Juliusz Rydygier (1892–1942)

Działacz socjalistyczny i komunistyczny, stalinowiec, jeden z filarów sowieckiej siatki szpiegowskiej w II Rzeczypospolitej, z zawodu nauczyciel.

Urodził się w 1892 roku. Przed I wojną światową należał do PPS, później – do Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy.
W okresie II Rzeczypospolitej Juliusz Rydygier był zakonspirowanym szefem sowieckiej siatki szpiegowskiej, działającej jako „kontrwywiad KPP”. Między innymi przez Teodora Duracza – bliskiego współpracownika, jak i przez rezydentów sowieckiego wywiadu i kontrwywiadu OGPU/NKWD w Berlinie Bronisława Bortnowskiego i Wiktora Żydowskiego przekazywał informacje wywiadowcze.
W okresie wojny warszawskie mieszkanie Juliusza Rydygiera przy ul. Krasińskiego 18 było częścią sieci punktów kontaktowych sowieckiego wywiadu na ziemiach polskich. Tam 5 stycznia 1942 roku doszło do spotkania członków sowieckiej grupy dywersyjnej Marcelego Nowotki z przedstawicielami kilku komunistycznych środowisk politycznych z Warszawy, na którym zrzuceni drogą lotniczą przedstawiciele „grupy inicjatywnej” przekazali szczegółowe rozkazy i wytyczne kierownictwa partii sowieckiej co do nazwy, bieżącej taktyki i używanych haseł propagandowych odtwarzanej w podziemiu polskiej partii komunistycznej. Mimo podtrzymania obowiązku realizacji priorytetów sowieckiej polityki zagranicznej nakazano m.in. taktyczne szerokie posługiwanie się polskimi hasłami narodowowyzwoleńczymi.
W historiografii PRL spotkanie u Rydygiera ogłoszono szumnie „zebraniem założycielskim Polskiej Partii Robotniczej”, chociaż w rzeczywistości było to odprawa kilku środowisk komunistycznych u wyznaczonego przez Stalina już wcześniej kierownictwa PPR, podczas której przekazano wytyczne co do sposobu i okoliczności politycznych rozszerzenia struktur partii.
Potencjalną karierę Juliusza Rydygiera w komunistycznym państwie unicestwiła fala aresztowań, jaka miała miejsce w środowiskach komunistycznej konspiracji jesienią 1942 roku. Rydygier znalazł się wśród kilkudziesięciu aresztowanych wówczas przez Gestapo. Zginął w obozie koncentracyjnym.
Od lat 20. aż do śmierci był posłusznym narzędziem w ręku sowieckiej partii komunistycznej oraz realizatorem stalinowskich rozkazów i poleceń.