Budowa Dworca Centralnego była jedną ze sztandarowych inwestycji podjętych w Warszawie na początku lat siedemdziesiątych. W związku z wyrażonym w 1972 r. życzeniem Edwarda Gierka, aby delegatów przyjeżdżających do Warszawy na VII Zjazd PZPR można było powitać na nowym dworcu – jak możemy przeczytać w publikowanym dokumencie – budowę, która miała trwać 72 miesiące formalnie zakończono w rekordowym terminie 39 miesięcy. W rzeczywistości jednak prace wykończeniowe trwały nawet po przekazaniu dworca do eksploatacji.
Jest zrozumiałe, że w przededniu kolejnego, VII Zjazdu PZPR sprawa dotrzymania napiętego terminu i ustalenia szczegółów uroczystego otwarcia dworca była jedną z priorytetowych tematów absorbujących Komitet Warszawski PZPR. Zajmowano się nim w czasie dwóch posiedzeń Egzekutywy KW. W dniu 10 listopada 1975 r. przyjęto do wiadomości prezentowany niżej dokument. Najważniejszym ustaleniem Egzekutywy w dniu 29 listopada – czyli zaledwie kilka dni przed otwarciem dworca, które miało nastąpić 5 grudnia – było stwierdzenie, że stan przygotowania do eksploatacji Dworca Centralnego nie jest zadowalający1. Według Informacji nt. przygotowania do eksploatacji Dworca Centralnego w Warszawie2 opracowanej przez Wydział Przemysłu KW PZPR do tej pory, wobec planowanego zatrudnienia 947 osób, przy obsłudze dworca pracowało zaledwie 687 osób. Do dnia otwarcia miały funkcjonować zaledwie dwa tory kolejowe. Pozostałe znajdowały się w fazie prób, więc ich przekazanie nie była sprawą oczywistą, a na jednym z torów dopiero wysychał żelbeton. Poza tym, nie działała jeszcze wentylacja, prawie wszystkie ruchome schody, brakowało wyposażenia technicznego. Przede wszystkim jednak – stwierdzono w cytowanym dokumencie – otwarcie dworca w żaden sposób nie wpłynie na poprawę punktualności. W ten sposób, uruchomienie Dworca Centralnego, mimowolnie, zlikwidowało możliwość łatwego wytłumaczenia – przynajmniej w Warszawie – coraz większej niepunktualności kolei.
Wszystko to miało jednak znaczenie drugorzędne, wobec faktu, że delegaci na VII Zjazd PZPR mogli już wysiadać z pociągów na nowoczesnej stacji. Co więcej, na Dworcu Centralnym przyjmowano również delegacje „bratnich” partii komunistycznych, w tym delegację Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego, z Leonidem Breżniewem na czele. 7 grudnia 1975 r. sekretarza generalnego KPZR na peronie witali wszyscy członkowie Biura Politycznego KC PZPR. Jeden nich, Józef Tejchma zanotował w swoim dzienniku na ten temat: Breżniew wyszedł z wagonu zapewne trochę pijany, dzięki czemu miałem możliwość być pocałowanym przez niego przy powitaniu. Pierwszy raz z Breżniewem! Nic więcej w tłumie nie zobaczyłem.
Prezentowany dokument znajduje się w Archiwum Państwowym m. St. Warszawy, Oddział w Otwocku. Sygnatura: Komitet Warszawski PZPR, 909, k. 96-100.
--------------------------------------------------------------------------------
1 Archiwum Państwowe m. St. Warszawy, Odział w Otwocku (APW), Akta Komitetu Warszawskiego PZPR (K. Warsz. PZPR), 909, k. 198-199.
2 APW, K. Warsz. PZPR, 909, k. 201-210.
Projekt
Notatka
w sprawie programu uroczystości oddania do eksploatacji Dworca
Centralnego wraz z otoczeniem
Budowa Dworca Centralnego dobiega końca. W ostatniej dekadzie listopada inwestycja zostanie zakończono. Od 1 do 5 grudnia następować będzie odbiór poszczególnych części Dworca i prace rozruchowe.
Budowa Dworca była przedmiotem stałego zainteresowania kierownictwa Partii i Rządu, osobiście tow. Edwarda Gierka i tow. Piotra Jaroszewicza.
Warszawski Dworzec Centralny PKP należy do bardzo ważnych w kraju obiektów w systemie obsługi podróżnych, korzystających z komunikacji kolejowej w ruchu krajowym i międzynarodowym. Stanowi on wraz z otoczeniem istotne ogniwo kształtujące rozwój przestrzenny i komunikacji stołecznego województwa warszawskiego.
Dworzec Centralny jest przygotowany do obsługi około 39 mln podróżnych w ciągu roku. W ciągu jednego dnia z obsługi Dworca korzystać może około 90 tys. osób, w okresach szczytowego nasilenia ruchu - 140 tys. osób.
Zespół dworcowy rozmieszczono na czterech poziomach, z których dwa znajdują się pod ziemią. Wraz z systemem komunikacji kołowej i pieszej w otoczeniu Dworca etanowi on przykład nowoczesnego i kompleksowego systemu obsługi pasażerów.
Dworzec Centralny wraz z otoczeniem stanowi integralną część powstającego „Centrum Zachodniego” będąc jego pierwszym, w pełni zakończonym fragmentem.
Skalę inwestycji charakteryzują następujące wielkości:
– kubatura – 500 tys. m3
– powierzchnia – 50 tys. m2
– wartość wykonanych prac – ponad.2 mld zł.
Budowa Dworca Centralnego była poważnym przedsięwzięciem w dziedzinie budownictwa kolejowego w Polsce. Stanowi o tym zakres prac, skoncentrowanych na niewielkim terenie w centrum miasta przy zachowaniu ruchu.
Według harmonogramu realizacja inwestycji o takim programie miała trwać 72 miesiące. Inwestycję rozpoczęto 1 września 1972 r.
Podczas spotkania w dniu 15. XII 1972 r. Towarzysz Edward Gierek zwrócił się do projektantów i wykonawców Dworca z apelem o takie zorganizowanie budowy, aby na nowym Dworcu można było powitać delegatów na VII Zjazd.
Apel ten spełnił ważną rolę w mobilizacji załóg i został serdecznie przyjęty. Dokonane zostały niezbędne zmiany w harmonogramie.
Zobowiązanie to zostanie wykonane, a cykl realizacji skrócony ostatecznie do 39 miesięcy.
Decydujące znaczenie dla powodzenie tego przedsięwzięcia miał ogromny wysiłek i zaangażowanie załóg przedsiębiorstw budujących Dworzec, ich kierownictw i organizacji partyjnych oraz wojska.
Ich pracy towarzyszyło stałe zainteresowanie i społeczna praca mieszkańców stolicy.
Budowa Dworca Centralnego wraz z otoczeniem przyjmowana jest przez opinię społeczną jako ważna inwestycje zjazdowa. Uzasadnia to wniosek, by otwarciu Dworca nadać wysoką rangę. W związku z tym Komitet Warszawski w porozumieniu z Ministerstwem Komunikacji proponuje, by uroczystość otwarcia odbyła się w dniu 5.XII 1975 r. i aby wzięło w niej udział Biuro Polityczne KC PZPR.
Na uroczystość tę złożyłoby się przekazanie meldunku o gotowości do rozpoczęcia funkcjonowania Dworca, zwiedzenie obiektu wraz z otoczeniem oraz spotkanie z projektantami i wykonawcami Dworca.
Pierwszego grudnia zakończony zostanie pełny program realizacji Wisłostrady na odcinku od Wilanowa do skrzyżowania z ul. Pułkową. Jak wiadomo ma ona 22 km długości z przejściami podziemnymi i kładkami dla pieszych oraz 4 bezkolizyjnymi węzłami komunikacyjnymi. Na odcinku ponad 800 m przebiega ona dwoma żelbetonowymi estakadami. Budowa była miejscem powszechnych prac społecznych oraz dwukrotnego czynu partyjnego.
Proponujemy, aby bezpośrednio po uroczystości oddanie do eksploatacji Dworca Centralnego Biuro Polityczne KC PZPR zwiedziło nowooddany [tak w oryginale] północny odcinek Wisłostrady.
Szczegółowy program załączony jest do niniejszej notatki.
KOMITET WARSZAWSKI PZPR
Program uroczystości
godz. 10.00 – Przybycie gości od strony A1. Jerozolimskich do podziemnego przejścia halowego.
Złożenie meldunku o gotowości do rozpoczęcia funkcjonowania Dworca przez 6 osobową grupę, w skład której wejdą przedstawiciele załóg i jednostek wojskowych realizujących dworzec i otoczenie oraz generalny projektant dworce - A. Romanowicz.
Meldunek złoży Kierownik zarządu budowy Dworca Centralnego tow. Wł. Zdziarski.
W hali przejścia podziemnego zgromadzonych jest około 200 przedstawicieli załóg przedsiębiorstw wykonawczych i projektantów.
Po meldunku wszystkim członkom Biura Politycznego KC PZPR grupa młodzieży wręczy pamiątkowy medal i album o przebiegu budowy Dworca.
godz. 10.05 – Rozpoczęcie zwiedzania.
Trasa – od podziemnego przejścia halowego na skrzyżowaniu Al. Jerozolimskich i ul. Marchlewskiego, galeriami komunikacyjnymi, schodami ruchomymi do hali peronowej, a następnie przejście do głównej hali dworcowej.
godz. 10.35 – W głównej hali dworcowej oczekuje 4 tys. osób –budowniczych, projektantów i przedstawicieli społeczeństwa Warszawy.
W programie
– odegranie hymnu państwowego przez orkiestrę warszawskiego węzła kolejowego
– przemówienie
– wręczenie kwiatów przez dziewczęta z obsługi Dworca.
– odegranie i odśpiewanie przez zgromadzonych Międzynarodówki.
godz. 10.55 – Odjazd z placu północnego przez węzeł „ucho” do Al. Jerozolimskich.
Dekoracja Dworca i otoczenia mieć będzie swój docelowy wygląd z okazji VII Zjazdu. Ponadto w hali głównej Dworca transparent o treści wyrażającej poparcie społeczeństwa Warszawy dla kierownictwa Partii.
godz. 11.10 – W rejonie południowego przyczółka estakady oczekuje 200 osobowa grupa przedstawicieli załóg realizujących północny odcinek Wisłostrady.
Meldunek o gotowości składa robotnik z Płockiego Przedsiębiorstwa Robót Mostowych.
Po odsunięciu zapór drogowych proponuje się przejazd wschodnią jezdnią estakady do węzła „Półkowa” i powrót jezdnią zachodnią w kierunku miasta.
godz. 17 i 20.00 – uroczystości wręczenia odznaczeń państwowych sala Urzędu Rady Ministrów, ulice Krakowskie Przedmieście.
Po wręczeniu odznaczeń w obu grupach – coctail.
Każdorazowo w uroczystości weźmie udział około 300 osób.
W dniach 5, 6 i 7 grudnia br. teren Dworca i otoczenie oraz północnego odcinka Wisłostrady udostępniony będzie dla pieszego zwiedzenia.
KOMITET WARSZAWSKI PZPR
