Stanisław Popławski (1902–1973)

Zawodowy oficer Armii Czerwonej, wyróżniony tytułem Bohatera Związku Sowieckiego, stalinowiec, w okresie II wojny światowej skierowany do jednostek Wojska Polskiego, wiceminister obrony narodowej, dowódca sił pacyfikujących powstanie poznańskie w 1956 r.

Urodził się w 1902 r. w Wyndyczanach pod Winnicą. W 1920 roku wcielony do Armii Czerwonej, brał udział w rosyjskiej wojnie domowej. W latach 1923–1927 służył jako podoficer – był szefem kompanii w 297 pułku piechoty Armii Czerwonej; ukończył szkołę oficerską i awansował w latach 30. kolejno na dowódcę plutonu i kompanii. Po ukończeniu Akademii Wojskowej im. Frunzego w latach 1938–1940 był wykładowcą taktyki, w latach 1940–1941 szefem oddziału operacyjnego sztabu 162 DP. Na froncie wojny z Niemcami w latach 1941–1942 walczył jako dowódca pułku i szef sztabu 363 DP na Białorusi i pod Moskwą. Później był dowódcą kolejnych dywizji i korpusu piechoty w ramach 5 armii. Walczył m.in. nad Dnieprem.

We wrześniu 1944 roku Stalin skierował go w stopniu generała brygady do „pełnienia obowiązków Polaka” w jednostkach tworzonego przez komunistów Wojska Polskiego. W 1944 r. był dowódcą 2 Armii WP, następnie dowódcą 1 Armii WP (do jesieni 1945 r.), dowódcą Śląskiego Okręgu Wojskowego (do jesieni 1947). W latach 1947–1950 był dowódcą wojsk lądowych, a w latach 1950–1956 Głównym Inspektorem Wyszkolenia Bojowego.

Po sfałszowanych przez komunistów wyborach do Sejmu w 1947 r. przydzielono mu mandat poselski. Jednocześnie w szczytowym okresie stalinizmu od 1949 roku był wiceministrem obrony narodowej – prawą ręką Konstantego Rokossowskiego, współodpowiedzialnym za nowy okres upartyjnienia i sowietyzacji armii polskiej. W tym samym okresie (1949–1956) był członkiem Komitetu Centralnego PZPR.

Po wybuchu powstania poznańskiego w czerwcu 1956 roku dowodził wojskami krwawo tłumiącymi robotniczy i niepodległościowy protest. Jest bezpośrednio odpowiedzialny za śmierć co najmniej 74 osób (wg danych oficjalnych) i ponad pół tysiąca rannych.

Po październiku 1956 r. powrócił do ZSRS (listopad 1956 r.). W dalszym ciągu pozostawał w służbie czynnej: do 1963 roku był pracownikiem Inspektoratu Wyszkolenia Bojowego Armii Sowieckiej. W 1963 roku przeszedł w stan spoczynku. Zmarł w 1973 roku.