochodzące z archiwum rodzinnego Jana Szpakowicza. Są to fotografie wykonane przez jego ojca, por. Wiesława Szpakowicza, uczestnika kampanii 1939 r. i żołnierza PSZ na Zachodzie. Album składa się z części wstępnej, omawiającej historię PSZ na Zachodzie, autorstwa Anny Marcinkiewicz-Kaczmarczyk, biogramu por. Wiesława Szpakowicza autorstwa Krzysztofa Tochmana oraz około 150 niepublikowanych wcześniej fotografii, ukazujących losy żołnierzy armii polskiej we Francji i w Wielkiej Brytanii.
	Stanisław Mikołajczyk w dokumentach aparatu bezpieczeństwa, t. 3: Działalność w latach 1959–1966, wybór dokumentów Witold Bagieński, Franciszek Dąbrowski, Franciszek Gryciuk, opracowanie Witold Bagieński, Agnieszka Chrzanowska, Franciszek Dąbrowski, Franciszek Gryciuk, Bogusław Kopka, Sławomir Mańko, Jolanta Mysiakowska-Muszyńska, Paweł Popiel, Warszawa-Łódź 2010 Publikacja zawiera materiały wytworzone przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, głównie przez departamenty I oraz III i ukazuje stan wiedzy aparatu bezpieczeństwa o planach i działaniach Stanisława Mikołajczyka w okresie od 1959 do 1966 roku.
	Stanisław Mikołajczyk w dokumentach aparatu bezpieczeństwa, t. 2: Działalność w latach 1947–1958, wybór dokumentów Witold Bagieński, Franciszek Dąbrowski, Franciszek Gryciuk, opracowanie Witold Bagieński, Agnieszka Chrzanowska, Franciszek Dąbrowski, Franciszek Gryciuk, Bogusław Kopka, Sławomir Mańko, Jolanta Mysiakowska-Muszyńska, Paweł Popiel, Warszawa-Łódź 2010 Drugi tom wyboru dokumentów prezentuje stan wiedzy aparatu bezpieczeństwa o planach i działaniach Stanisława Mikołajczyka w okresie od ucieczki z kraju w październiku 1947 r. do końca 1958 r. Publikowane dokumenty pochodzą w głównej mierze z akt spraw dotyczących: Stanisława Mikołajczyka, emigracyjnego PSL oraz kontaktów ludowców z kraju z działaczami PSL na Uchodźstwie.
	NSZZ „Solidarność” w regionie łódzkim w dokumentach Służby Bezpieczeństwa 1980–1981, wstęp, wybór i oprac. Sebastian Pilarski, Robert Rabiega, Warszawa–Łódź 2010 (seria „Dokumenty”, t. 48) Prezentowane wydawnictwo, na które składają się 243 dokumenty, ma na celu ukazanie działalności NSZZ „Solidarność” z perspektywy Służby Bezpieczeństwa w okresie od protestów społecznych z lata 1980 r. do wprowadzenia stanu wojennego. W publikacji uwzględniono dokumentację spraw operacyjnych prowadzonych wobec „Solidarności”, materiały charakteryzujące sytuację społeczno-polityczną w regionie oraz plany działań, analizy, sprawozdania poszczególnych KW MO.
	„Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej”, Tom 3/2010
	Oblężenie Warszawy w fotografii Juliena Bryana / Siege of Warsaw in the photographs of Julien Bryan, redakcja Jacek Zygmunt Sawicki i Tomasz Stempowski, Warszawa 2010 Książka jest pierwszą tak obszerną i wszechstronną prezentacją dorobku Juliena Bryana. Jej głównym tematem jest oblężenie Warszawy przez wojska niemieckie w 1939 r., a szczególnie losy cywilnych mieszkańców stolicy Polski, widziane okiem amerykańskiego fotografa. Oprócz szerokiego wyboru zdjęć, w tomie znalazły się nietłumaczone wcześniej na język polski reportaże Bryana oraz relacje Polaków, którzy mu pomagali. „Wprowadzenie” Jacka Zygmunta Sawickiego i tekst Tomasza Stempowskiego jest współczesną próbą umieszczenia dorobku amerykańskiego fotografa w szerszym kontekście historycznym.
	Kryptonim „Klan”. Służba Bezpieczeństwa wobec NSZZ „Solidarność” w Gdańsku, tom 1: wrzesień 1980 – wrzesień 1981, wstęp Sławomir Cenckiewicz, wybór i opracowanie Marzena Kruk, Radosław Żydonik (współpraca Sławomir Cenckiewicz), Warszawa–Gdańsk 2010 (seria „Dokumenty”, t. 45) Podpisane 31 sierpnia 1980 r. porozumienie między Komisją Rządową a Międzyzakładowym Komitetem Strajkowym gwarantowało powołanie niezależnego od władzy związku zawodowego. W wyniku tego porozumienia 17 września 1980 r. w Gdańsku przedstawiciele robotników ogłosili powstanie NSZZ „Solidarność”. Sprawę obiektową kryptonim „Klan” zarejestrowano 14 listopada 1980 r. „w celu ochrony działalności NSZZ »Solidarność«”. Biorąc pod uwagę fakt zniszczenia przez gdańską bezpiekę w latach 1980–1990 niemal wszystkich materiałów operacyjnych dotyczących organizacji i osób występujących przeciwko władzy w latach osiemdziesiątych, zachowanie akt sprawy o kryptonimie „Klan” powoduje, iż jest to bezcenny zbiór dokumentów pozwalający prześledzić działania SB wobec Związku.
	Stanisław Mikołajczyk w dokumentach aparatu bezpieczeństwa, t. 1: Działalność w latach 1945–1947, wstęp Janusz Gmitruk, wybór dokumentów Witold Bagieński, Franciszek Dąbrowski, Franciszek Gryciuk, opracowanie W. Bagieński, P. Byszewski, A. Chrzanowska, F. Dąbrowski, F. Gryciuk, J. Mysiakowska-Muszyńska, Warszawa 2010 Stanisław Mikołajczyk był przywódcą jedynego masowego ruchu sprzeciwu wobec komunistycznej dyktatury w Polsce w latach, które nastąpiły bezpośrednio po zakończeniu wojny. Polskie Stronnictwo Ludowe i jego prezes dawali Polakom nadzieję na zbudowanie trwałej demokracji, odpowiadającej aspiracjom i dążeniom większości obywateli. Przekazywany czytelnikom wybór dokumentów ma oddawać w zamyśle autorów stan wiedzy aparatu bezpieczeństwa o planach i działaniach Stanisława Mikołajczyka w okresie walki politycznej z powstającą komunistyczną tyranią (od powrotu do Polski w czerwcu 1945 r. do ucieczki z kraju w październiku 1947 r.).
	Wielki Terror: operacja polska 1937–1938, oprac. zbiorowe, Warszawa – Kijów 2010 (seria: „Polska i Ukraina w latach trzydziestych – czterdziestych XX wieku”, t. 8) Kolejny tom wspólnej polsko-ukraińskiej serii wydawniczej jest poświęcony tzw. operacji polskiej, przeprowadzonej przez sowieckie organy bezpieczeństwa w USRS w latach 1937–1938. Publikowane dokumenty ukazują prowadzone w latach 1935–1939 pod rządami ludowych komisarzy spraw wewnętrznych Ukrainy antypolskie działania, które faktycznie przerodziły się w czystkę etniczną. Publikacja składa się z dwóch części. W pierwszej zamieszczono 97 dokumentów pochodzących z archiwum Służby Bezpieczeństwa Ukrainy. Dotyczą one m.in. zwalczania przez sowiecki aparat bezpieczeństwa tzw. polskiego szpiegostwa, deportacji z pasa przygranicznego Polaków i Niemców do Kazachstanu oraz działań w ramach tzw. operacji polskiej. W części drugiej opublikowano 106 dokumentów z archiwum SBU zawierających m.in. zestawienia statystyczne, raporty, doniesienie agenturalne i inne materiały na temat „operacji polskiej” z 1938 roku i walki z tzw. polskim szpiegostwem w 1939 roku.
	Rok pierwszy. Powstanie i działalność aparatu bezpieczeństwa publicznego na Pomorzu i Kujawach (luty–grudzień 1945), redakcja naukowa Beata Binaszewska i Piotr Rybarczyk, wstęp Piotr Rybarczyk, wybór i opracowanie Krzysztof Bartosik, Beata Binaszewska, Robert Gajos, Andrzej Huniewicz, Joanna Jaworska, Maciej Łopatka, Piotr Rybarczyk, Bartłomiej Siwiec, Warszawa – Bydgoszcz – Gdańsk 2010 (seria „Dokumenty”, t. 37) Prezentowany tom jest trzecią z kolei publikacją poświęconą powstawaniu i działalności aparatu bezpieczeństwa w 1945 r. Wydane po raz pierwszy dokumenty obrazują metody i rezultaty pracy funkcjonariuszy Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Bydgoszczy i podległych placówek powiatowych, ukazują również rozmiar przestępstw dokonywanych przez żołnierzy Armii Czerwonej na Pomorzu i Kujawach. Książka została przygotowana w ramach prac naukowo-badawczych Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów IPN.
	„Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej”, Tom 2/2009
	Rafał Leśkiewicz, Wojskowy Sąd Rejonowy w Poznaniu (1946–1955). Organizacja, funkcjonowanie, procesy archiwotwórcze, Warszawa–Poznań 2009 (seria „Monografie”, t. 58) Wojskowy Sąd Rejonowy w Poznaniu zapisał się tragicznie w historii Wielkopolski. Był jednym z najbardziej represyjnych narzędzi aparatu terroru. W pracy podjęto próbę rekonstrukcji i naukowego opisania procesów archiwotwórczych, tj. procesu aktotwórczego i archiwizacji, które dokonały się w WSR w Poznaniu. W wyniku przeprowadzonych badań możliwe stało się także określenie stanu zachowania dokumentów będących obszerną spuścizną aktową o kancelaryjnie jednorodnej formie, ale niezwykle rozmaitej treści.
	Biuletyny Komitetu do spraw Bezpieczeństwa Publicznego. Grudzień 1954 – listopad 1956, wstęp Mirosław Filipiak, opracowanie Wanda Chudzik, Mirosław Filipiak, Jakub Gołębiewski, Warszawa 2009 (seria „Dokumenty”, t.36) Publikacja stanowi kontynuację edycji biuletynów MBP i zawiera materiały Gabinetu Przewodniczącego Komitetu do spraw Bezpieczeństwa Publicznego. Biuletyny przeznaczone dla kierownictwa różnych struktur aparatu władzy dostarczają informacji o wydarzeniach – ważnych z punktu widzenia bezpieki – w życiu społecznym, gospodarczym i politycznym Polski Ludowej.
	Służba Bezpieczeństwa wobec przemian politycznych w latach 1988–1990. Region łódzki, wstęp, wybór i opracowanie Sebastian Pilarski, Warszawa – Łódź 2009 (seria „Dokumenty”, t. 40) Prezentowany wybór archiwaliów ma na celu ukazanie przyczyn i początkowej fazy transformacji ustrojowej w Polsce z perspektywy dokumentacji SB. Cezura początkowa pracy związana jest protestami społecznymi z wiosny 1988 r. oraz próbami wznowienia legalnej działalności NSZZ „Solidarność”. Końcowa zaś – z procesem likwidacji SB oraz weryfikacją byłych funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa.
	Holodomor. The Great Famine in Ukraine 1932–1933, oprac. zbiorowe, Warsaw–Kiev 2009 (seria „Polska i Ukraina w latach trzydziestych – czterdziestych XX wieku”) Książka jest anglojęzyczną wersją tomu „Wielki Głód na Ukrainie 1932-1933” z serii wydawniczej „Polska i Ukraina w latach trzydziestych – czterdziestych XX wieku”. Głównym celem wydawnictwa jest przedstawienie niepublikowanych wcześniej dokumentów dotyczących tragedii głodu na terenie sowieckiej Ukrainy w pierwszej połowie lat trzydziestych, a także reakcji mniejszości ukraińskiej w II Rzeczypospolitej Polskiej na napływające informacje zza wschodniej granicy.
	Kazimierz Iranek-Osmecki, Kto ratuje jedno życie... Polacy i Żydzi 1939–1945, Warszawa 2009 (seria „Z archiwum emigracji”, t. 2) W serii „Z archiwum emigracji” ukazują się książki poświęcone najnowszej historii Polski, opublikowane w latach 1939–1990 przez najważniejsze oficyny wydawnicze polskiego wychodźstwa niepodległościowego. Książka „Kto ratuje jedno życie… Polacy i Żydzi 1939–1945” powstała w 1968 r. na emigracji w Londynie. Jej autor podjął próbę udokumentowania pomocy, jaką Polacy nieśli Żydom podczas II wojny światowej. Starał się także przybliżyć problematykę relacji polsko-żydowskich w latach 1939–1945.
	Informator o zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej (stan na dzień 31 grudnia 2008 roku), red. Jerzy Bednarek, Rafał Leśkiewicz, Warszawa 2009 Wzrastające z roku na rok zainteresowanie archiwaliami IPN i równocześnie coraz lepsze rozpoznanie zgromadzonego zasobu sprawiły, że konieczne stało się opracowanie wstępnej, ale i pod wieloma względami kompleksowej pomocy archiwalnej dla użytkowników archiwum, jaką jest informator o zasobie archiwalnym. W swojej warstwie merytorycznej obejmuje on wszystkie archiwalia, niezależnie od stopnia ich opracowania, dzięki czemu prezentuje realny stan zasobu archiwalnego Instytutu. Konstrukcja i układ wewnętrzny publikowanego informatora jest pierwszą próbą zdefiniowania całej struktury zasobu archiwalnego IPN.
	Okaleczone miasto – Warszawa '39. Wojenne zniszczenia obiektów stolicy w fotografiach Antoniego Snawadzkiego, oprac. Marcin Majewski, Warszawa 2009 Album przedstawia fotografie autorstwa Antoniego Snawadzkiego dotyczące zniszczeń Warszawy w 1939 roku. Unikalne zdjęcia pochodzą z zasobu archiwum IPN. Ukazują okaleczone miasto – Warszawę z jesieni 1939 roku. Ponad 130 fotografii zostało wykonanych w okresie pomiędzy sierpniem a grudniem 1939 roku. W publikacji zamieszczono także fotografie z archiwum rodziny Snawadzkiego oraz wzbogacono ją o plany wybranych części Warszawy, a także o fotografie współczesne.
	Wybory '89 w Polsce południowo-wschodniej w dokumentach SB, wstęp Janusz Borowiec, Dariusz Iwaneczko, wybór i opracowanie Janusz Borowiec, Warszawa–Rzeszów 2009 (seria „Dokumenty”, t. 35) Prezentowane dokumenty przedstawiają działania operacyjne funkcjonariuszy SB wobec Komitetów Obywatelskich „Solidarności”, kandydatów na posłów i senatorów oraz Kościoła katolickiego w okresie kampanii wyborczej w 1989 r.
	Ryszard Kotarba, Niemiecki obóz w Płaszowie 1942–1945, Warszawa–Kraków 2009 Przez cały okres funkcjonowania, w wyniku wyniszczającej pracy i systematycznej eksterminacji fizycznej, obóz płaszowski pochłonął tysiące ofiar, głównie krakowian: Żydów i Polaków. Za jego drutami ginęli też przedstawiciele innych narodowości, m.in. Węgrzy i Cyganie. Publikacja łączy w sobie bogaty i unikalny materiał ikonograficzny z obszernym rysem historycznym obozu. Praca składa się zatem z dwóch – wzajemnie się uzupełniających – części: monograficznej i albumowej, zawierającej 60 zdjęć archiwalnych uzupełnionych fotografiami współczesnymi.
	Marzec 1968 w dokumentach MSW, t. 2: Kronika wydarzeń, cz. 1, red. naukowa Franciszek Dąbrowski, Piotr Gontarczyk, Paweł Tomasik, Warszawa 2009 (seria „Dokumenty”, t. 32)  Drugi tom edycji „Marzec 1968 w dokumentach MSW” jest kroniką wydarzeń rozgrywających się w Warszawie od stycznia do czerwca 1968 r. Złożyły się na nią zachowane informacje, meldunki, sprawozdania i notatki różnych wydziałów Komendy MO m.st. Warszawy i departamentów MSW. Celem publikacji jest ukazanie zarówno wiedzy SB i MO o przebiegu wydarzeń i ich bezpośrednich skutkach, jak i działań podejmowanych przez aparat represji wobec uczestników wypadków marcowych.
	Aparat represji wobec księdza Jerzego Popiełuszki 1982–1984, t. 1, wstęp Jan Żaryn, redakcja naukowa Jolanta Mysiakowska, wybór i opracowanie Jakub Gołębiewski, Jolanta Mysiakowska, Anna K. Piekarska, Warszawa 2009 (seria „Dokumenty”, t. 33) Publikacja zawiera 130 dokumentów archiwalnych. Są to protokoły przesłuchań świadków, protokoły przesłuchań podejrzanych, notatki informacyjne powstałe w czasie śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Wojewódzką w Warszawie przeciwko ks. Jerzemu Popiełuszce. Ich uzupełnienie stanowią dokumenty wytworzone przez Urząd ds. Wyznań, notatki służbowe funkcjonariuszy SB, plany czynności operacyjno-śledczych oraz doniesienia tajnych współpracowników SB wykorzystywane do inwigilacji kapelana „Solidarności”. W tomie zamieszczono ponadto tzw. informacje dzienne MSW, pozwalające na odtworzenie nastrojów panujących wśród Polaków od momentu podania do publicznej wiadomości informacji o zaginięciu ks. Jerzego Popiełuszki aż do czasu jego pogrzebu.
	Solidarni z Rumunią. Grudzień 1989 – styczeń 1990, wstęp Konrad Białecki, fot. Jan Kołodziejski, Warszawa–Poznań 2009 (seria „Albumy”) W końcu 1989 r. doszło do otwartego wystąpienia społeczeństwa rumuńskiego przeciwko rządom Nicolae Ceauşescu. Jeszcze trwały walki na ulicach rumuńskich miast, gdy w Polsce rozpoczęto organizowanie pomocy humanitarnej dla walczących Rumunów. Prezentowana publikacja jest fotograficzną relacją jednej z wypraw z darami dla Rumunii. W znacznej mierze składa się z niepublikowanych dotąd fotografii, wykonanych przez Jana Kołodziejskiego. Kolejne rozdziały ukazują etapy ekspedycji. „Fotografowałem – jak pisze autor – nie tylko ludzi, ale także miasta, budynki, zniszczenia, wojsko na ulicach. Szczególnie poruszające wydają mi się, zwłaszcza teraz, po latach, zdjęcia miejsc pamięci, jakich wiele widzieliśmy na ulicach i placach rumuńskich miast”. Publikacja została przygotowana w języku polskim i rumuńskim.
	Stan wojenny w regionie łódzkim w dokumentach Służby Bezpieczeństwa, wstęp Robert Rabiega, wybór i oprac. Michał Kopczyński, Robert Rabiega, Warszawa–Łódź 2008 (seria „Dokumenty”, t. 31) Niniejsza publikacja ukazuje rzeczywistość stanu wojennego w regionie łódzkim z perspektywy dokumentów Służby Bezpieczeństwa. Pomimo jednostronnego spojrzenia są one ważnym źródłem w badaniach nad historią stanu wojennego – odsłaniają mechanizmy funkcjonowania aparatu represji oraz metody walki z solidarnościową opozycją.
	Wielki Głód na Ukrainie 1932–1933, oprac. zbiorowe, Warszawa – Kijów 2008 (seria „Polska i Ukraina w latach trzydziestych – czterdziestych XX wieku”, t. 7) Głównym celem wydawnictwa jest przedstawienie niepublikowanych wcześniej dokumentów, pochodzących z zasobu Wydzielonego Państwowego Archiwum Służby Bezpieczeństwa Ukrainy (WPA SBU), archiwów państwowych Ukrainy, Centralnego Archiwum Wojskowego (CAW) oraz Archiwum Akt Nowych (AAN), dotyczących tragedii głodu na terenie sowieckiej Ukrainy w pierwszej połowie lat trzydziestych, a także reakcji mniejszości ukraińskiej w II Rzeczypospolitej Polskiej na napływające informacje zza granicy wschodniej. Dokumenty te zostały wytworzone przez sowieckie służby specjalne, aparat partii komunistycznej oraz polski wywiad, Policję Państwową i polską administrację państwową. Wydawnictwo zawiera 230 dokumentów publikowanych w językach polskim, rosyjskim i ukraińskim, z czego ponad połowa pochodzi z archiwów SB Ukrainy. W tomie zastosowano układ chronologiczny. Książka jest zaopatrzona ponadto w indeksy oraz wkładkę ilustracyjną.
	Edmund Edward Taraszkiewicz „Żelazny”, Trzy pamiętniki, wstęp, redakcja naukowa i opracowanie dokumentów Andrzej T. Filipek, Bożenna Janocińska, Warszawa–Lublin 2008 (seria „Relacje i wspomnienia”, t. 12) Edmund Edward Taraszkiewicz „Żelazny” (1921–1951) był ostatnim dowódcą oddziału zbrojnego w Obwodzie WiN Włodawa i równocześnie jednym z najdłużej walczących żołnierzy podziemia antykomunistycznego w Polsce. Pozostawił po sobie pamiętniki, zarekwirowane później przez UB, w których opisał zbrojny opór antysowiecki od jesieni 1944 r. do października 1949 r. na terenie powiatu włodawskiego. W żywy i ciekawy sposób zrelacjonował w nich udział żołnierzy podziemia niepodległościowego w walce z komunizmem i coraz bardziej postępującą sowietyzację Polski.
	Z „Archiwum Pawła Cierpioła »Makopola«” 1941–1948, wybór i opracowanie Anna Badura, Marta Dendra, Rafał Michalski, Łukasz Wiecha, Elżbieta Zajchowska, Warszawa–Katowice 2008 (seria „Dokumenty”, t. 30) Dokumenty w prezentowanym tomie pochodzą z zarekwirowanego przez UB w 1947 r. archiwum tzw. grupy Makopola – poakowskiej organizacji działającej do 1947 r., a dowodzonej przez Pawła Cierpioła ps. „Makopol”, byłego inspektora rybnickiej AK/DSZ. Wybrane materiały podzielono na dwa bloki tematyczne. Część pierwsza charakteryzuje aktywność podziemia niepodległościowego na Górnym Śląsku w okresie II wojny światowej i krótko po jej zakończeniu W części drugiej zamieszczono materiały związane z problematyką narodowościową na terenach górnośląskich.
	Operacja „Zorza II”. Służba Bezpieczeństwa i Komitet Wojewódzki PZPR wobec wizyty Jana Pawła II w Trójmieście (czerwiec 1987), wstęp i red. naukowa Sławomir Cenckiewicz, Marzena Kruk, opracowanie Sławomir Cenckiewicz, Adam Chmielecki, Marzena Kruk, Monika Krzencessa-Trichet, Piotr Semków, Przemysław Wójtowicz, Warszawa – Gdańsk 2008 (seria „Dokumenty”, t. 28) Celem operacji „Zorza II” była „ochrona operacyjna” trzeciej pielgrzymki Jana Pawła II do Polski. Odpowiedni plan działań SB powstał w MSW na przełomie lat 1986 i 1987. Odbiciem centralnej operacji „Zorza II” były jej regionalne mutacje tworzone przez wojewódzkie urzędy spraw wewnętrznych. Taki plan „Zorzy II” powstał również w Gdańsku w lutym 1987 r. Zamieszczone w niniejszej publikacji dokumenty dotyczą przebiegu operacji „Zorza II” na terenie Trójmiasta. Równocześnie ukazują one stosunek kierownictwa SB i KW PZPR w Gdańsku do wizyty Jana Pawła II w Polsce w czerwcu 1987 r.
	Działania Służby Bezpieczeństwa wobec organizacji „Ruch”, wstęp, wybór i opracowanie Piotr Byszewski, Warszawa 2008 (seria „Dokumenty”, t. 27) „Ruch” był największą tajną organizacją antykomunistyczną działającą w okresie rządów Władysława Gomułki. Powstał z inicjatywy Andrzeja i Benedykta Czumów, Stefana Niesiołowskiego i Mariana Gołębiewskiego. Kilkuletnią działalność organizacji przerwały aresztowania, rozpoczęte 20 czerwca 1970 r., w przeddzień przygotowywanej przez członków „Ruchu” akcji podpalenia Muzeum Lenina w Poroninie. Publikacja zawiera 198 dokumentów, w większości nieznanych dotąd historykom, dotyczących rozpracowania operacyjnego organizacji, jej rozbicia, śledztwa i procesów uczestników.
	„Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej” Tom 1/2008 Nowy periodyk ma służyć prezentowaniu zagadnień dotyczących szeroko rozumianej archiwistyki w kontekście funkcjonowania archiwum IPN i charakteru zgromadzonego w nim zasobu.
	Elżbieta Rączy, Pomoc Polaków dla ludności żydowskiej na Rzeszowszczyźnie 1939–1945, Rzeszów 2008 (seria: „Kto ratuje jedno życie...”, t. 2) Książka stanowi uzupełnienie wiedzy o pomocy udzielanej ludności żydowskiej przez Polaków na Rzeszowszczyźnie. Część pierwsza publikacji stanowi monograficzny zarys przedstawiający liczne przypadki pomocy okazywanej Żydom ze strony Polaków. W części drugiej zamieszczone zostały 82 dokumenty oraz relacje ukazujące różne sposoby pomocy, jaką nieśli mieszkańcy Rzeszowszczyzny ludności żydowskiej. Książkę uzupełnia aneks, w którym znajdują się imienne wykazy mieszkańców regionu, zaangażowanych w udzielanie pomocy Żydom.
	Kryptonim „Ośmiornica”. Służba Bezpieczeństwa wobec Rzeszowskiego Oddziału Solidarności Walczącej 1982–1990, wybór i oprac. Janusz Borowiec, Warszawa–Rzeszów 2008 (seria „Dokumenty”, t. 25) Prezentowane w publikacji dokumenty przedstawiają metody i techniki działań operacyjnych zastosowane przez SB wobec rzeszowskiego Oddziału Solidarności Walczącej.
	Z Archiwum Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Poznaniu. Studia nad zasobem, red. Rafał Kościański, Rafał Leśkiewicz, Warszawa–Poznań 2008 (seria „Studia i materiały”, t. 13) Tom studiów zawiera artykuły dotyczące poszczególnych grup archiwaliów zgromadzonych w archiwum Oddziału IPN w Poznaniu. Ponadto znalazły się w nim teksty omawiające historię i organizację archiwum Oddziału IPN w Poznaniu.
	Strajki łódzkie w lutym 1971. Geneza, przebieg i reakcje władz, wybór, wstęp i oprac. Ewa Mianowska, Krzysztof Tylski, Warszawa–Łódź 2008 (seria „Dokumenty”, t. 24) W powyższym wydawnictwie podjęto próbę przedstawienia genezy, przebiegu i skali strajków łódzkich w lutym 1971 r. oraz ich konsekwencji społeczno-politycznych. Zamieszczono w nim 25 publikowanych po raz pierwszy dokumentów, wyselekcjonowanych z materiałów wytworzonych w okresie od lutego do kwietnia 1971 r. przez Komendę Miejską MO w Łodzi oraz Komitet Łódzki PZPR.
	Jan Paweł II w Szczecinie. Meldunki operacyjne Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych z 1987 roku, wstęp Zbigniew Stanuch, wybór i oprac. Magdalena Semczyszyn, Anna Sitkowska, Zbigniew Stanuch, Warszawa–Szczecin 2008 (seria „Dokumenty”, t. 22) Publikowane dokumenty – meldunki operacyjne, które naczelnicy Wydziałów IV i V Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Szczecinie kierowali do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Warszawie – zawierają informacje o sytuacji w relacjach państwo–Kościół na Pomorzu Zachodnim, przygotowaniach, przebiegu i echach papieskiej wizyty.
	Marzec 1968 w dokumentach MSW, t. 1: Niepokorni, red. naukowa Franciszek Dąbrowski, Piotr Gontarczyk, Paweł Tomasik, Warszawa 2008 (seria „Dokumenty”, t. 23) Tom pierwszy wydawnictwa „Marzec 1968 w dokumentach MSW” skupia uwagę czytelnika na niektórych aspektach genezy Marca '68. Składa się z trzech rozdziałów, poświęconych klubom dyskusyjnym (rozdział I), środowisku literackiemu (rozdział II) i opozycji na Uniwersytecie Warszawskim (rozdział III). Zamieszczono w nim 255 dokumentów. Są to informacje i notatki funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa, doniesienia informatorów SB oraz – sporadycznie – dokumenty sporządzone przez innych wytwórców, a zgromadzone przez SB.
	Operacja „Sejm” 1944-1946, red. W. Chudzik, Z. Gajowniczek, S. Kokin, P. Kułakowskij, M. Majewski, J. Szapował, J. Tucholski, Warszawa–Kijów 2007 (seria „Polska i Ukraina w latach trzydziestych – czterdziestych XX wieku”, t. 6) W publikacji zaprezentowano nieznane do tej pory dokumenty, pochodzące z zasobu archiwum Służby Bezpieczeństwa Ukrainy (SBU) i dotyczące likwidacji polskiego podziemia niepodległościowego na terenie południowo-wschodnich województw przedwojennej Polski przez sowieckie służby bezpieczeństwa do 1946 roku. Pozycja zawiera 123 dokumenty opracowane w języku polskim, rosyjskim i ukraińskim.
	Powstanie Warszawskie 1944 w dokumentach z archiwów służb specjalnych, Warszawa 2007 Wydawnictwo powstało w wyniku prac polsko-rosyjskiej grupy roboczej (Biuro Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów IPN, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji RP, Federalna Służba Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej). Publikacja prezentuje unikalne dokumenty dotyczące Powstania Warszawskiego 1944 r. i późniejszych losów powstańców. Dokumenty pochodzą z zasobu archiwalnego IPN oraz z Centralnego Archiwum Federalnej Służby Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej. Zostały wytworzone przez służby specjalne III Rzeszy Niemieckiej, „polskie” organy bezpieczeństwa publicznego oraz sowieckie służby specjalne. Publikacja zawiera 149 dokumentów opracowanych w języku polskim i rosyjskim oraz ponad 100 fotografii i ilustracji pochodzących z zasobu IPN, FSB Federacji Rosyjskiej, archiwum federalnego w Koblencji, Instytutu Zachodniego w Poznaniu oraz ze zbiorów prywatnych.
	Plany pracy Departamentu IV MSW na lata 1972–1979, wstęp P. Tomasik, wybór i opracowanie M. Biełaszko, A. K. Piekarska, P. Tomasik, C. Wilanowski, Warszawa 2007 (seria „Dokumenty”, t. 17) W książce przedstawiono w krytycznym opracowaniu 35 nieznanych do tej pory dokumentów, które nie tylko informują o zadaniach, celach i metodach pracy antykościelnych struktur Służby Bezpieczeństwa, ale, co szczególnie ważne, ukazują w różnych kontekstach przyjętą w MSW ogólną strategię działań wobec polskiego Kościoła i jego najwyższych hierarchów (m.in. kardynałów Stefana Wyszyńskiego i Karola Wojtyły, arcybiskupów Jerzego Stroby, Henryka Gulbinowicza i Ignacego Tokarczuka czy też biskupa Jerzego Ablewicza).

Publikacje zwarte wydane w seriach wydawniczych oddziałowych

	Anna Chmielewska, Jolanta Drozdowska, Justyna Gogolewska, W godzinie próby. Żołnierze podziemia niepodległościowego w Białostockiem po 1944 roku i ich losy, Białystok 2010 Album jest poświęcony żołnierzom podziemia niepodległościowego w Białostockiem, działającym po 1944 r. Ta bogato ilustrowana publikacja, zawierająca ponad 500 zdjęć i dokumentów, została przygotowana przede wszystkim w oparciu o materiały archiwalne z zasobu Oddziałowego Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w Białymstoku. W pierwszej części zamieszczono materiały ukazujące zakres działalności i stopień zorganizowania białostockich struktur podziemnych, natomiast w części drugiej zaprezentowane zostały biografie piętnastu wybranych żołnierzy podziemia niepodległościowego.
	Krzysztof Kaczmarski, Paweł Tomasik, Adam Doboszyński 1904–1949, Rzeszów 2010 W albumie zamieszczono ponad 200 ilustracji przedstawiających główne wydarzenia z życia Adama Doboszyńskiego, wybitnego działacza i ideologa ruchu narodowego. Część ilustracyjną poprzedza szkic biograficzny, gdzie znalazły się też informacje o atmosferze, jaka towarzyszyła tej postaci przez 40 lat po śmierci, oraz opis starań o sądową rehabilitację.
	Wartość naukowa i stan opracowania zasobu archiwalnego Instytutu Pamięci Narodowej, red. nauk. Rafał Kościański i Rafał Leśkiewicz, Poznań–Warszawa 2010 („Studia i materiały poznańskiego IPN”, t. XIII) W dniach 31 maja – 2 czerwca 2010 r. archiwiści pracujący w Instytucie Pamięci Narodowej dyskutowali na konferencji szkoleniowej w Komornikach pod Poznaniem o szeroko rozumianej informacji naukowej i wykorzystaniu jej dorobku w statutowych pracach IPN. W publikacji zostały przedstawione wyniki prac archiwistów w zakresie informacji naukowej i archiwalnej. Książka zawiera teksty mające charakter ogólny – koncentrujące się na omówieniu wszystkich pomocy ewidencyjno-archiwalnych, jak również referaty szczegółowe ukazujące np. źródła do badania poszczególnych tematów z zakresu funkcjonowania komunistycznych organów bezpieczeństwa państwa.
	Wybory do sejmu z 19 stycznia 1947 roku w województwie poznańskim. Wybór źródeł, wstęp P. Orzechowski, wybór i opracowanie P. Drzymała, W. Makuch, A. Chmielewska-Metka, P. Orzechowski, A. Piotrowski, Poznań 2010 Niniejsza publikacja zawiera dotychczas nieznane dokumenty, wytworzone przez urzędy bezpieczeństwa, dotyczące przygotowań oraz przeprowadzenia wyborów do sejmu w 1947 r. na terenie województwa poznańskiego. Szczególną ich zaletą są, zanotowane przez funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa, publikowane po ponad sześćdziesięciu latach, wyniki ze wszystkich obwodów wyborczych. Prezentowane źródła odkrywają kulisy działań tych organów, ukierunkowanych na: sterroryzowanie społeczeństwa, rozbicie lokalnych struktur Polskiego Stronnictwa Ludowego i na techniczne wykonanie fałszerstwa.
	Kościół i opozycja na Lubelszczyźnie w dokumentach SB 1971–1983, wstęp, wybór źródeł i opracowanie Maciej Sobieraj, Lublin 2009 Na mapie polskiej opozycji antykomunistycznej i mapie polskiego Kościoła Katolicki Uniwersytet Lubelski, założony w 1918 roku, zajmował szczególne miejsce. Komunistyczne władze doskonale zdawały sobie sprawę z doniosłej i groźnej dla systemu roli katolickiej uczelni. Przez wszystkie lata istnienia PRL uniwersytet był poddawany intensywnej inwigilacji, prowadzonej przez specjalną komórkę Służby Bezpieczeństwa.
	Początki niezależnego ruchu chłopskiego (1978–1980), wstęp, wybór źródeł i opracowanie Małgorzata Choma-Jusińska, Marcin Krzysztofik, Lublin 2008 Książka zawiera wybór kilkudziesięciu dokumentów, wytworzonych przez aparat bezpieczeństwa, organy PZPR, dotyczących Komitetu Samoobrony Chłopskiej Ziemi Lubelskiej (KSCh ZL) i Komitetu Samoobrony Chłopskiej Ziemi Grójeckiej (KSCh ZG) z okresu 1978–1980. Edycja dokumentów poprzedzona jest wstępem naukowym, przedstawiającym działalność obu organizacji, oraz notą edytorską. Wybór dokumentów, publikowanych po raz pierwszy, ukazuje zaangażowanie społeczności wiejskich w tworzenie się struktur opozycyjnych w tym środowisku, kierowanych przez Janusza Rożka (KSCh ZL) i ks. Czesława Sadłowskiego (KSCh ZG). Całość uzupełniona jest skanami dokumentów oraz zdjęciami, przedstawiającymi działania aparatu bezpieczeństwa przeciwko obu organizacjom.
	Tomasz Balbus, Katarzyna Stróżyna, „Ojczyznę wolną racz nam wrócić Panie…” Komunistyczna bezpieka wobec kardynała Henryka Gulbinowicza w latach 1970–1990, Wrocław 2008 Publikacja przedstawia działalność duszpasterską oraz patriotyczną kardynała Henryka Gulbinowicza oraz mechanizmy funkcjonowania struktur bezpieki skierowanych do walki z Kościołem. W książce opublikowanych zostało 109 dokumentów, w większości dotychczas nieznanych i niewykorzystywanych przez historyków dziejów najnowszych Polski i badaczy historii współczesnej Kościoła.
	Tomasz Balbus, „Jurandowcy”. Powstańcy wileńscy 1944. Historia i życie codzienne 1. Brygady Wileńskiej Armii Krajowej, Wrocław 2008 Książka przedstawia genezę, organizację, szlak bojowy i życie codzienne żołnierzy 1. Brygady Wileńskiej „Juranda” (por. Czesława Grombczewskiego), jednego z największych oddziałów partyzanckich Armii Krajowej Okręgu Wileńskiego.
	Marzec '68 w Białymstoku. Wybór źródeł; Wybór, wstęp i oprac. Urszula Gierasimiuk, Białystok 2008 Publikacja zawiera 113 dokumentów byłej SB pochodzących z zasobu archiwalnego Oddziału IPN w Białymstoku oraz KW PZPR w Białymstoku, przechowywanych w tutejszym Archiwum Państwowym. Obrazują one sytuację na terenie województwa w okresie wydarzeń marcowych.
	Kępno i Ziemia Kępińska 1945–1956. Studia i szkice, pod red. Jerzego Bednarka i Joanny Żelazko, Łódź 2007 Publikacja jest pokłosiem konferencji, zorganizowanej w 2006 r. przez Oddział IPN w Łodzi, przy współpracy władz miejskich i powiatowych w Kępnie oraz przy zaangażowaniu Towarzystwa Miłośników Ziemi Kępińskiej i redakcji „Tygodnika Kępińskiego”. Zamieszczone w niej referaty ukazują powojenną sytuację społeczno-polityczną na Ziemi Kępińskiej oraz omawiają istotne dla regionu szczegółowe zagadnienia, m.in. organizację i funkcjonowanie lokalnego aparatu represji oraz przejawy oporu społeczeństwa wobec narzucanego mu systemu politycznego.
	W kręgu „teczek”. Z badań nad zasobem i funkcjami archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, pod red. Jerzego Bednarka i Pawła Perzyny, Łódź 2006 Wydana przez Oddział IPN w Łodzi oraz Wydawnictwo Adam Marszałek książka jest zbiorem referatów zaprezentowanych na konferencji metodyczno-archiwalnej pt.: „Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej – bilans dotychczasowych dokonań”, zorganizowanej przez łódzki pion archiwalny w listopadzie 2005 r.

 

Publikacje wydawane przez Instytut Pamięci Narodowej można nabyć przez internet, pocztą lub osobiście. Zobacz szczegóły