Środa, 19 listopada 2008, data aktualizacji serwisu: 19.11.2008
O IPN
Aktualności
Wydział prasowy
Publikacje
Wnioski
Kontakty
Ogłoszenia
Linki
Szukaj w serwisie
Biuletyn IPN
Twarze bezpieki
Katalogi

Oddziałowa Komisja w Łodzi

Data publikacji: 16 maja 2006

Śledztwo w sprawie masowych egzekucji Polaków przeprowadzonych przez funkcjonariuszy gestapo i innych formacji z Piotrkowa Trybunalskiego w 1944 r. w Piotrkowie Trybunalskim i okolicznych miejscowościach

Śledztwem objęto egzekucje dokonane przez funkcjonariuszy nieustalonych hitlerowskich formacji w miejscowościach Budki, Bujny, Kleszcz i Pieńki Karlińskie.
Chronologicznie najwcześniej dokonana została egzekucja 20 mężczyzn w miejscowości Budki w dniu 12 lutego 1944 r. Niemieccy żandarmi przywieźli polskich więźniów z Piotrkowa Trybunalskiego. Ustawili najpierw 10 mężczyzn przy przygotowanej wcześniej żerdzi, po czym oddali do nich salwę z karabinu maszynowego. Żyjących dobijano pojedynczymi strzałami, w identyczny sposób rozstrzelano drugą dziesiątkę mężczyzn. Egzekucja była odwetem za zastrzelenie przez nieznanych sprawców na początku lutego 1944 r. w Budkach niemieckiego żandarma.
Kolejną zbrodnią wyjaśnianą w śledztwie jest egzekucja 20 Polaków dokonana w dniu 23.03.1944 r. w miejscowości Bujny. Żołnierze niemieccy przywieźli z Piotrkowa Trybunalskiego samochodami kilkunastu mężczyzn. Ustawiono ich przy umocowanej poziomo żerdzi i oddano do nich strzały z broni maszynowej. Zastrzelonych załadowano na samochody, a następnie zawieziono i zakopano w lesie bugajskim na tzw. Wierzejach koło Piotrkowa Trybunalskiego. Egzekucja była odwetem za zastrzelenie około 20 marca 1944 r. żandarma niemieckiego z posterunku w Bujnach przez partyzantów.
Następnymi chronologicznie były dwie egzekucje dokonane we wsi Kleszcz 29.04. i 15.06.1944 r. Z obwieszczenia dowódcy SS i Policji w dystrykcie radomskim z dnia 29.04.1944 r. wynika, iż za przynależność do bandy, niedozwolonych organizacji i posiadanie broni Sąd Doraźny Komandora Policji Bezpieczeństwa i SD na Dystrykt radomski skazał na karę śmierci 60 osób. W obwieszczeniu wskazano, iż na osobach od pozycji 1 do 30 wyrok wykonano, natomiast zasądzeni od pozycji 31 do 60 są przedstawieni do ułaskawienia. Ustalono, iż osoby z pozycji 1-30 zostały rozstrzelane w dniu 29.04.1944 r. Z drugiej grupy 30 osób zostało rozstrzelanych w dniu 15.06.1944 r. prawdopodobnie jedynie 11 osób.
Ostatnią z egzekucji objętych śledztwem jest egzekucja dokonana w dniu 24.06.1944 r. w miejscowości Pieńki Karlińskie. Z obwieszczenia Dowódcy SS i Policji z dnia 24.06.1944 r. zawierającego listę nazwisk 90 osób, wynika, iż Sąd Doraźny Komandora Policji Bezpieczeństwa i SD na Dystrykt radomski skazał je na karę śmierci za przynależność do niedozwolonych organizacji i za udzielanie pomocy członkom "band". Ustalono, iż w Pieńkach Karlińskich zostało zamordowanych 59 osób, w tym 6-ciu braci Węgrzynowskich. W dniu egzekucji Niemieccy żołnierze przywieźli więźniów z Piotrkowa Trybunalskiego do lasu. Tam ustawili ich wzdłuż wykopanego wcześniej dołu, po czym oddali do nich strzały. Zwłoki zakopano na miejscu egzekucji. Nie ustalono co stało się z pozostałymi 31 osobami spośród 90 wymienionych w obwieszczeniu. W stosunku do niektórych osób, których nazwiska znajdowały się na obwieszczeniach, a nie zostały one rozstrzelane ustalono, iż zostały prawdopodobnie wykupione przez rodzinę od Niemców albo wywiezione do obozów koncentracyjnych. Wersję tę potwierdzają kolejni przesłuchani w toku śledztwa świadkowie. Obecnie trwają poszukiwania dalszych świadków krewnych osób zamordowanych w egzekucjach. Ustalone osoby głównie najbliżsi krewni zamordowanych są sukcesywnie przesłuchiwani w charakterze świadków.
W toku śledztwa ustalono i przesłuchano kolejne osoby będące najbliższymi krewnymi zamordowanych w egzekucjach na terenie Piotrkowa Trybunalskiego i okolic w 1944 r.
Zapoznano się z dostępnymi w Polsce materiałami archiwalnymi dotyczącymi egzekucji, będących przedmiotem śledztwa S 3/00/Zn Zapoznano się z treścią decyzji kończących postępowania w sprawach prowadzonych przez Prokuratury niemieckie dotyczących między innymi egzekucji w Piotrkowie Tryb. i okolicznych miejscowościach w 1944 r.
Dokonano oględzin akt spraw karnych przeciwko byłym granatowym policjantom z Piotrkowa Tryb., którzy uczestniczyli w egzekucjach w lesie bugajskim i na „budkach” w Piotrkowie Tryb. Zapoznano się z aktami sprawy karnej przeciwko byłemu dowódcy SS i Policji na dystrykt Radom Herbertowi Böttcherowi.
Ustalono i przesłuchano osoby, które uczestniczyły w egzekucjach w lesie bugajskim i na budkach.
Aktualnie prowadzone są czynności zmierzające do zakończenia śledztwa, poprzez wydzielanie do odrębnych postępowań materiałów obejmujących poszczególne egzekucje i wydawanie w tych sprawach decyzji kończących postępowanie.
Wydzielono materiał dotyczący egzekucji 20 osób w Piortkowie Tryb. na tzw.”budkach”. Śledztwo w zakresie tej egzekucji zostanie w najbliższym czasie zakończone.

Powrót
Drukuj
Generuj plik PDF
Poleć stronę znajomemu
Adres do korespondencji
Instytut Pamięci Narodowej, ul. Towarowa 28, 00-839 Warszawa
©2000-2008 Instytut Pamięci Narodowej. Wszelkie prawa zastrzeżone.