Kościół i kultura w latach osiemdziesiątych XX wieku. Doświadczenia warszawskie, red. ks. Wiesław Al. Niewęgłowski, współpraca Małgorzata Romańska, Katowice-Warszawa 2011, s. 140

Na publikację składają się teksty i wypowiedzi osób biorących udział  w życiu kulturalnym stolicy w czasie stanu wojennego, które znalazły swą artystyczną i duchową  przystań w Kościele. Prawie trzydzieści lat później spotkały się one na konferencji panelowej „Kościół i kultura w latach osiemdziesiątych” w Warszawie, 20 maja 2010 r. Zorganizował ją Oddział IPN w Katowicach wspólnie z Duszpasterstwem Środowisk Twórczych Archidiecezji Warszawskiej. Wygłoszone wówczas referaty, świadectwa i fragmenty wspomnień stały się podstawą książki. Refleksje wspomnieniowe przedstawili pracownicy nauki, literacie, dziennikarze, aktorzy i plastycy, którzy w pierwszej połowie lat osiemdziesiątych skorzystali z gościnności, opieki i mecenatu Kościoła. Słowo do uczestników konferencji wygłosił ks. kardynał Józef Glemp. Referat wprowadzający przedstawił prof. Jan Żaryn, a związki Kościoła z kulturą w kontekście działalności warszawskiego Duszpasterstwa Środowisk Twórczych w latach osiemdziesiątych przypomniał ks. Wiesław Al. Niewęgłowski, który stwierdził m.in., że: „w chwili wybuchu stanu wojennego Duszpasterstwo Środowisk Twórczych stało się dla twórców azylem, miejscem schronienia, obrony, pomocy, inspiracji, miejscem spotkań wielu osób ze środowisk naukowych, kultury, mediów z Polakami. Dotychczasowe przymierze poszerzyło się o wiele środowisk. Zgromadzeni na terenie Duszpasterstwa wydali swe pierwsze oświadczenia w sprawie uwolnienia internowanych artystów, dziennikarzy, literatów i naukowców. Interwencje, pomoc twórcom uwięzionym, wyrzuconym z pracy, pozostającym w trudnej sytuacji bytowej, obrona przed represjami – wszystko to wypełniało pracę Duszpasterstwa”.

Książka ukazała się pod redakcją ks. Wiesława Aleksandra Niewęgłowskiego, krajowego duszpasterza środowisk twórczych, we współpracy z Małgorzatą Romańską. Wydawcą książki jest Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach, współwydawcą Duszpasterstwo Środowisk Twórczych Archidiecezji Warszawskiej.

SPIS TREŚCI

Wprowadzenie

• kardynał Józef Glemp, Kultura ciągle musi szukać
• ks. Wiesław Al. Niewęgłowski, Kościół i kultura w latach osiemdziesiątych XX wieku
• Jan Żaryn, Kultura niezależna w Kościele katolickim w Polsce 1981–1989 – szkic do portretu

I. Kościół i środowiska naukowe oraz filmowe

• Andrzej Paczkowski, Mówiłem po prostu o historii
• Andrzej Rottermund, Kościół i kultura w czasach przełomu
• Henryk Samsonowicz, Kościół tworzył przestrzeń wolności myśli
• Lech Sokół, Humanistyczne środowiska naukowe w Duszpasterstwie Środowisk Twórczych
• Edmund Wnuk-Lipiński, Kościół i środowiska naukowe w latach osiemdziesiątych XX wieku
• Krzysztof Tchórzewski, Wzajemność spojrzeń

II. Kościół i dziennikarze

• Magdalena Bajer, Polaków rozmowy
• Ewa Heine, W Kościele czułam się bezpiecznie
• Maciej Iłowiecki, Zobowiązania trwają
• Jacek Moskwa, Duszpasterstwo Środowisk Twórczych – środowisko i azyl
• Marcin Przeciszowski, Kościół – dziennikarze
• Stefan Truszczyński, Padre – kulturalne przetrwanie
• Maciej Wierzyński, Ile z tego wszystkiego zostało?

III. Kościół i środowiska aktorskie, literackie, plastyczne

• Tomasz Judyta, Skończył się czas rewolucji, a Duszpasterstwo zostało
• Kazimierz Kaczor, Kościół zawsze był ostoją polskości
• Anna Nehrebecka-Byczewska, Kościół był z ludźmi
• Jerzy Zelnik, W latach osiemdziesiątych artyści znaleźli pod dachem świątyni wolność
• ks. Andrzej Przekaziński, Wspomnienie, nie tylko
• Ernest Bryll, Niebywałe to były czasy
• Julia Hartwig, Kościół. Kultura i wolność
• Zdzisław Tadeusz Łączkowski, Kościół ocalał nasze człowieczeństwo
• Jerzy Kalina, Był to naprawdę czas niezwykły
• Wojciech Skrodzki, Plastycy, Kościół, stan wojenny
• Gustaw Zemła, Kościół a sztuka niezależna