Agenci w balonach – mniej znany aspekt „wojny balonowej”

W 1954 roku amerykański ośrodek Free Europe Press rozpoczął na szeroką skalę akcję przerzucania do Polski antykomunistycznych ulotek propagandowych. Posłużono się w tym celu balonami wypuszczanymi spod granicy czeskiej. Akcja zyskała sobie miano „wojny balonowej”. Treść zawartych w ulotkach informacji skoordynowana była w pełni z przekazem i duchem audycji RWE. Na falach radiostacji komentowano zresztą na bieżąco odzew na prowadzoną akcję. O jej rozległym zasięgu świadczą dane MSW: w roku 1955 znaleziono 2657 balonów i około 1.645.000 ulotek w różnych językach, w tym w polskim 27 tysięcy, a do września 1956 r. kolejne 162 tysiące. Tematyka tych materiałów była różnorodna i niejednokrotnie zaskakująca: począwszy od spisanych zeznań Światły, poprzez wskazówki kierowane do żołnierzy radzieckich na wypadek wybuchu powstania w Polsce (w 1956 r.), zdjęcia z przebiegu rewolty poznańskiej, instrukcje organizowania nielegalnej działalności i „małej dywersji”, aż po broszury z orędziem wigilijnym papieża Piusa XII (1956r.). Oczyszczanie pól z ulotek RWE stało się w tym okresie dla władz PRL zadaniem wysoce prestiżowym. Z listów słuchaczy do rozgłośni wynika, że za każdą dostarczoną do komend Milicji Obywatelskiej broszurę płacono 20 zł. Niezamierzonym, acz tragicznym skutkiem akcji zrzutu ulotek było zderzenie się samolotu odrzutowego z balonem, co doprowadziło do śmierci dwóch pilotów – oficerów Wojska Polskiego. Zdarzały się też wypadki poparzeń i eksplozji wodoru , którym napełniane były balony.

Prezentowany poniżej fragment dokumentu Komitetu ds. Bezpieczeństwa Publicznego z 1955 r. zawiera informacje, iż w latach 1953-1954 na teren Europy Wschodniej balonami przerzucano nie tylko ulotki, ale i ludzi – agentów wywiadu Zachodniego. Jeden z takich przypadków został dokładnie opisany w dokumencie. „Wojna balonowa” była więc czymś znacznie szerszym niż tylko spektakularnym przejawem propagandowej walki miedzy dwoma systemami politycznymi.

„Przerzut agentów przez granicę balonami powietrznymi”. Fragment Biuletynu Informacyjnego nr 2 Komitetu ds. Bezpieczeństwa Publicznego z roku 1955.