INFORMACJA OKRESOWA O ŚLEDZTWACH PROWADZONYCH W OKŚZpNP WE WROCŁAWIU

- sygn. akt S 10/01/Zi
Śledztwo w sprawie zbrodni ludobójstwa dokonanych przez nacjonalistów ukraińskich w latach 1939-1945 w powiatach Kałusz i Rohatyn, woj. stanisławowskie na osobach narodowości polskiej.
Zgromadzony w toku śledztwa osobowy materiał dowodowy potwierdza, że w latach 1943-1945 na terenie powiatów Kałusz i Rohatyn w woj. stanisławowskim nacjonaliści ukraińscy dopuścili się zabójstw i innych czynów przestępnych na osobach narodowości polskiej. Zbrodnie te miały miejsce w Bereźnicy Szlacheckiej, Wojniłowie, Mazurowie, Ziemiance, Kałuszu, Tomaszowcach, Pawlikówce, Korolówce, Łukowcu Żurowskim, Łukowcu Wiśniowieckim, Łukowcu Nowym, Słobodzie Bukaczowskiej, Firlejowie, Bukaczowcach, Nowoszynach, Byble, Chochoniowie, Dytiatynie i innych miejscowościach. Ustalono m. in., że w dniu 06.02.1943r. w Słobódce Bołszowieckiej zginęło 25 mieszkańców tej wsi narodowości polskiej. Ofiarami tej zbrodni byli mężczyźni, kobiety i dzieci, a sprawcami mordu ich sąsiedzi narodowości ukraińskiej. W marcu 1944r. w wyniku napadu dokonanego w Bereźnicy Szlacheckiej zabito nie mniej niż 60 osób. Sprawcami zbrodni byli również mieszkańcy tej wsi narodowości ukraińskiej - sąsiedzi ofiar. Polacy, którzy ocaleli, masowo uciekali do miast.
W ramach przeprowadzonego śledztwa przesłuchano łącznie 351 świadków. Podali szereg nazwisk sprawców zbrodni i ukraińskich mieszkańców danej miejscowości, którzy wskazywali napastnikom osoby narodowości polskiej, jak również pojedyncze nazwiska osób narodowości ukraińskiej, które udzieliły Polakom pomocy. Z uwagi na wiek i stan zdrowia świadków przesłuchania prowadzone są w wielu wypadkach w miejscach zamieszkania tych osób.
Ustalani są kolejni świadkowie i pokrzywdzeni.
- sygn. akt S 8/04/Zi
Śledztwo w sprawie zbrodni ludobójstwa dokonanych przez nacjonalistów ukraińskich w latach 1941-1944 w powiecie Stanisławów, woj. stanisławowskie na osobach narodowości polskiej.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w krytycznym czasie ukraińscy nacjonaliści dopuścili się zabójstw osób narodowości polskiej w Wołczkowie, Mariampolu, Dubowcach, Bednarowie, Tyszmienicach, Wiktorowie, Wysoczance, Kąkolnikach, Medusze, Hnilczach i innych miejscowościach powiatu stanisławowskiego.
Jesienią 1941r. w Mariampolu zabito księdza Marcina Bosaka. Wiosną 1944r. ukraińscy nacjonaliści zabili 10 mieszkańców Wołczkowa - rolników jadących furmankami z obowiązkową dostawą zboża do Halicza, po czym zrabowali wozy ze zbożem i konie. W nocy z 29 na 30.03.1944r. w wyniku napadu dokonanego na Wołczków zginęło nie mniej niż 58 mieszkańców wsi narodowości polskiej. Wśród zaistniałych w tym czasie zbrodni brutalnością wyróżniło się dokonane w nocy z 23 na 24.04.1944r. w Wiktorowie zabójstwo Zofii Mazurkiewicz i jej pięciorga dzieci, których okaleczone zwłoki zostały zakopane przez sprawców zbrodni na pobliskim polu.
- sygn. akt S 39/05/Zk
Śledztwo, wszczęte 14.12.2005r., przeciwko b. funkcjonariuszom MO Tadeuszowi K., Zdzisławowi S. i Piotrowi M., podejrzanym o fizyczne i psychiczne znęcanie się w 1983r. w Legnicy, Lubinie i Polkowicach nad działaczami NSZZ „Solidarność” Januszem R. i Stanisławem Z., w celu uzyskania określonych wyjaśnień oraz o nie udzielenie pomocy Januszowi R.
Zgromadzony w toku kontynuowanego śledztwa materiał dowodowy umożliwił przedstawienie Tadeuszowi K. kolejnego zarzutu fizycznego i psychicznego znęcania się w 1983r. nad innym działaczem „Solidarności” Stanisławem Z. Tadeusz K. nie przyznał się do popełnienia tego przestępstwa. Zarzut znęcania się nad Stanisławem Z. przedstawiono również innemu funkcjonariuszowi MO w Legnicy Piotrowi M. Było ono wyjątkowo brutalne, bowiem Piotr M. uderzał pokrzywdzonego w tył głowy m.in. ciężkim krzesłem dębowym. Także i Piotr M. nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu. Konieczne okazało się umorzenie śledztwa w zakresie pobicia Janusza R. (podczas którego nie udzielił pomocy pokrzywdzonemu podejrzany w niniejszym śledztwie Zdzisław S.), albowiem ustalony sprawca tego czynu, również funkcjonariusz M.O. w Legnicy, zmarł.
Na początku czerwca 2007r. skierowano do Sądu Rejonowego w Legnicy akt oskarżenia przeciwko Tadeuszowi K., Zdzisławowi S. i Piotrowi M. Sąd wyznaczył termin rozprawy na 31 marca 2008r., a dotychczas odbyły się w tej sprawie cztery rozprawy, podczas których sąd przesłuchał oskarżonych, którzy podtrzymali swoje dotychczasowe wyjaśnienia oraz pokrzywdzonego Janusza R., a także jego córkę i czterech innych świadków. Kolejny termin rozprawy wyznaczono na 29 września 2008 roku.
- sygn. akt S 14/06/Zk
Śledztwo, wszczęte 05.06.2006r., w sprawie fizycznego i psychicznego znęcania się nad pozbawionym wolności Borysem Cz. w 1952r. w Górze Śląskiej przez funkcjonariuszy tamtejszego PUBP, poprzez wielokrotne przesłuchiwanie wymienionego bez przerwy, w tym także nocą przez okres dwóch dni, w celu uzyskania od wymienionego określonych wyjaśnień.
W dniu 16.11.2007r. sporządzono postanowienie o przedstawieniu zarzutów b. funkcjonariuszowi PUBP w Górze Śląskiej Arkadiuszowi Z. Wynika z niego, iż w dniu 31.03.1952r. Arkadiusz Z. jako oficer śledczy UB przekroczył swoje uprawnienia, w ten sposób, że w czasie śledztwa przeciwko Borysowi Cz. sporządził plan przesłuchania wymienionego podejrzanego, zakładający stosowanie pod swoim kierownictwem niedozwolonych metod śledczych w postaci 22-godzinnego, ciągłego przesłuchania Borysa Cz. w dniach 1 i 2.04.1952r., po czym plan ten przedstawił do zatwierdzenia szefowi PUBP w Górze Śląskiej, uzyskując jego akceptację.
W dniu 19 czerwca 2008 r. skierowano przeciwko Arkadiuszowi Z. akt oskarżenia do Sądu Rejonowego w Głogowie. Obecnie oczekuje się na wyznaczenie terminu rozprawy.
- sygn. akt S 34/06/Zk
Śledztwo, wszczęte 5.09.2006r., w sprawie spowodowania 31.08.1982r. w Lubinie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu Andrzeja D. polegającego na postrzeleniu go przez funkcjonariuszy ZOMO podczas pacyfikacji demonstracji ulicznej, w wyniku czego doznał on rozerwania uda nogi lewej, co uniemożliwiło mu samodzielny chód.
W toku śledztwa ustalono, że Andrzej D. był tylko jedną z ofiar pacyfikacji przez siły porządkowe manifestacji patriotycznej z 31.08.1982r. W wyniku użycia broni palnej zginęły wówczas trzy osoby, kilkanaście innych zostało rannych. W latach 80-tych i 90-tych śledztwo w tej sprawie prowadziły Prokuratura Garnizonowa we Wrocławiu, a następnie Prokuratura Wojewódzka w Legnicy, przy czym każdorazowo postępowania te były umarzane. Analiza akt tego śledztwa przez prokuratora IPN i sformułowana na tej podstawie odmienna ocena prawna wydarzeń z 1982r. zaowocowały wystąpieniem do Prokuratury Okręgowej w Legnicy z wnioskiem o podjęcie umorzonego postępowania i przekazanie do pionu śledczego wrocławskiego IPN celem dalszego prowadzenia. Nadesłane już przez Prokuraturę akta włączono w poczet materiałów śledztwa o sygn. S.34/06/Zk. Do akt sprawy dołączono również zdjęcia z przebiegu wypadków lubińskich, wykonane przez Krzysztofa R. Na jednym z nich Krzysztof R. wskazał funkcjonariusza ZOMO, który miał strzelać do niego z amunicji ostrej w czasie wykonywania przez autora zdjęć. W wyniku dotychczas wykonanych czynności wstępnie ustalono dane osobowe domniemanego sprawcy, sporządzono też tablicę poglądową zawierającą m.in. jego zdjęcie z początku lat 80-ych, nie mniej konieczne jest jeszcze przeprowadzenie wielu czynności procesowych mających na celu zweryfikowanie tych ustaleń. W toku przedmiotowego śledztwa analizowany jest również wątek przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariuszy M.O. oraz prokuratorów wojskowych w toku śledztwa prowadzonego przez Wojskową Prokuraturę Garnizonową we Wrocławiu w latach 1982 – 1983 w sprawie „wypadków śmiertelnych oraz wypadków zranienia w przebiegu zorganizowanych działań jednostek podległych M.S.W. w okresie od 31 sierpnia do 2 września 1982 roku na terenie Lubina”.
Do chwili obecnej prokurator IPN zdołał przesłuchać osobiście kilkudziesięciu świadków, w tym większość osób pokrzywdzonych. Śledztwo w toku.
- sygn. akt S 38/06/Zk
W dniu 26 września 2006r. prokurator Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu we Wrocławiu wszczął śledztwo S. 38/06/Zk w sprawie niedopełnienia obowiązków przez Zastępcę Prokuratora Rejonowego w Legnicy Edwarda R., w okresie od 16 maja 1985r. do 23 sierpnia 1985r. w Legnicy, poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania karnego - pomimo otrzymania pisemnego zawiadomienia o przestępstwie złożonego przez tymczasowo aresztowanego Jana S., który w ten sposób powiadomił o okolicznościach fizycznego i psychicznego znęcania się nad nim przez przesłuchujących go funkcjonariuszy WUSW W Legnicy.
W dniu 13 czerwca 2008r. skierowano do Sądu Rejonowego w Legnicy akt oskarżenia przeciwko Edwardowi R. oskarżonemu o to, że w okresie od 9 maja 1985r. do 23 sierpnia 1985r. w Legnicy, jako Zastępca Prokuratora Rejonowego w Legnicy i tym samym funkcjonariusz państwa komunistycznego, nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku, poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania karnego, pomimo otrzymania 5 pisemnych zawiadomień o przestępstwie, złożonych przez tymczasowo aresztowanego Jana S., który w ten sposób powiadomił o znęcaniu się nad nim przez przesłuchujących go funkcjonariuszy WUSW w Legnicy oraz wskazał nazwisko jednego ze sprawców znęcania.
Dotychczas Sąd nie wyznaczył terminy rozprawy w rej sprawie.
- sygn. akt S 59/06/Zk
Śledztwo, prowadzone w oparciu o materiały wyłączone w dniu 29.09.2006r. ze śledztwa o sygn. S.42/05/Zk, w sprawie pobicia w dniu 20.10.1982r. Jarosława B. przez funkcjonariuszy MO we Wrocławiu.
Jak wynika z poczynionych dotychczas ustaleń, opuszczający widownię Stadionu Olimpijskiego Jarosław B., wraz z towarzyszącymi mu kolegami, został zatrzymany i umieszczony w oznakowanym samochodzie m-ki Star. Tam zostali dotkliwie pobici i przewiezieni do Komendy MO we Wrocławiu.
W toku śledztwa przesłuchano m.in. Jarosława B. i towarzyszące mu wówczas osoby (sprawy pobić tych świadków objęte zostały odrębnymi postępowaniami). Zwrócono się również do placówek medycznych, w których według relacji pokrzywdzonych udzielano im pomocy, o nadesłanie dokumentacji pozwalającej na ustalenie stopnia ciężkości obrażeń ciała oraz do właściwych miejscowo sądów i prokuratur o udzielenie informacji dotyczących prowadzenia postępowań przeciwko zatrzymanym wówczas osobom. Wszystkie odpowiedzi były jednak negatywne, gdyż ze względu na upływ czasu i powódź w 1997r. , dokumenty uległy zniszczeniu.
Na podstawie zeznań świadków udało się jednak wytypować potencjalnych sprawców. Po okazaniu tablic poglądowych z wizerunkami funkcjonariuszy MO Jarosław B. wskazał Wiktora H. i Ryszarda D. jako sprawców pobicia. Jak ustalono Ryszard D. zmarł w 1991r. Przesłuchany został natomiast Wiktor H., który zaprzeczył aby miał uczestniczyć w pobiciu pokrzywdzonego. Podczas przeprowadzonej konfrontacji Jarosław B. i Wiktor H. podtrzymali swoje wersje wydarzeń.
Jak wynika z zeznań świadka Zbigniewa M. (przebywającego w krytycznym czasie w towarzystwie Jarosława B.), po pobiciu go przez funkcjonariuszy MO złożył on zawiadomienie o przestępstwie. W wyniku przeprowadzonego postępowania przygotowawczego oskarżono o pobicie Zbigniewa M. dwóch milicjantów, w tym Wiktora H. Weryfikując relację Zbigniewa M. ustalono, że w sprawie tej wszczęto śledztwo w Wojskowej Prokuraturze Garnizonowej we Wrocławiu, a następnie w dniu 5 stycznia 1983r. przekazano je Prokuraturze Rejonowej dla Wrocławia - Śródmieście. Na skierowane pytanie co do dalszego biegu sprawy, zarówno Prokuratura jak i Sąd Rejonowy dla Wrocławia - Śródmieścia odpowiedziały, iż nie posiadają żadnych informacji potwierdzających prowadzenie takiej sprawy.
W dniu 4 sierpnia 2008r. prokurator Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu we Wrocławiu przedstawił b. funkcjonariuszowi Kompanii Wywiadowczej KWMO we Wrocławiu Wiktorowi H. zarzut pobicia Jarosława B.. Wiktor H., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, zadawał zatrzymanemu Jarosławowi B. ciosy rękoma, nogami oraz gumową pałką po całym ciele, narażając go na bezpośrednie niebezpieczeństwo doznania obrażeń ciała.
Wiktor H. nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu i złożył wyjaśnienia.
Śledztwo jest kontynuowane.
- sygn. akt 61/06/Zk
Śledztwo, prowadzone w oparciu o materiały wyłączone w dniu 2.10.2006r. ze śledztwa o sygn. S.44/05/Zk, w sprawie przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy KWMO w Wałbrzychu, poprzez wydanie w dniu 13.12.1981r. w Wałbrzychu decyzji o internowaniu Józefa G. przy przyjęciu jako jej podstawy przepisów nieistniejącego aktu prawnego w postaci dekretu z dnia 12.12.1981r. ,,o ochronie bezpieczeństwa Państwa i porządku publicznego w czasie obowiązywania stanu wojennego”.
W toku śledztwa ujawniono, iż były Komendant Wojewódzki MO w Wałbrzychu wydał w stosunku do znacznej ilości osób decyzje o ich internowaniu, powołując się na przepisy nieistniejącego aktu prawnego w postaci dekretu z dnia 12.12.1981r. ,,o ochronie bezpieczeństwa Państwa i porządku publicznego w czasie obowiązywania stanu wojennego”. W ramach prowadzonego postępowania uzyskano listę 100 osób z dawnego woj. wałbrzyskiego, internowanych pomiędzy 13.12.1981r. a 24.03.1982r. Aktualnie osoby te są przesłuchiwane przez prokuratorów wrocławskiego IPN. Niektóre z nich twierdzą, iż nie otrzymały decyzji o internowaniu lub też, że wręczano im tenże dokument dopiero po zwolnieniu z Ośrodków Odosobnień.
Nadal przesłuchiwani są świadkowie – pokrzywdzeni. Po zakończeniu tych dowodów i zgromadzeniu pełnej dokumentacji archiwalnej zostanie podjęta decyzja o dalszym kierunku śledztwa.
- sygn. akt S 64/06/Zk
Śledztwo, wszczęte 20.11.2006r., w sprawie przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków w 1962r. w Jeleniej Górze przez członków składu orzekającego Sądu Powiatowego w Jeleniej Górze podczas rozpoznawania sprawy karnej II Kp 75/62 przeciwko Henrykowi i Władysławie S. poprzez oczywiście bezzasadne skazanie wymienionych wyrokiem z dnia 10.04.1962r.
W dniu 20.09.2007r. sporządzono wniosek o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej Janiny K. - sędziego Sądu Wojewódzkiego w Jeleniej Górze w stanie spoczynku, który to wniosek skierowano do Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym we Wrocławiu. Zaistniało bowiem uzasadnione podejrzenie, iż sędzia w stanie spoczynku Janina K. w dniu 10.04.1962r. w Jeleniej Górze jako przewodnicząca składu orzekającego Sądu Powiatowego w Jeleniej Górze, w sprawie karnej II Kp 75/62 przeciwko Henrykowi i Władysławie S, przekroczyła swoje uprawnienia, w ten sposób, że pomimo nie doręczenia oskarżonej Władysławie S. aktu oskarżenia i złożenia wniosku przez Henryka S. o odroczenie z tego powodu rozprawy, rozpoczęła przewód sądowy ograniczając tym samym możliwość obrony oskarżonej Władysławie S, a następnie bezzasadnie ograniczała wymienionej możność wypowiadania się co do dowodów w sprawie, jak również przekroczyła swoje uprawnienia i nie dopełniła obowiązków, w ten sposób, że w toku prowadzonej rozprawy uniemożliwiała oskarżonemu Henrykowi S. przedstawienie jego linii obrony i bezzasadnie ograniczała możność wypowiadania się co do dowodów w sprawie oraz obrażała oskarżonego, nazywając go zdrajcą, a następnie pomimo oświadczenia przez oskarżonego Władysława S. o stosowaniu wobec niego w śledztwie przymusu fizycznego, zaniechała, wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi, przeprowadzenia dowodów weryfikujących twierdzenia oskarżonego.
Decyzją Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego Rzeczypospolitej Polskiej wniosek przekazano do rozpoznania Sądowi Dyscyplinarnemu przy Sądzie Apelacyjnym w Szczecinie wraz z pisemnym stanowiskiem Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego dla Okręgu Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, popierającym w całości wniosek prokuratora Komisji i wnoszącym o wydanie uchwały zezwalającej na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej Janiny K.
Uchwałą Sądu Apelacyjnego Sądu Dyscyplinarnego w Szczecinie z dnia 18 grudnia 2007 r. uchylono immunitet sędzi w stanie spoczynku Janinie K. i zezwolono na pociągnięcie jej do odpowiedzialności karnej. W śledztwie przedstawiono już zarzut Janinie K. z art. 231 § 1 kk i zapoznano podejrzaną z materiałami postępowania. W dniu 9 kwietnia 2008r. sporządzono akt oskarżenia przeciwko Janinie K. i skierowano do Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze. Postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 21.05.2008r. powyższa sprawa została skierowana do Sądu Rejonowego w Koszalinie i na dzień 11.09.2008r. został wyznaczony termin pierwszej rozprawy.
- sygn. akt S 65/06/Zk –
Śledztwo przeciwko b. funkcjonariuszowi SB w Legnicy, Bogdanowi M., podejrzanemu o fizyczne i psychiczne znęcanie się w latach 1983-1988 w Legnicy nad Franciszkiem K. celem zmuszenia wymienionego do ujawnienia określonych informacji
Zebrany w ramach prowadzonego śledztwa materiał dowodowy, w tym w szczególności protokoły przesłuchań pokrzywdzonego Franciszka K. i innych świadków oraz dokumenty archiwalne, umożliwił przedstawienie w dniu 23.07.2007r. b. funkcjonariuszowi SB w Legnicy Bogdanowi M. zarzutu fizycznego i psychicznego znęcania się w latach 1983-1988 w Legnicy nad Franciszkiem K. poprzez grożenie pobiciem, zerwanie odzieży, markowanie zadawania ciosów, straszenie wyrzuceniem przez okno, wyzywanie słowami wulgarnymi oraz bezprawne, niezasadne zatrzymania Franciszka K. i przeszukania jego mieszkania. Bogdan M. działał wspólnie i w porozumieniu z innymi funkcjonariuszami legnickiej SB, a ich celem było zmuszenie Franciszka K. do ujawnienia danych personalnych i miejsc pobytu innych członków zdelegalizowanego NSZZ „Solidarność”.
Będąc przesłuchiwanym w charakterze podejrzanego Bogdan M nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu, wyjaśniając przy tym, iż nie kojarzy osoby Franciszka K. oraz, iż nie posiadając odpowiednich umiejętności, nigdy nie uczestniczył w tego rodzaju czynnościach z zatrzymanymi. W toku konfrontacji Bogdana M. z Franciszkiem K. obydwie strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska.
W dniu 24 czerwca 2008r. skierowano do Sądu Rejonowego w Legnicy akt oskarżenia w opisanej powyżej sprawie.
Pierwszy termin rozprawy wyznaczono na dzień 8 sierpnia br.
- sygn. akt S 67/06/Zk
Śledztwo, prowadzone w oparciu o materiały wyłączone w dniu 16.10.2006r. z postępowania o sygn. S.64/05/Zk, przeciwko b. funkcjonariuszowi SB we Wrocławiu kpt. Witoldowi Ł., podejrzanemu o fizyczne i psychiczne znęcanie się w 1987r. we Wrocławiu nad działaczem „Solidarności Walczącej” Bogdanem M., w celu uzyskania określonych wyjaśnień.
W dniu 22 stycznia 2008r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia - Śródmieścia uznał oskarżonego Witolda Ł. za winnego tego, że w okresie od 12 marca 1987r. do 14 marca 1987r. we Wrocławiu jako starszy inspektor Wydziału Śledczego tamtejszego WUSW i tym samym funkcjonariusz państwa komunistycznego zmuszał Bogdana M. do podania informacji o działalności ,,Solidarności Walczącej ” w ten sposób, że podczas wielogodzinnych przesłuchań groził pokrzywdzonemu długotrwałym pozbawieniem wolności oraz szykanowaniem jego oraz osób dla niego najbliższych – tj. o przestępstwo z art. 167 §1 d.k.k. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ściągania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu W konsekwencji przyjętej kwalifikacji Sąd na zasadzie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 1989r. o amnestii – postępowanie umorzył.
W sprawie tej prokurator OKŚZpNP we Wrocławiu złożył apelację i postępowanie toczy się przed Sądem II instancji .
- sygn. akt S. 68/06/Zk
Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2008 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia - Śródmieścia uznał b. referenta operacyjnego Kompanii Wywiadowczej KWMO we Wrocławiu Mirosława F. winnym fizycznego i psychicznego znęcania się w dniu 28 czerwca 1982r. we Wrocławiu nad braćmi Cezarym i Witoldem Sz. Sąd orzekł również, iż kolejny b. funkcjonariusz Kompanii Wywiadowczej KWMO we Wrocławiu Roman B. nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku, w ten sposób, że podczas znęcania się nad Cezarym i Witoldem Sz. przez funkcjonariusza Mirosława F., polegającego na uderzaniu pięściami pokrzywdzonych i kopaniu Cezarego Sz., nie podjął jakichkolwiek czynności zmierzających do zaprzestania stosowania przemocy.
Nie znajdując podstaw do wymierzenia Mirosławowi F. i Romanowi B. kar powyżej 2 lat pozbawienia wolności, Sąd, na zasadzie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 1989r. o amnestii, postępowanie wobec oskarżonych umorzył.
Powyższe orzeczenie uznano za niesłuszne i wystąpiono do Sądu z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
W dniu 26.05.2008 r. wniesiono apelację, jednak dotychczas Sąd Okręgowy we Wrocławiu nie wyznaczył terminy rozprawy.
- sygn. akt S.12/07/Zk
Śledztwo w sprawie znęcania się w styczniu 1982 przez byłych funkcjonariuszy Komisariatu M.O. w Żmigrodzie nad zatrzymanymi Andrzejem Z. i Zenonem G. W oparciu o zebrany materiał dowodowy, a w szczególności zeznania obu pokrzywdzonych, dołączone przez nich do akt zaświadczenia lekarskie wydane następnego dnia po zdarzeniu, okazanie im tablic poglądowych i analizę akt wcześniej prowadzonego w tej sprawie postępowania przez prokuratura wojskowego, przedstawiono byłemu funkcjonariuszowi Komisariatu M.O. w Żmigrodzie Marianowi K. zarzut polegający na tym, że w nocy z 12 na 13 stycznia 1982r., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi funkcjonariuszami powyższej jednostki: Zbigniewem F. i Henrykiem K. znęcał się fizycznie i psychicznie nad pozbawionym wolności Zenonem G. w ten sposób, że po zatrzymaniu go i osadzeniu w miejscowym Komisariacie odmówił żądaniu pokrzywdzonego powiadomienia kierownika Komisariatu w celu złożenia skargi, zachowywał się w stosunku do niego arogancko, a po wyprowadzeniu go z celi i doprowadzeniu do innego pomieszczenia na terenie Komisariatu, zadawał mu uderzenia po całym ciele przy użyciu pałki milicyjnej aż do upadku pokrzywdzonego z krzesła, w następstwie czego spowodował u wymienionego obrażenia ciała w postaci smugowatych sińców na tułowiu i kończynach dolnych oraz na łokciu prawym. Innemu z b. milicjantów Komisariatu M.O. w Żmigrodzie Jerzemu W. zarzucono z kolei fizyczne i psychiczne znęcanie się tej samej nocy nad zatrzymanym Andrzejem Z. Działając wspólnie i w porozumieniu z funkcjonariuszami M.O. Zbigniewem F. i Henrykiem K., Jerzy W. zadawał Andrzejowi Z. uderzenia po całym ciele przy użyciu pałki milicyjnej i kopał leżącego już, na skutek zadawanych uderzeń, pokrzywdzonego w okolice miednicy i nerek aż do utraty przez niego przytomności, powodując u wymienionego obrażenia ciała w postaci otarć naskórka i sińców na głowie oraz smugowatych i nieregularnych sińców na tułowiu i kończynach.
Obaj podejrzani nie przyznali się do popełnienia zarzucanych im czynów i odmówili składania wyjaśnień.
Ostatniemu z podejrzanych Zbigniewowi F. przedstawiono oba opisane wyżej zarzuty, bowiem popełnił on je wspólnie i w porozumieniu z podejrzanymi Marianem K. i Jerzym W. Zbigniew F. nie przyznał się do ich popełnienia i odmówił składania wyjaśnień.
W dniu 30 maja 2008r. skierowano do Sądu Rejonowego Wydział II Karny w Trzebnicy akt oskarżenia w tej sprawie. Obecnie oczekiwane jest wyznaczenie terminu pierwszej rozprawy.
W stosunku do ostatniego z ustalonych sprawców Henryka K., wydano postanowienie o częściowym umorzeniu śledztwa wobec śmierci sprawcy.
- sygn. akt S 16/07/Zk
Śledztwo, wszczęte 23.04.2007r., w sprawie psychicznego i fizycznego znęcania się w okresie od 17 sierpnia do 6 października 1982 roku we Wrocławiu przez funkcjonariuszy tamtejszej Służby Bezpieczeństwa nad pozbawionymi wolności Andrzejem D., Jerzym D oraz Krzysztofem C.
W toku postępowania większość pokrzywdzonych rozpoznała na sporządzonych tablicach poglądowych sprawców przestępstwa. Ponadto poddano oględzinom uzyskane z archiwów IPN dodatkowe materiały archiwalne. Śledztwo jest kontynuowane.
- sygn. akt S 18/07/Zk
Śledztwo, wszczęte 26.04.2007r., w sprawie przekroczenia uprawnień przez Komendanta Wojewódzkiego MO we Wrocławiu w okresie od 13.12.1981r. do 31.12.1982r., poprzez wydawanie poleceń zatrzymania, a następnie internowanie członków związku NSZZ „Solidarność” na podstawie decyzji administracyjnych opartych o nieistniejącą podstawę prawną i z pominięciem przeprowadzenia stosownego postępowania, a tym samym bezprawne pozbawienie wolności nie mniej niż 1500 osób na czas przekraczający 7 dni.
W toku prowadzonego śledztwa poddaje się systematycznej weryfikacji dane osobowe blisko 800 ustalonych pokrzywdzonych. Osoby te są następnie przesłuchiwane w charakterze świadków. Dotychczas uzyskano zeznania kilkudziesięciu pokrzywdzonych. Jednocześnie gromadzony jest materiał archiwalny.
- sygn. akt S 33/07/Zk
Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu we Wrocławiu prowadziła czynności sprawdzające w sprawie pozbawienia wolności na terenie województwa legnickiego osób internowanych w okresie od 13 do 17 grudnia 1981 roku trwającego dłużej niż siedem dni, przez funkcjonariuszy Komendy Wojewódzkiej M.O. w Legnicy .
Przeprowadzona analiza przepisów prawnych stworzonych ,,na użytek” stanu wojennego prowadzi do następujących wniosków.
Podstawą prawną pozbawiania wolności w formie internowania stanowiły w okresie stanu wojennego przepisy dekretu o stanie wojennym - rozdział V - Środki prewencyjne, a konkretnie art.42 dekretu z 12 grudnia 1981 roku o stanie wojennym (Dz. U. z 14 grudnia 1981 roku).
W świetle powołanego przepisu przesłankami, które dawały podstawę do zastosowania instytucji internowania, były takie warunki jak:
- ukończone 17 lat,
- uzasadnione podejrzenie, że obywatel polski lub innego kraju, czy też bezpaństwowiec pozostając na wolności nie będzie przestrzegać porządku prawnego,
- prowadzenie działalności zagrażającej interesom bezpieczeństwa lub obronności państwa.
W dekrecie o stanie wojennym nie określono czasu internowania, oznaczając go jedynie jako trwający ,,na czas obowiązywania stanu wojennego”.
Organem uprawnionym do wydania decyzji o internowaniu był jedynie Komendant Wojewódzki M.O., który prowadził postępowanie z urzędu wobec osoby przebywającej w obszarze jego działania.
Postępowanie w sprawie o internowanie mogło być prowadzone bez udziału osoby internowanej, przy czym decyzję o internowaniu należało doręczyć internowanemu ,,osobiście”. Podlegała ona natychmiastowemu wykonaniu, a internowanemu służyło prawo do składania skarg na decyzję do Ministra Spraw Wewnętrznych.
Szczegółowe zasady w sprawach o internowanie obywateli polskich regulowało z kolei Rozporządzenie Rady Ministrów z 12 grudnia 1981 roku. Wskazany akt prawny określał między innymi, że decyzja o internowaniu winna zawierać:
1/ Oznaczenie organu, który wydał decyzję,
2/ Datę i miejsce wydania decyzji,
3/ Dane określające tożsamość adresata decyzji,
4/ Określenie podstawy prawnej decyzji,
5/ Rozstrzygnięcie sprawy,
6/ Wskazanie okoliczności faktycznych uzasadniających rozstrzygnięcie,
7/ Klauzule natychmiastowej wykonalności,
8/ Pouczenie o przysługującym prawie złożenia skargi,
9/ Podpis osoby wydającej decyzję.
Decyzja o internowaniu była zaskarżalna w zawitym terminie 7 dni od daty jej doręczenia. Ponowne złożenie skargi było możliwe dopiero po upływie miesiąca od daty doręczenia zawiadomienia o sposobie załatwienia poprzedniej skargi. Skargę składało się za pośrednictwem Komendanta Wojewódzkiego M.O., który wydał decyzję o internowaniu. W sprawach nieuregulowanych w rozporządzeniu do internowania miały zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.
Zaznaczyć należy, iż w §7 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z 12 grudnia 1981 roku nałożono na Komendanta Wojewódzkiego obowiązek uchylenia z urzędu decyzji o internowaniu, w przypadku ustania przyczyn dla których ją wydano.
Opierając się na wyżej przedstawionym stanie prawnym stwierdzić należy, że polecenie zatrzymania, a następnie decyzje o internowaniu osób w okresie od 13 do 17 grudnia 1981 roku zostały wydane na podstawie nieistniejącego prawa. Wskazany bowiem w decyzjach akt prawny o nazwie Dekret z dnia 12 grudnia 1981r. o ochronie bezpieczeństwa i porządku publicznego w czasie obowiązywania stanu wojennego nigdy nie obowiązywał w porządku prawnym. Pozbawienie zatem wolności pokrzywdzonych już z formalnych chociażby względów było bezprawne.
Ponadto wydanie decyzji jak wynika z dotychczas prowadzonych oględzin akt archiwalnych w innych postępowaniach Komisji nie było poprzedzone przeprowadzeniem żadnego postępowania.
Z uzyskanych od historyków Biura Edukacji Publicznych I.P.N. wstępnych informacji dotyczących liczby osób internowanych przez Komendanta Wojewódzkiego M.O. w Legnicy wynika, że bezprawnie pozbawionych wolności w tym czasie na terenie ówczesnego województwa legnickiego mogło zostać 30 osób.
W toku śledztwa przesłuchano już wszystkich żyjących w Polsce pokrzywdzonych, a nawet niektóre osoby mieszkające zagranicą, które akurat przebywały w Polsce. Obecnie należy wystąpić w drodze pomocy prawnej do Konsulatu R.P. w Chicago w U.S.A. o przesłuchanie mieszkającego tam na stałe ostatniego z pokrzywdzonych, którego adres jest znany. Postępowanie znajduje się w fazie finalnej.
- sygn. akt S 34/07/Zk
Uwzględniając zawartość zebranych w postępowaniu sprawdzającym materiałów dnia 28 sierpnia 2007r. w Opolskiej Delegaturze Komisji Ścigania wszczęto śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej polegającej na bezprawnym pozbawieniu wolności, poprzez internowanie w okresie od 12-17 grudnia 1981r. w Opolu, co najmniej 89-ciu osób, jako realizację decyzji o internowaniu wydanych na podstawie art. 42 nieobowiązującego w tym czasie dekretu o stanie wojennym przez miejscowych Komendantów Wojewódzkich Milicji Obywatelskiej, co stanowiło represję wobec przeciwników politycznych.
Realizując zaplanowane w ramach niniejszego postępowania czynności procesowe aktualnie przesłuchano ponad 40 świadków – pokrzywdzonych na skutek internowania w grudniu 1981r. W dalszym ciągu realizowane są kolejne przesłuchania pokrzywdzonych, których liczba może zbliżyć się do 100 internowanych.
Należy nadmienić, iż świadkowie potwierdzili fakt swojego internowania wskazując, iż nastąpiło to w okresie od dnia 12 grudnia 1981r. do dnia 17 grudnia 1981r., przy czym niektórzy z przesłuchiwanych dołączyli do akt sprawy kserokopie decyzji o internowaniu wydanych przez Komendanta Wojewódzkiego Milicji w Opolu.
Jak wynika z treści zeznań w czasie zatrzymań w celu internowania dochodziło do pewnych nieprawidłowości, jednak większość z nich może być oceniana w kategoriach braku kultury osobistej funkcjonariuszy SB i MO, nie zaś w kategoriach zbrodni komunistycznej.
W zeznaniach pokrzywdzonych powtarza się również informacja o proponowaniu zatrzymanym podpisania tzw. lojalki lub też skorzystania z możliwości wyjazdu z kraju w zamian za zaprzestanie swojej działalności opozycyjnej.
Zmierzając do uzyskania zeznań wszystkich internowanych wystąpiono do innych Oddziałowych Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskami o pomoc prawną, polegającą na przesłuchaniu byłych internowanych.
Obecnie trwa realizacja zaplanowanych przesłuchań ujawnionych osób pokrzywdzonych.
- sygn. akt S 66/07/Zk
Dnia 22 października 2007r. wszczęto śledztwo S.66/07/Zk w sprawie fizycznego i psychicznego znęcania się w 1946 r. w Nysie przez funkcjonariuszy tamtejszego PUBP nad tymczasowo aresztowanym Władysławem P. poprzez wyrywanie zdrowych zębów i paznokci z dłoni oraz uderzanie kolbą pistoletu po głowie.
W toku śledztwa uzyskano informacje wskazujące na znęcanie się w tym samym okresie nad trzema innymi aresztowanymi.
Prowadzone czynności procesowe doprowadziły do ustalenia, iż wszyscy czterej pokrzywdzeni już nie żyją. Ustalenia te zostały poprzedzone oględzinami akt postępowania procesowego, które z kolei pomogły w wytypowaniu byłych funkcjonariuszy UB biorących udział w przesłuchaniu w/w osób.
Przeprowadzona kwerenda w archiwach OBUiAD nie doprowadziła do ujawnienia akt osobowych ustalonych funkcjonariuszy PUBP w Nysie.
W ostatnim okresie przesłuchano w charakterze świadka – pokrzywdzonej wdowę po zmarłym Władysławie P. W/w potwierdziła fakt znęcania się przez funkcjonariuszy UB nad jej mężem. Przypomniała sobie również niektóre z nazwisk ówczesnych funkcjonariusz.
W toku przedmiotowego śledztwa ujawniono również postanowienie byłego Sądu Wojewódzkiego w Katowicach w sprawie unieważnienia wyroku wydanego przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Katowicach. Ujawniono również postanowienie SW w Katowicach o zasądzeniu odszkodowania i zadośćuczynienia na rzecz Władysława P.
Obecnie trwają czynności procesowe zmierzające do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i zakończenia postępowania.
- sygn. akt S 3/08/Zk
W dniu 10 kwietnia 2008r. wszczęto śledztwo w sprawie pobicia w grudniu 1981r. przez funkcjonariuszy KWMO w Opolu zatrzymanych Józefa B. i Piotra N.
Osoby te miały zostać zatrzymane w trakcie nielegalnego rozklejania plakatów, po czym umieszczone w budynku KWMO w Opolu. Tam nieznani sprawcy mieli pobić pięściami Józefa B. i Piotra N. O fakcie pobicia, a także natężeniu stosowanej przemocy fizycznej miały świadczyć obdukcje lekarskie, które wykazały u pokrzywdzonych poza ogólnymi potłuczeniami odbicia nerek oraz pęknięcia żeber.
Do akt śledztwa S.3/08/Zk wpłynął protokół przesłuchania Piotra N., który potwierdził fakt pobicia w/w przez funkcjonariuszy MO w Opolu.
Na obecnym etapie trwają czynności mające na celu zweryfikowanie wersji zdarzeń podanych przez pokrzywdzonych.
- sygn. akt S 50/08/Zn
Dnia 28 maja 2008r. podjęto czynności sprawdzające w sprawie zbrodni wojennej popełnionej w okresie 1939 do stycznia 1945r. przez funkcjonariuszy państwa niemieckiego, polegającej na kierowaniu i wywożeniu do prac przymusowych na terenie III Rzeszy polskich obywateli zamieszkałych na terenie Śląska Opolskiego.
Aktualnie realizowane są wnioski o przesłuchanie osób pokrzywdzonych, a także kompletowana jest dokumentacja mająca na celu ustalenie szczegółowych danych dotyczących okoliczności popełnienia zbrodni jak również skonkretyzowania sprawców.
Do akt śledztwa wpłynął protokół przesłuchania pokrzywdzonego Michała F., który opisał przebieg zdarzeń, w wyniku których został wywieziony na teren III Rzeszy celem wykonywania robót przymusowych na rzecz okupanta.
Otrzymano również informacje o ujawnieniu kolejnego świadka mogącego posiadać informacje w przedmiotowym śledztwie.