Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Lublinie zorganizował międzynarodową konferencję naukową

„Losy jeńców sowieckich w czasie II wojny światowej”

Lublin, 18–19 XI 2011 r. Hotel Mercure Unia (Al. Racławickie 12)

Główna część konferencji była poświęcona omówieniu warunków, w jakich jeńcy przebywali w nazistowskich obozach jenieckich, oraz ich eksterminacji. Celem konferencji było też pokazanie innych losów tych jeńców – m.in. udziału w formacjach pomocniczych (np. „Trawniki-Männer”) lub w oddziałach partyzantki sowieckiej. Trzecie założenie konferencji to przybliżenie postawy „otoczenia” wobec tego zjawiska (np. stosunku ludności czy Polskiego Państwa Podziemnego do sowieckich jeńców i członków wspomnianych formacji itp.). Oprócz referatów odbyły się też dwa panele. W pierwszym z nich paneliści dyskutowali o „strategiach przetrwania” jeńców sowieckich (ucieczki z obozów, wstępowanie do niemieckich formacji pomocniczych itp.), w drugim zastanawiali się, na ile stosunek do jeńców sowieckich zmieniał się w przypadku akcesu tych jeńców do formacji pomocniczych lub udziału w partyzantce sowieckiej czy komunistycznej.

18 listopada 2011 r.

I. Jeńcy sowieccy – problem badawczy
Prowadzenie – dr Sławomir Dębski

• 10.00 – 10.20   dr Renata Kobylarz-Buła
  Organizacja niemieckiego systemu jenieckiego w latach II wojny światowej
• 10.20–10.40  dr hab. prof. ISP PAN Grzegorz Motyka
  Polska historiografia i literatura na temat jeńców sowieckich
• 10.40–11.00  prof. Stefan Karner
  Niemieckie obozy jenieckie dla więźniów sowieckich na okupowanych terytoriach ZSRS 1941–1944
• 11.00–11.20  prof. Barbara Stelzl-Marx
  Pomiędzy eksterminacją a wyzyskiem. Los jeńców sowieckich w Austrii z perspektywy ofiar
• 11.20–11.40  prof. Pavel Polian
  Strukturalne zróżnicowanie jeńców sowieckich: – różne kategorie – różne losy – różne tempo eksterminacji

II. Eksterminacja jeńców sowieckich w obozach niemieckich
Prowadzenie – dr hab. Jacek Wołoszyn

• 12.00–12.20  dr Joanna Lusek
  Żołnierze Armii Czerwonej w obozach jenieckich w Lamsdorf. Stan badań
• 12.20–12.40  dr Andrzej Rybak
  Eksterminacja jeńców sowieckich w Dystrykcie Lubelskim na przykładzie funkcjonowania Stalagu 319 w Chełmie
• 12.40–13.00  Beata Siwek-Ciupak
  Eksterminacja jeńców sowieckich w KL Lublin
• 13.00–13.20  dr Jacek Lachendro
  Sowieccy jeńcy wojenni w KL Auschwitz
• 13.20–13.40  dr Piotr Setkiewicz
  Sonderkommando Zeppelin - Vorlager Auschwitz oraz 8 (U) kompania wartownicza
• 13.40–14.00  dr Dorota Sula
  Eksterminacja jeńców sowieckich w obozie Gross-Rosen

III. Wybory
Prowadzenie – dr Sebastian Piątkowski

• 16.00–16.20  Robert Kuwałek
  „Trawniki-Männer”
• 16.20–16.40  dr Paweł Kiernikowski
  Jeńcy sowieccy a „Czerwona partyzantka” 1941–1942
• 16.40–17.00  dr Piotr Gontarczyk
  Jeńcy sowieccy w partyzantce Polskiej Partii Robotniczej 1942–1945
• 17.00–17.20  dr hab. prof. UKSW Bogdan Musiał
  Jeńcy sowieccy w partyzantce sowieckiej na Białorusi
• 17.20–17.40  dr Alexandr Gogun
  Jeńcy sowieccy w partyzantce sowieckiej na Ukrainie

IV. Panel dyskusyjny

18.00–19.30  „W obliczu śmierci głodowej – strategie przetrwania” – moderator: prof. Pavel Polian, uczestnicy: prof. Stefan Karner, dr Renata Kobylarz-Buła, dr hab. prof. ISP PAN Grzegorz Motyka, dr hab. prof. UKSW Bogdan Musiał

19 listopada 2011 r.

I. Polacy a jeńcy sowieccy
Prowadzenie – dr Sławomir Poleszak

• 10.00–10.20  dr Adam Puławski
  Stosunek ZWZ-AK, Delegatury Rządu RP na Kraj do jeńców sowieckich i partyzantki sowieckiej
• 10.20–10.40  dr hab. prof. UW Andrzej Żbikowski
  Obraz partyzantki sowieckiej w opracowaniach Jana Karskiego
• 10.40–11.00  dr Tomasz Łabuszewski
  Stosunek polskiej partyzantki na Kresach do uciekinierów – jeńców sowieckich (tzw. turystów) na tle relacji pomiędzy polskim i sowieckim podziemiem
• 11.00–11.20  Marcin Westphal
  Upamiętnienie losów jeńców sowieckich z okresu II wojny światowej na przykładzie Muzeum II Wojny Światowej

II. Panel dyskusyjny

11.40–13.00  „Czy i kiedy jeniec sowiecki stawał się wrogiem” – moderator: dr Dariusz Libionka, uczestnicy: Kazimierz Krajewski, dr Adam Puławski, dr hab. prof. KUL Rafał Wnuk, dr hab. prof. UW Andrzej Żbikowski