Oddziałowa Komisja w Rzeszowie
|
Oddziałowa Komisja w Rzeszowie
INFORMACJA OKRESOWA O ŚLEDZTWACH PROWADZONYCH W OKŚZPNP W RZESZOWIE – na dzień 22 kwietnia 2008 r.
I. Śledztwa w toku:
- sygn. akt S 14/00/Zk – śledztwo podjęte w dniu 7 grudnia 2000r. w sprawie stosowania niedozwolonych metod śledczych przez funkcjonariuszy PUBP w Przeworsku. W oparciu o zeznania świadków oraz ujawnione dokumenty archiwalne przedstawiono byłemu funkcjonariuszowi tamtejszego Urzędu Józefowi K. dwa zarzuty popełnienia zbrodni komunistycznych, polegających na fizycznym i psychicznym znęcaniu się nad przetrzymywanymi w areszcie działaczami niepodległościowymi.
- sygn. akt S 23/01/Zk – śledztwo podjęte w dniu 16 marca 2001r. przeciwko byłemu szefowi PUBP w Jarosławiu Łukaszowi K. 20 lutego 2008r. wydano postanowienie o przedstawieniu tej osobie zarzutów dopuszczenia się w różnych okresach w Jarosławiu województwa podkarpackiego 146 zbrodni komunistycznych będących jednocześnie zbrodniami przeciwko ludzkości polegających m.in. na przekroczeniu swojej władzy w celu wymuszenia na osobach pozbawionych wolności i przetrzymywanych w areszcie PUBP w Jarosławiu złożenia określonych wyjaśnień, poprzez fizyczne i moralne znęcanie się nad nimi. Zarzuty dopuszczenia się tych czynów przedstawiono Łukaszowi K. 7 marca 2008r.; Łukasz K. w trakcie przesłuchania w charakterze podejrzanego przeprowadzonego tego dnia nie przyznał się do popełnienia zarzucanych mu czynów i składając wyjaśnienia zaprzeczył aby ich dokonał.
- sygn. akt S 29/01/Zk – śledztwo wszczęte w dniu 9 lipca 2001r. przeciwko byłemu funkcjonariuszowi Komendy Wojewódzkiej MO w Rzeszowie Józefowi G.; 28 marca 2008r. w toku tego śledztwa wydano postanowienie o przedstawieniu tej osobie zarzutów dopuszczenia się 15 października 1946r. w Giedlarowej woj. podkarpackiego, wspólnie i w porozumieniu z nieustalonymi co najmniej dwoma funkcjonariuszami Komendy Powiatowej MO w Łańcucie, podczas i w związku z urzędowaniem – dwóch zbrodni komunistycznych, będących jednocześnie zbrodniami przeciwko ludzkości – polegających na przekroczeniu swojej władzy, w celu wymuszenia na Józefie R. wydania broni i na Józefie K. podania pseudonimu konspiracyjnego Józefa R., poprzez fizyczne i moralne znęcanie się nad tymi osobami oraz wzięcie udziału wraz z tymi funkcjonariuszami w ich pobiciu przy użyciu niebezpiecznych narzędzi w postaci karabinów, uderzając ich wielokrotnie kolbami tychże karabinów w różne części ciała, a nadto spowodowanie u Józefa K. trwałego kalectwa poprzez pozbawienie słuchu w lewym uchu, a następnie nie udzielenie mu pomocy, mimo że znajdował się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem dla życia, tj. o czyny z art. 286 § 1, art. 246 kk z 1932r. i in. Zarzuty dopuszczenia się tych czynów przedstawiono Józefowi G. 4 kwietnia 2008r. Józef G. w trakcie przesłuchania w charakterze podejrzanego przeprowadzonego tego dnia nie przyznał się do popełnienia zarzucanych mu czynów i składając wyjaśnienia zaprzeczył aby ich dokonał.
- sygn. akt S 50/01/Zk – śledztwo wszczęte w dniu 4 czerwca 2001r. w sprawie stosowania niedozwolonych metod śledczych przez funkcjonariuszy PUBP w Tarnobrzegu. W oparciu o zeznania świadków oraz ujawnione dokumenty archiwalne przedstawiono byłemu funkcjonariuszowi tamtejszego Urzędu Janowi Z. zarzut popełnienia zbrodni komunistycznej, polegającej na fizycznym i psychicznym znęcaniu się nad przetrzymywanym w areszcie działaczem niepodległościowym.
- sygn. akt S 5/02/Zk – śledztwo wszczęte 20 lutego 2002r. przeciwko byłemu funkcjonariuszowi PUBP w Nisku Edwardowi P.; 27 listopada 2007r. wydano postanowienie o przedstawieniu tej osobie zarzutów dopuszczenia się w okresach od 29 września 1949r. do 4 stycznia 1950r., od 26 lutego 1950r. do czerwca 1950r. i od 15 czerwca 1950r. do 12 września 1950r. w Nisku województwa podkarpackiego, wspólnie i w porozumieniu z nieustalonymi co do liczby i tożsamości funkcjonariuszami tego Urzędu, podczas i w związku z urzędowaniem - zbrodni komunistycznych, będących jednocześnie zbrodniami przeciwko ludzkości – polegających na przekroczeniu swojej władzy, w celu zmuszenia Józefa Sz., Jana W. i Franciszka B. – przetrzymywanych w areszcie PUBP w Nisku - do popełnienia zarzucanych im czynów i złożenia określonych wyjaśnień, poprzez fizyczne i moralne znęcanie się nad tymi osobami. Zarzuty dopuszczenia się tych czynów przedstawiono Edwardowi P. 19 lutego 2008r. Edward P. w trakcie przesłuchania w charakterze podejrzanego przeprowadzonego tego dnia nie przyznał się do popełnienia zarzucanych mu czynów i odmówił składania wyjaśnień.
- sygn. akt S 19/03/Zk - śledztwo wszczęte 20 maja 2003r. w sprawie represji, wobec obywateli polskich za działalność niepodległościową, polegających na bezprawnym pozbawieniu wolności, przesiedleniach i innych naruszających prawo międzynarodowe przez sowieckie organy bezpieczeństwa od 1944r. na terenie b. pow. lwowskiego.
Postępowanie to wszczęto po otrzymaniu z Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Katowicach protokołu przyjęcia od Urszuli L. ustnego zawiadomienia o przestępstwie oraz protokołu przesłuchania tej osoby w charakterze świadka. Z materiałów tych wynikało, że w 1942 roku ojciec Urszuli L. - Adam W. przystąpił do Armii Krajowej. 17 stycznia 1945 roku został on aresztowany przez NKWD. Skazano go bez procesu na karę 10 lat pozbawienia wolności. 2 lutego 1945 roku wywieziono go do Donbasu i zatrudniono w kopalni. Wymierzoną mu karę odbywał on następnie w obozach w Starobielsku, Dniepropietrowsku oraz w Magadanie. Do Polski powrócił 6 grudnia 1955 roku.
W toku śledztwa wykonywano czynności procesowe w postaci przesłuchań świadków, wśród których były osoby represjonowane oraz członkowie ich rodzin. W trakcie tych czynności gromadzono także materiał dowodowy w postaci dokumentów pokrzywdzonych świadczących o ich pobycie w miejscach odosobnienia na terenie ZSRR oraz wspomnienia tych osób poświęcone stosowanych wobec nich represjom.
W 2007 roku przesłuchano kolejnych świadków, od których uzyskano informacje o faktach represji stosowanych przez NKWD wobec osób prowadzących działalność niepodległościową po 1941r. na terenie b. woj. lwowskiego, polegających na ich zatrzymywaniu, wywożeniu w głąb ZSRR i umieszczaniu w miejscach odosobnienia znajdujących się na terenie tego państwa. Łącznie przesłuchano 32 osoby.
Do chwili obecnej zgromadzono materiał dowodowy zawarty w czternastu tomach akt.
- sygn. akt S 61/05/Zk – śledztwo wszczęte 10 lutego 2006r. w sprawie złośliwego naruszenia praw pracowniczych pracownika Ośrodka Badawczo - Rozwojowego Sprzętu Komunikacyjnego w Mielcu Zdzisława G. w maju 1982 roku w związku z jego przynależnością do NSZZ „Solidarność”.
Postępowanie to wszczęto na skutek zawiadomienia złożonego przez jednego z pracowników WSK „PZL – Mielec” zwolnionego z pracy w dniu 17 maja 1982r.
Z ustalonego dotąd stanu faktycznego wynika, że w dniu 13 maja 1982 r. na terenie poszczególnych Wydziałów WSK oraz na terenie Ośrodka Badawczo – Rozwojowego Sprzętu Komunikacyjnego w Mielcu miał miejsce piętnastominutowy strajk ogłoszony, jako akcja solidarności z osobami internowanymi, przez działaczy NSZZ „Solidarność”.
Efektem udziału w tej akcji były masowe zwolnienia z pracy osób, które uczestniczyły w strajku, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku Obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (tekst jednolity Dz. U. Nr 18 z 1979 roku, poz. 111).
WSK „PZL – Mielec” z chwilą ogłoszenia stanu wojennego stał się zakładem zmilitaryzowanym.
Jak ustalono w oparciu o dokumenty archiwalne WSK „PZL – Mielec”, zwolnienia dotknęły około 200 pracowników zakładu.
W toku kontynuowanego w 2007 r. śledztwa przesłuchano 26 świadków, dokonano analizy akt osobowych pokrzywdzonych pracowników WSK „PZL – Mielec”, a także analizy dokumentacji archiwalnej tego przedsiębiorstwa. Wstępne ustalenia wskazują, iż niewątpliwie dyscyplinarne zwolnienia pracowników miały charakter represji politycznej w związku z przynależnością pracowników do NSZZ „Solidarność” i udziałem w akcji strajkowej w dniu 13 maja 1982 r.
Prowadzone aktualnie śledztwo ma na celu ustalenie, czy działania osób odpowiedzialnych w zakładzie pracy za sprawy wynikające z zakresu prawa pracy wyczerpały znamiona przestępstwa oraz ustalenie sprawców tych czynów.
- sygn. akt S 23/06/Zk – śledztwo w sprawie bezprawnego pozbawienia wolności działaczy NSZZ „Solidarność” z terenu Krosna i Sanoka w wyniku decyzji wydanych przez Komendanta Wojewódzkiego MO w Krośnie o ich internowaniu od dnia 12/13 grudnia 1981r.
- sygn. akt S 25/06/Zk – śledztwo w sprawie bezprawnego pozbawienia wolności działaczy NSZZ „Solidarność” z terenu Tarnobrzega i Stalowej Woli w wyniku wydania przez Komendanta Wojewódzkiego MO w Tarnobrzegu decyzji o ich internowaniu w okresie od wprowadzenia stanu wojennego.
- sygn. akt S 26/06/Zk – śledztwo w sprawie bezprawnego pozbawienia wolności działaczy NSZZ „Solidarność” z terenu byłego województwa tarnobrzeskiego w wyniku wydanych przez Komendanta Wojewódzkiego MO w Tarnobrzegu decyzji o ich internowaniu w okresie od wprowadzenia stanu wojennego, to jest od dnia 12/13 grudnia 1981r.
- sygn. akt S 28/06/Zk – śledztwo w sprawie bezprawnego pozbawienia wolności działaczy NSZZ „Solidarność” z terenu byłego województwa przemyskiego w wyniku wydanych przez Komendanta Wojewódzkiego MO w Przemyślu decyzji o ich internowaniu w okresie od wprowadzenia stanu wojennego, to jest od dnia 12/13 grudnia 1981r.
- sygn. akt S 29/06/Zk – śledztwo w sprawie bezprawnego pozbawienia wolności na okres dłuższy niż 14 dni, działaczy NSZZ „Solidarność” z terenu Rzeszowa w wyniku wydanych przez Komendanta Wojewódzkiego MO w Rzeszowie decyzji o ich internowaniu w okresie od 12 grudnia 1981r.
- sygn. akt S 30/06/Zk – śledztwo w sprawie bezprawnego pozbawienia wolności działaczy NSZZ „Solidarność” z terenu byłego województwa rzeszowskiego, w wyniku wydania przez Komendanta Wojewódzkiego MO w Rzeszowie decyzji o ich internowaniu w okresie od wprowadzenia stanu wojennego, to jest od dnia 12/13 grudnia 1981r.
W toku śledztw w których wyjaśniane są okoliczności internowań działaczy NSZZ „Solidarność” przesłuchiwane są te osoby w charakterze świadków. Ponadto prokuratorzy analizują akta poszczególnych internowanych.
- sygn. S 75/06/Zi – śledztwo w sprawie zabójstw bliżej nieustalonej liczby obywateli polskich narodowości ukraińskiej, a w tym: Jana K., Kseni K., Jana K., Wasyla M. i jego żony o nieznanych danych personalnych, Michała P., Anny K., Jana K., Anastazji T., Sławomira T. i Eugeniusza T. dokonanych wiosną 1945r. w Piskorowicach woj. podkarpackie, a nadto w sprawie usiłowania zabójstwa wiosną 1945r. w tej miejscowości Anny S.
Śledztwo to wszczęto postanowieniem z 3 listopada 2006r. po uprzednim przeprowadzeniu postępowania sprawdzającego, które rozpoczęto po uzyskaniu pisemnego zawiadomienia w tej sprawie skierowanego przez Oddziałowe Biuro Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Rzeszowie. Do zawiadomienia tego dołączono m.in. kserokopię pisma Szefa PUBP w Jarosławiu z 9 sierpnia 1949r. do szefa PUBP w Łańcucie, w którym stwierdzono, że wiosną 1945r. do Piskorowic przybyła komisja składająca się z 10 oficerów Armii Czerwonej, którzy spisywali ludność narodowości ukraińskiej w celu przesiedlenia tych osób do ZSRR. Z pisma tego wynikało również, że po upływie tygodnia, w trakcie działalności tej komisji do Piskorowic przybyły osoby należące do oddziału partyzanckiego dowodzonego przez Józefa Z., ps. „Wołyniak” działającego w ramach Narodowej Organizacji Wojskowej. Członkowie tego oddziału byli uzbrojeni w broń palną. Otoczyli oni tę miejscowość i legitymowali przebywającą tam ludność cywilną, przy czym osoby narodowości ukraińskiej zabijali przy użyciu broni palnej.
Z pisma tego wynikało również, ze członkowie tego oddziału otoczyli miejscową szkołę, w której przebywała komisja złożona z 10 oficerów Armii Czerwonej oraz około 70 osób narodowości ukraińskiej. Członkowie tej komisji zostali przez osoby należące do tego oddziału rozbrojeni i wywiezieni furmanką do miejscowości Sieniawa. Osoby narodowości ukraińskiej przebywające w szkole zostały natomiast przez napastników rozstrzelane.
Jedna z osób przebywających w szkole została zraniona z broni palnej w okolice lewego barku, przy czym przeżyła, a następnie zamieszkiwała na terenie Ukrainy.
W toku prowadzonego w tej sprawie śledztwa wykonywane są czynności procesowe polegające na przesłuchiwaniu w charakterze świadków mieszkańców Piskorowic oraz innych osób mieszkających w pobliżu, a także osób pochodzących z tej miejscowości. Czynności te pozwoliły ustalić dane personalne kolejnych osób, które zabito w Piskorowicach oraz w okolicy tej miejscowości. Z zeznań przesłuchanych dotychczas świadków wynika, że oprócz zabójstw dokonanych w szkole w Piskorowicach zabito również osoby przebywające w innych miejscach na terenie tej wsi.
W toku dotychczasowego postępowania nie ustalono ostatecznej liczby zabitych osób wiosną 1945r. w Piskorowicach.
Z Komendy Powiatowej Policji w Leżajsku uzyskano listę obejmującą 178 ofiar. Jeden z przesłuchanych świadków zeznał, iż uzyskał informację, że w szkole w Piskorowicach śmierć poniosło 172 osoby, inny ze świadków stwierdził, że mówiono, że 17 kwietnia 1945r. w szkole tej przebywało około 300 osób. Ponadto świadek ten przedłożył w trakcie przesłuchania listę ofiar w Piskorowicach obejmującą 106 osób.
Biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności w zakresie zaistnienia zbrodni, liczby ofiar oraz ich danych osobowych nie należy traktować jako ostateczne.
W toku śledztwa prowadzonego w 2007r. kontynuowano przesłuchania świadków oraz sporządzono wnioski o przesłuchanie w drodze międzynarodowej pomocy prawnej 5 świadków obecnie zamieszkałych na terenie Ukrainy i jednej osoby zamieszkałej na terenie Republiki Czeskiej. Dokonano również oględzin dziesięciu jednostek archiwalnych, a nadto zapoznano się z siedmioma aktami sądowymi spraw prowadzonych w przeszłości przeciwko członkom oddziału „Wołyniaka”. W toku tych czynności ustalono, iż w przeszłości trzech partyzantów ze wspomnianego oddziału zostało oskarżonych o udział w zbrodni w Piskorowicach w kwietniu 1945r. Dwóch z nich zostało prawomocnie skazanych na kary po 10 lat pozbawienia wolności każdy, trzeci zaś został uniewinniony. Dotychczasowe ustalenia śledztwa wskazują na to, iż wiosną 1945r. w Piskorowicach doszło do co najmniej dwóch zbrodniczych zdarzeń w czasie których zginęło, według różnych danych, od kilkudziesięciu do kilkuset Ukraińców. Zabójstwom tym towarzyszył rabunek mienia ruchomego. Świadkowie wskazują na to, iż sprawcami byli uzbrojeni mężczyźni posługujący się językiem polskim. Część nazwisk ofiar tej zbrodni została dotąd ujawniona.
- sygn. akt S 83/06/Zk – śledztwo wszczęte 7 grudnia 2006 r. w sprawie zbrodni komunistycznej popełnionej na szkodę ks. Władysława F., a polegającej na bezprawnym oskarżeniu w/w o popełnienie przestępstwa z art. 3 dekretu z dnia 5 sierpnia 1949 r. o ochronie wolności sumienia i wyznania, a następnie bezprawnym pozbawieniu wolności w okresie od 25 listopada 1963 r. do 29 lutego 1964 r. na mocy wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 17 lutego 1963 r. sygn. IV K 103/63.
Postępowanie wszczęto na skutek zawiadomienia Eugeniusza B. o podejrzeniu popełnienia zbrodni komunistycznych przez sędziów i prokuratorów wydających wyrok w sprawie ks. Władysława F.
Jak ustalono 14 października 1963 r. oficer śledczy KWMO w Rzeszowie kpt. Julian K. wszczął dochodzenie przeciwko ks. Władysławowi F. podejrzanemu o przestępstwo z art. 3 dekretu z dnia 5 sierpnia 1949 r. o ochronie wolności sumienia i wyznania. Po przesłuchaniu 16 świadków, ówczesny wiceprokurator Prokuratury Wojewódzkiej w Rzeszowie Eugeniusz P., w dniu 23 listopada 1963r. wszczął śledztwo przeciwko Władysławowi F. i w dniu 25 listopada 1963r. wydał postanowienie o przedstawieniu w/w zarzutu, że „w okresie od 1957 r. do października 1963 r. w Żmigrodzie Nowym powiatu jasielskiego, jako proboszcz miejscowej parafii bezpośrednio lub za pośrednictwem korespondencji zmuszał obywateli niepraktykujących do wykonywania obrzędów religijnych – przez co dopuścił się czynu przewidzianego w art. 3 dekretu z dnia 5 sierpnia 1949r. (Dz.U. Nr 45 poz. 334)”.
Treść postanowienia tego samego dnia ogłoszono Władysławowi F. i przesłuchano go w charakterze podejrzanego. Po zakończeniu przesłuchania wydano postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania, które doręczono podejrzanemu o godz. 1200, a o godz. 1700 przeprowadzono rewizję w jego mieszkaniu.
Śledztwo przeciwko księdzu zakończono w dniu 27 listopada 1963r., a w dniu 30 listopada 1963r. skierowano do Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie akt oskarżenia. Po przeprowadzeniu rozprawy w dniach 16-17 grudnia 1963r. Sąd Wojewódzki w Rzeszowie uznał ks. Władysława F. za winnego dokonania występku z art. 3 dekretu z 5 sierpnia 1959r. o ochronie wolności sumienia i wyznania popełnionego w ten sposób, „że w okresie od około 1957r. do października 1963r. w Żmigrodzie Nowym pow. jasielskiego jako proboszcz parafii rzymsko – katolickiej bezpośrednio lub za pośrednictwem korespondencji i innych osób zmuszał niektórych obywateli do udziału w obrzędach religijnych oraz bezprawnie powstrzymywał ich od udziału w czynnościach religijnych” i za to skazał go na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.
Areszt tymczasowy uchylony został dopiero przez Sąd Najwyższy w dniu 27 lutego 1964r. ze względu na ciężki stan zdrowia oskarżonego. Ks. Władysław F. zmarł w dniu 21 sierpnia 1964r. przed rozpoznaniem rewizji swojego obrońcy.
W toku śledztwa dokonano oględzin całości odnalezionej w Oddziałowym Biurze Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w Rzeszowie dokumentacji wytworzonej przez organy BP, a związanej z działalnością ks. F., a także analizy akt osobowych funkcjonariuszy Komendy Wojewódzkiej MO w Rzeszowie, którzy prowadzili śledztwo przeciwko Władysławowi F. oraz prokuratora Prokuratury Wojewódzkiej w Rzeszowie uczestniczącego w procesie i wydaniu wyroku. Do akt dołączono materiały nadesłane przez Archiwum Archidiecezjalne w Przemyślu związane z osobą ks. Władysława F.
Przesłuchano w charakterze świadków: ks. dr Andrzeja M., który gromadził dokumenty dot. ks. Władysława F. i opracowywał jego biografię w związku z procesem beatyfikacyjnym w/w, księdza Antoniego B., który w 1963r. był wikarym w parafii Nowy Żmigród, księdza Zygmunta K. – pracującego w parafii Nowy Żmigród w okresie po zwolnieniu ks. Władysława F. z więzienia oraz Emilię F., bratową księdza Władysława F., mieszkańców Mytarza, którzy zwrócili się do Komisji o przeprowadzenie śledztwa, a nadto - byłego naczelnika Wydziału Śledczego KWMO w Rzeszowie i funkcjonariusza KPMO w Jaśle.
Prowadzone aktualnie śledztwo ma na celu ustalenie czy wobec ks. Władysława F. dopuszczono się zbrodni komunistycznej i ustalenie jej sprawców.
- sygn. akt S 63/07/Zk - śledztwo wszczęte 25 września 2007r. w sprawie zwolnienia ze stanowisk trzech sędziów Sądu Powiatowego w Mielcu – Jerzego B., Franciszka J. i Bronisława B. - w listopadzie 1959r. bez przeprowadzenia wymaganych prawem procedur.
W toku postępowania w oparciu o analizę odnalezionych dokumentów i zeznania przesłuchanych w charakterze świadków dwóch żyjących zwolnionych sędziów, ustalono, że zwolnienie ich ze stanowisk było represją za wydanie przez skład sędziowski, w którym oni zasiadali postanowienia uchylającego orzeczenie Kolegium Karno-Administracyjnego w Rzeszowie. Kolegium to z naruszeniem prawa wymierzyło księdzu Henrykowi A., budującemu w Mielcu kościół karę administracyjną i orzekło przepadek zebranej od mieszkańców Mielca na budowę kościoła kwoty 247 395 zł. Decyzję o zwolnieniu Jerzego B., Franciszka J. i Bronisława B. ze stanowisk sędziów Sądu Powiatowego w Mielcu wydał Minister Sprawiedliwości za zgodą Rady Państwa.
W toku śledztwa zachodzi konieczność ustalenia, czy żyją osoby odpowiedzialne za zwolnienie tych sędziów ze stanowisk.
- sygn. akt S 82/07/Zk – śledztwo przeciwko byłemu funkcjonariuszowi PUBP w Gorlicach Stanisławowi G. podejrzanemu o dopuszczenie się w okresie od 19 września 1950r. do grudnia 1950r. w Gorlicach województwa małopolskiego, wspólnie i w porozumieniu z członkami specjalnej grupy powołanej do przesłuchań Teofila T.: Marianem J., Kazimierzem Rz., Józefem O., Romanem W. i innymi nieustalonymi co do tożsamości i liczby funkcjonariuszami tego Urzędu podczas i w związku z urzędowaniem - zbrodni komunistycznej, będącej jednocześnie zbrodnią przeciwko ludzkości – polegającej na przekroczeniu swojej władzy, w celu wymuszenia na Teofilu T. – pozbawionym wolności i przetrzymywanym w areszcie PUBP w Golicach - złożenia określonych wyjaśnień i przyznania się do popełnienia zarzucanych mu czynów, poprzez fizyczne i moralne znęcanie się nad tą osobą.
Zarzut dopuszczenia się tego czynu przedstawiono Stanisławowi G. 15 stycznia 2008r. Stanisław G. w trakcie przesłuchania w charakterze podejrzanego przeprowadzonego tego dnia nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu. Wyjaśnił on, że początkowo pełnił służbę w charakterze wartownika w PUBP w Jaśle, a następnie w 1951 lub 1952 r. przeniesiono go do PUBP w Gorlicach, gdzie pracował w V Referacie tego Urzędu na stanowisku referenta. Stwierdził również, że pełniąc służbę w tym Urzędzie zajmował się tylko sprawami biurowymi i gospodarczymi oraz że nie prowadził żadnych śledztw ani też nikogo nie przesłuchiwał. Wyjaśnił także, że nie wykonywał żadnych czynności razem z oficerem śledczym o nazwisku J., a także że nie przypomina sobie Józefa O., zaś nazwisko Rz. jedynie kojarzy, ale nie w chwili obecnej nie potrafi przekazać o tej osobie żadnych informacji. Nie przypomina sobie również osoby o danych personalnych Teofil T. Stwierdził on także, że nigdy nad nikim się nie znęcał, nikogo nie bił, ani nikomu nie groził oraz nie używał wobec kogokolwiek wulgarnych słów.
- sygn. akt S 88/07/Zk – śledztwo wszczęte 15 stycznia 2008r. w sprawie:
I. zbrodni komunistycznej polegającej na przekroczeniu uprawnień przez funkcjonariuszy PUBP w Nisku, poprzez fizyczne znęcanie się nad Leonem W. w toku prowadzonego przeciwko w/w śledztwa w okresie od października 1949 r. do stycznia 1950 r. w Nisku,
II. zbrodni komunistycznych polegających na niedopełnieniu obowiązku należytej oceny zebranego materiału dowodowego i w konsekwencji pozbawieniu wolności:
- Jana Sz. w Rudniku n/Sanem w okresie od 28 września 1949 r. do 21 marca 1954 r.
- Jana T. w Rudniku n/Sanem w okresie od 28 września 1949 r. do 2 października 1953 r.
- Józefa Sz. w Rudniku n/Sanem w okresie od 29 września 1949 r. do 3 sierpnia 1953 r.
- Marii S. w Parszywce pow. Łańcut w okresie od 30 września 1949 r. do 30 września 1953 r.
- Leona W. w Parszywce pow. Łańcut w okresie od 30 września 1949 r. do 30 kwietnia 1951 r.
- Antoniego T. w Rudniku n/Sanem w okresie od 8 października 1949 r. do 1 marca 1952 r.
- Franciszka P. w Woli Zarczyckiej w okresie od 13 października 1949 r. do 16 maja 1953 r.
w wyniku zastosowania wobec w/w przez prokuratora Wojskowej Prokuratury Rejonowej w Rzeszowie środków zapobiegawczych w postaci tymczasowych aresztowań i utrzymania nadal tegoż środka zapobiegawczego przez sędziów Wojskowego Sądu Rejonowego w Rzeszowie oraz wydania w dniu 9 listopada 1950r. wyroku skazującego
- sygn. akt Sr 509/50 w/w na kary więzienia przez sędziów Wojskowego Sądu Rejonowego w Rzeszowie i utrzymaniu w mocy w/w wyroku przez sędziów Najwyższego Sądu Wojskowego w Warszawie w dniu 23 stycznia 1951 r. sygn. akt Sn. Odw. S 4067/50.
- sygn. akt S 89/07/Zk – śledztwo wszczęte 8 stycznia 2008r. w sprawie zbrodni komunistycznej niedopełnienia obowiązku należytej oceny zebranego materiału dowodowego przez skład sędziowski Wojskowego Sądu Rejonowego w Rzeszowie w 1948r. w sprawie o sygnaturze Sr 594/48 i wydanie wyroku skazującego na kary pozbawienia wolności Jana B., Jana J. i Władysława L., które to kary Janowi J. i Władysławowi L. darowano w całości na mocy amnestii, natomiast Jana B. pozbawiono wolności w okresie 1948-1955, pomimo że z ujawnionego na rozprawie materiału dowodowego wynikało, że w/w nie popełnili zarzucanych im przestępstw.
- sygn. akt S 90/07/Zk – śledztwo wszczęte 10 stycznia 2008r. w sprawie:
1. zbrodni komunistycznej polegającej na przekroczeniu uprawnień przez funkcjonariuszy Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Rzeszowie, poprzez fizyczne i moralne znęcanie się nad Stanisławem S. i Kazimierzem H. w toku prowadzonego przeciwko nim śledztwa, w Rzeszowie w okresie od 12 marca 1949 roku do 20 czerwca 1949 roku,
2. zbrodni komunistycznej polegającej na przekroczeniu uprawnień i niedopełnieniu obowiązków przez skład sędziowski Wojskowego Sądu Rejonowego w Rzeszowie w dniu 14 lipca 1949 roku w Rzeszowie, poprzez oparcie ustaleń faktycznych w sprawie prowadzonej pod sygn. Sr 420/49 o wyjaśnienia złożone w postępowaniu przygotowawczym w warunkach wyłączających swobodę wypowiedzi i bezzasadne oddalenie wniosków obrony w przedmiocie przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków, a tym samym dopuszczenie się oczywistej dowolności w ocenie zachowań Stanisława S. i Kazimierza H. i w konsekwencji uznanie ich winy wbrew zebranym dowodom i wymierzenie kar pozbawienia wolności, co spowodowało pozbawienie Stanisława S. wolności w okresie od 12 marca 1949 roku do 12 listopada 1953 roku zaś Kazimierza H. w okresie od 21 kwietnia 1949 roku do 3 września 1953 roku.
3. zbrodni komunistycznej polegającej na przekroczeniu uprawnień przez skład sędziowski Wojskowego Sądu Rejonowego w Rzeszowie w dniu 31 sierpnia 1953 roku w Rzeszowie poprzez oparcie ustaleń faktycznych w sprawie prowadzonej pod sygn. Sr 220/53 o wyjaśnienia złożone w postępowaniu przygotowawczym w warunkach wyłączających swobodę wypowiedzi, a tym samym dopuszczenie się oczywistej dowolności w ocenie zachowań Stanisława S. i Kazimierza H. i w konsekwencji uznanie ich winy wbrew zebranym dowodom i wymierzenie kar pozbawienia wolności, co spowodowało pozbawienie Stanisława S. wolności w okresie od 12 marca 1949 roku do 12 listopada 1953 roku zaś Kazimierza H. w okresie od 21 kwietnia 1949 roku do 3 września 1953 roku.
- sygn. akt S 91/07/Zk – śledztwo wszczęte 15 stycznia 2008r. w sprawie zbrodni komunistycznej popełnionej w dniu 23 marca 1950 roku w Rzeszowie przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego - sędziów b. Wojskowego Sądu Rejonowego w Rzeszowie, polegającej na przekroczeniu uprawnień przy wydawaniu wyroku z dnia 23 marca 1950 roku sygn. Sr 123/50, poprzez uznanie Ludwika M., Jana M., Bronisława K., Wiesława Sz., Edwarda R., Alfreda R. i Jana M. za winnych przestępstwa z art. 86 § 2 KKWP mimo braku dowodów winy, a w konsekwencji bezprawne pozbawienie wolności w/w na okres powyżej 14 dni, co stanowiło represję za podejmowaną przez w/w działalność.
- sygn. akt S 99/07/Zk – śledztwo wszczęte 16 stycznia 2008r. w sprawie:
I. zabójstw osób narodowości ukraińskiej w tym Mychajło K., kobiety o nazwisku W., dziecka o nazwisku Ż. i innych dokonanych w Lubaczowie woj. podkarpackiego w bliżej nieokreślonej dacie podczas przesiedlenia osób tej narodowości na tereny byłego ZSRR,
II. stosowania przemocy przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego w okresie od marca 1945r. do 10 marca 1946r. w Wisłoku Wielkim, Brzusce i Jarosławiu woj. podkarpackiego wobec ludności ukraińskiej podczas przesiedlania jej do byłego ZSRR.
sygn. akt S 111/07/Zk – śledztwo podjęte z umorzenia 10 grudnia 2007r. w sprawie przekroczenia uprawnień przez Komendanta Wojewódzkiego MO w Przemyślu 12 grudnia 1981r. poprzez wydanie bez podstawy prawnej decyzji o internowaniu działaczy NSZZ „Solidarność” z terenu Przemyśla, co spowodowało bezprawne pozbawienie wolności tych osób w czasie stanu wojennego.
II. Śledztwa umorzone:
- sygn. akt S 6/05/Zn - śledztwo podjęte w dniu 18 stycznia 2005r. przez Prokuraturę Okręgową we Wrocławiu, w sprawie zbrodni nazistowskiej dokonanej w nieustalonym okresie w 1941 lub 1942r. w lesie „za Babką” w okolicach Mostów Wielkich b. woj. lwowskiego, a polegającej na zabójstwie nieustalonej liczby osób narodowości żydowskiej, o nieustalonej tożsamości, oraz co najmniej 12 osób narodowości polskiej, przez funkcjonariuszy państwa niemieckiego i policjantów ukraińskich. Przekazane ono zostało według właściwości Oddziałowej Komisji w Rzeszowie 1 lutego 2005r.
W toku prowadzonego śledztwa ustalono, iż w 1972 r. Komenda Wojewódzka MO w Opolu przyjęła od Jana B. ustne zawiadomienie o przestępstwie dotyczącym dokonanej przez Stanisława Cz. wraz z innymi osobami zbrodni w lesie „za Babką” obok Mostów Wielkich w sierpniu 1941r. Zbrodnia ta polegała na zabójstwie około 500 osób narodowości żydowskiej oraz około 30 Polaków. Jednocześnie w/w wskazał, iż sprawca tych zbrodni Stanisław Cz. faktycznie posiada imię Igor i aktualnie mieszka w Polsce.
Powyższe doniesienie było podstawą wszczęcia przez Prokuraturę Wojewódzką we Wrocławiu śledztwa w sprawie dokonywania zabójstw osób cywilnych narodowości żydowskiej i polskiej w Mostach Wielkich i innych miejscowościach ZSRR przez policję niemiecką.
W nieustalonej dokładnie dacie, na przełomie miesiąca lipca i sierpnia 1941 r. Jan B. wraz z mężczyzną o nazwisku P. i kierowcą o imieniu Bolek udał się do lasu „za Babką” w okolicach Mostów Wielkich celem zabrania kamieni i drzewa do budowy mostu. W/w po drodze zauważył członków załogi policji ukraińskiej z Parchacza w asyście niemieckich funkcjonariuszy, którzy konwojowali osoby narodowości żydowskiej. Po przybyciu Żydów do lasu, nad dwoma wykopanymi dołami kazano im rozebrać się do bielizny. Następnie w/w zmuszeni zostali do przechodzenia po desce położonej nad dołem. W czasie przechodzenia oddawano do nich strzały z broni palnej, które to spowodowały ich zgon.
Jan B. w czasie egzekucji prowadził rozmowę z jednym z obecnych tam Niemców, który przekazał mu informację, iż rozstrzelanych zostanie około 500 Żydów i około 30 Polaków.
Krytycznego dnia faktycznie rozstrzelani zostali Polacy – więźniowie z więzienia w Mostach Wielkich - Jan B. oraz Antoni i Władysław M. W śledztwie nie zdołano ustalić nazwisk pozostałych pokrzywdzonych osób narodowości polskiej. Jedyny i bezpośredni ustalony świadek tej zbrodni Jan B., na miejscu egzekucji rozpoznał policjantów ukraińskich w osobach Piotra M., Szymona B., Igora Cz., Iwana B., Jana Z. i K.
W toku śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową we Wrocławiu w 1973r. w sprawie zabójstw obywateli polskich oraz obywateli narodowości żydowskiej w okresie 1941-1942 w Mostach Wielkich wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutu popełnienia tej zbrodni Igorowi Cz. s. Teofila.
O zbrodniach popełnionych przez Igora Cz. zeznał świadek Jan B. Świadek ten i Marian H. bezspornie rozpoznali na przedstawionej im dokumentacji fotograficznej Igora Cz. jako współsprawcę rozstrzelania Żydów i Polaków w lesie „za Babką” w okolicach Mostów Wielkich. Faktycznie fotografia przedstawiała Stanisława Cz. s. Karola.
Zebrany materiał dowodowy w sposób nie budzący żadnych wątpliwości potwierdził, iż Stanisław Cz. nigdy nie przebywał w Mostach Wielkich. Nie pełnił też w okresie II wojny świtowej służby w żadnej policji i nie brał udziału w zabójstwach osób narodowości żydowskiej w Mostach Wielkich.
W sposób jednoznaczny ustalono, iż poszukiwany Stanisław Cz. nie był w istocie – jak sugerują zeznania Jana B. i Mariana H. o zmianie imienia – podejrzanym Igorem Cz.
Dlatego też 23 marca 2007r. wydano postanowienie o umorzeniu w tej części śledztwa przeciwko Igorowi Cz. wobec stwierdzenia, że podejrzany nie popełnił zarzucanego mu przestępstwa.
W śledztwie ustalono, iż w zbrodni tej brali udział funkcjonariusze państwa niemieckiego i policjanci ukraińscy. Wśród nich bezspornie ustalono Piotra M. i Szymona B. Zostali oni w 1973r. skazani wyrokami b. Sądów Wojewódzkich w Szczecinie i w Olsztynie za dopuszczenie się tej zbrodni na kary pozbawienia wolności. Dlatego też umorzono w tej części śledztwo w stosunku do skazanych prawomocnymi wyrokami Piotra M. i Szymona B. wobec powagi rzeczy osądzonej.
Zebrany materiał dowodowy nie zezwolił na personalne ustalenie pozostałych sprawców biorących udział w egzekucji w lesie „za Babką” w okolicach Mostów Wielkich. W konsekwencji śledztwo w tym zakresie umorzono wobec niewykrycia sprawców tej zbrodni, przyjmując iż dokonana ona została przez funkcjonariuszy państwa niemieckiego i policjantów ukraińskich.
- sygn. akt S 43/05/Zn - śledztwo podjęte z zawieszenia 12 sierpnia 2005r. w sprawie zbrodni nazistowskiej stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości, popełnionej przez nieustalonych funkcjonariuszy niemieckich i osoby idące na rękę państwu niemieckiemu, poprzez zabójstwo w dniu 7 marca 1943 r. w Kaszycach powiatu jarosławskiego, co najmniej 117 osób, a w tej liczbie: Józefa B. ur. 5.06.1906r., Genowefy B. ur. 20.09.1929 r., Józefa B. ur. 1.03.1933r., Marii B. ur. 1.01.1935r., Walerii B. ur. w 1913 r., Ludwika B. ur. 6.02.1894r., Tomasza B. ur. 21.12.1926r., Jana B. ur. 13.06.1877 r., Katarzyny B. ur. 8.10.1893r., Katarzyny B. ur. 21.10.1888 r., Andrzeja B. ur. 5.02.1927r., Juliana B. ur. 17.07.1929r., Walentego B. ur. 5.02.1918r., Marceli B. ur. 10.01.1875r., Adeli B. ur. 21.10.1887r., Teodory C. ur. w 1866r., Janiny C. ur. 14.04.1930r., Zofii C. ur. w 1889r., Wincentego D. ur. 23.07.1896r., Stefanii D. ur. 17.04.1922r., Jana F. ur. 2.02.1901r., Agaty G. ur. 3.02.1902r., Apolonii G. ur. 3.01.1896r., Janiny G. ur. 20.02.1942r., Józefa G. ur. 27.07.1917r., Katarzyny G. ur. 19.11.1893r., Wojciecha G. ur. 16.04.1919r., Zofii G. ur. 25.12.1898r., Stanisława G. ur. 21.03.1893r., Jana H. ur. 14.06.1888 r., Juliana H. ur. 29.12.1926r., Karola H. ur. 26.01.1923r., Kazimiery H. ur. 20.11.1922 r., Kazimiery H. ur. 10.01.1926r., Stefanii H. ur. 28.07.1908r., Władysława H. ur. 25.11.1929r., Zofii H. ur. 7.03.1898r., Heleny H. ur. 30.10.1920r., Józefa H. ur. 22.02.1924r., Józefa H. ur. 23.10.1940r., Józefy H. ur. 16.03.1887r., Katarzyny H. ur. 11.03.1865r., Stanisławy H. ur. 4.04.1942r., Stanisławy H. ur. 19.01.1921r., Władysława H. ur. 7.11.1913 r., Władysława H. ur. 18.06.1917r., Pauliny K. ur. 17.06.1876r., Mariana K. ur. 17.01.1931 r., Julii K. ur. 26.05.1896r., Stanisława K. ur. 24.09.1920r., Apolonii K. ur. 29.05.1914r. , Jana K. ur. w 1867r., Jana K. ur. 4.06.1938r., Anny S. ur. 8.08.1886r., Apolonii S. ur. 8.03.1882r., Bronisława S. ur. 19.11.1911r., Jana S. ur. 13.01.1877r. Marii S. ur. 5.04.1907 r., Pelagii S. – brak daty urodzenia, Józefy L. ur. 19.07.1895r., Leona L. ur. 13.01.1928r., Anny L. ur. 8.05.1912r., Anny L. ur. 20.08.1868r., Bronisławy L. ur. 21.09.1919r., Franciszki L. ur. 1.04.1876r., Julii L. ur. 26.05.1909r., Józefa L. ur. 17.03.1941r., Ludwiki L. ur. 28.02.1936r., Marcina L. ur. 6.10.1867r., Stanisława L. ur. 20.10.1917r., Władysława L. ur. 10.08.1909r., Wincentego O. ur. 7.07.1872r., Andrzeja P. ur. 8.11.1887r., Józefa P. ur. 17.08.1938r., Kazimiery P. ur. 9.08.1918r., Kazimierza P. ur. 22.09.1940r., Władysława P. ur. 23.12.1922r., Bronisława P. ur. 2.05.1909r., Bronisławy P. ur. 30.12.1906r., Janiny P. ur. 4.02.1931r., Ludwika P. ur. 14.09.1901r., Władysławy P. ur.16.04.1926r., Walerii Sas ur. 22.03.1902r., Jakuba S. ur. 11.03.1865r., Anny S. ur. 21.05.1897r., Eleonory S. ur. 5.09.1909r., Jana S. ur. 7.06.1897r., Janiny S. ur. 2.06.1932r., Stanisława S. ur. 4.09.1942r., Rozalii S. ur. 1.10.1904r., Marii S. ur. 12.08.1902r., Anny W. ur. 23.10.1890r., Jana W. ur. w 1867r., Andrzeja W. ur. 29.11.1879r., Anieli W. ur. 30.11.1890r., Anny W. ur. 29.12.1882r., Anny W. ur. 14.11.1913r., Bartłomieja W. ur. 27.08.1888r., Franciszka W. ur. 2.04.1903r., Franciszka W. ur. 1.12.1882r., Jana W. ur. 29.01,1923r. , Jana W. ur. 13.09.1892r., Janiny W. ur. 27.12.1919r., Janiny W. ur. 17.11.1939r., Józefa W. ur. 19.06.1931r., Józefy W. ur. 21.05.1910r., Kazimiery W. ur. 4.03,1935r., Kazimiery W. ur. 22.07.1927r., Stefanii W. ur. 7.04.1900r., Władysława W. ur. 24.04.1893r., Władysława W. ur. 3.09.1912r., Zofii W. ur. 15.05.1895r., Zofii W. ur. 1.03.1941r., Karoliny Ż. ur. 19.03.1906r., Mikołaja K. lat 65, Katarzyny K. lat 44 i Stanisława O. ur. około 1920r. oraz usiłowanie zabójstwa co najmniej 15 osób, a w tej liczbie: Stanisława W., Jana B., Stanisławy W., Walentego S., Stanisławy K., Stanisława S., Władysława S., Jana P., Janiny W., Kazimiery K., Bronisławy S., Władysława S., Tadeusza B., Władysławy H. i Anny L.
W toku śledztwa ustalono, że pochodzący z Kaszyc żołnierze AK uczestniczyli w akcji polegającej na zabraniu z niemieckiego magazynu w Nienadowej zgromadzonej broni i amunicji, której część ukryta została na terenie Kaszyc. W niedzielę w dniu 7 marca 1943r. we wczesnych godzinach popołudniowych przybyła pieszo do Kaszyc od strony wsi Zamiechów kilkunastoosobowa grupa, uzbrojonych i ubranych niejednolicie mężczyzn. Przybyli polecili administratorowi miejscowego folwarku przygotowanie furmanek i wieczornego posiłku. Tenże zorganizowanie kolacji powierzył księdzu. Wcześniej zarówno miejscowy proboszcz, jak i sołtys, obwieszczali, by ludność Kaszyc w dniu 7 marca 1943r. w godzinach popołudniowych nie opuszczała swych domów. Sprawcy w grupach chodzili po wsi i w kolejnych budynkach, a także na podwórzach i drogach, przy użyciu broni palnej pozbawiali życia napotkane lub zastane osoby, bez względu na wiek i płeć, zwykle po uprzednim rozpytaniu ich o dane osobowe, nie posługując się jednak żadnymi dokumentami. Wobec nie celności oddawanych wystrzałów wiele osób zostało rannych lub uniknęło śmierci salwując się ucieczką. W kilku przypadkach sprawcy odstąpili od zamiaru pozbawienia życia. W godzinach wieczornych sprawcy zebrali się w budynku miejscowej plebani, dokąd ze wsi znoszono żywność. Z Kaszyc w liczbie 12 wyjechali w kierunku Rokietnicy furmankami powożonymi przez mieszkańców Kaszyc Ludwika S., Stanisława S. i Ludwika B., a także furmanką, która przybyła z dworu w Zamiechowie. Sprawcy zakazali pod groźbą śmierci wyjawienia kierunku ich podróży. W trakcie jazdy zmienili zamiar, polecając odwiezienie się do folwarku w Dobkowicach. Sprawcy nakazali wcześniej sołtysowi pochowanie ciał na skraju cmentarza, bez ceremonii przy uzasadnieniu, iż zabici byli zbrodniarzami. Z ustaleń śledztwa wynika, że zbrodni w Kaszycach dopuścił się kilkunastoosobowy oddział zbrojny, w skład którego wchodzili sprawcy posługujący się językiem polskim, niemieckim i ukraińskim, ubrani niejednolicie: w ubrania cywilne i mundury, bez możliwości jednak uzyskania opisu pozwalającego na ściślejsze ustalenie umundurowania. Niektórzy sprawcy w cywilnych ubraniach usiłowali ukryć swój rzeczywisty wygląd (przebranie, zamaskowane twarze). Zwraca uwagę przypadkowość ofiar i fakt, iż sprawcy nie posługiwali się żadnymi dokumentami, lecz rozpytując mieszkańców o tożsamość usiłowali nadać swemu działaniu pozory legalności. Liczni świadkowie wskazywali uczestnika zbrodni znanego w Kaszycach jako „Anton”. Widziany był jako uczestnik działań, bądź słyszano o jego udziale. W okresie poprzedzającym zbrodnię w Kaszycach, tak określana przez świadków osoba, jako funkcjonariusz żandarmerii uczestniczyła w zatrzymaniach i wywiadach. Z zeznań świadków przesłuchanych w toku śledztw w sprawach o zbrodnie w Rokietnicy i Czelatycach wynika, że znany również w tych miejscowościach „Anton” lub Anton H., według opisu świadków odpowiada „Antonowi” znanemu w Kaszycach. Droga pochodu sprawców, a także tożsamy sposób działania świadczą o udziale Antona H. zarówno w zabójstwach Polaków w Rokietnicy, gdzie został ponad wszelką wątpliwość zidentyfikowany, jak i wcześniej w zabójstwach w Kaszycach.
Zgromadzone dowody zezwoliły na stwierdzenie, że sprawcami zbrodni w Kaszycach byli zarówno niemieccy funkcjonariusze, jak i osoby idące na rękę władzy państwa niemieckiego.
Zdarzenie będące przedmiotem śledztwa oceniono również w kategorii, zbrodni przeciwko ludzkości, zważywszy przebieg i rozmiar zbrodni przygotowanej i dokonanej przez uzbrojoną formację militarną, realizującą politykę eksterminacji ludności polskiej.
Śledztwo w tej sprawie zakończono 9 listopada 2007r. wydaniem postanowienia o jego umorzeniu, ponieważ ustalono, że jeden ze sprawców biorących udział w kaszyckiej zbrodni – Anton H. nie żyje.
W odniesieniu do pozostałych osób, które dopuściły się tej zbrodni, z uwagi na brak ich bliższych danych personalnych, dokumentów, a także osobowych źródeł dowodowych mogących dokonać identyfikacji, śledztwo umorzono wobec niewykrycia sprawców przestępstwa.
- sygn. akt S 3/06/Zn - śledztwo podjęte z zawieszenia w dniu 16 stycznia 2006r. w sprawie dokonanych przez funkcjonariuszy państwa niemieckiego zabójstw:
I. w dniu 25 czerwca 1943 r. w Siedliskach woj. podkarpackiego Pawła B., Ignacego B., Ignacego L., Eugeniusza L. i nieustalonego z nazwiska mężczyzny,
II. w dniu 2 lipca 1943 r. w przysiółku Broniakówka gm. Siedliska Adama S.,
III. w dniu 21 września 1943 r. w Siedliskach woj. podkarpackiego Franciszka S., Tomasza W. i Franciszka G.
W toku śledztwa przesłuchano ustalonych pokrzywdzonych oraz dołączono dokumenty uzyskane z Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w Rzeszowie, a także z Archiwum Państwowego w Krakowie. Do akt śledztwa dołączono również decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie dotyczącej wyżej opisanych zbrodni, którą uzyskano z Prokuratury w Monachium.
Tokiem tegoż postępowania objęto także zbrodnie polegające na zabójstwie Antoniego Cz. w dniu 8 czerwca 1943r. w Siedliskach, Tomasza W. w więzieniu w Rzeszowie w okresie letnim 1943r., Rudolfa A., Józefa Cz., Stanisława D., Franciszka G., Władysława K., Stefana O., Rudolfa P., Bronisława P., Jana R. i Franciszka S. w dniu 3 listopada 1943r. w Złotnikach pow. mieleckiego, przez funkcjonariuszy państwa niemieckiego oraz pozbawienia wolności Antoniego L. i Eugeniusza L. w okresie od 25 czerwca 1943r. do nieustalonego czasu w Siedliskach i Jana W. w okresie od 2 lipca 1943r. do sierpnia 1943 r. w Siedliskach, przez funkcjonariuszy państwa niemieckiego.
W dniu 9 stycznia 2007r. wydano postanowienie o umorzeniu śledztwa. W sprawie przyjęto, iż nieustaleni funkcjonariusze państwa niemieckiego dokonali zabójstw wskazanych wyżej osób oraz pozbawili wolności ustalonych z nazwiska mieszkańców tej miejscowości. Uznano również, że ich działanie wyczerpało znamiona zbrodni nazistowskiej stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości.
- sygn. akt S 8/06/Zk - śledztwo wszczęte w dniu 17 lutego 2007 r. w sprawie długotrwałego pozbawienia wolności co najmniej 55 obywateli polskich, w tym członków AK z Obwodu Tarnobrzeg w okresie od września 1944r. do 1954 r.
W toku postępowania przygotowawczego ustalono, iż w okresie od września 1944r. w Obwodzie AK Tarnobrzeg funkcjonariusze BP i NKWD aresztowali co najmniej 55 żołnierzy AK. Osoby te osadzono w więzieniach, a następnie przewieziono do obozów na terenie ZSRR. W obozach tych stworzono dla deportowanych bardzo ciężkie i niebezpieczne dla życia warunki bytowe. Zostali oni zmuszeni do ciężkiej pracy fizycznej, za wykonywanie której otrzymywali głodowe racje żywnościowe. Praca ta, niedożywienie, skrajnie trudne warunki atmosferyczne, liczne epidemie chorób i brak opieki lekarskiej były powodem śmierci w obozach w ZSRR co najmniej 7 żołnierzy AK z tego Obwodu.
W toku śledztwa przesłuchano ustalonych pokrzywdzonych oraz zgromadzono dokumenty potwierdzające zsyłkę ustalonych żołnierzy AK do obozów w ZSRR.
Śledztwo w tej sprawie zakończono 24 sierpnia 2007 r. wydaniem postanowienia o jego umorzeniu.
W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalono, że podstawą aresztowań członków AK przez funkcjonariuszy NKWD było podpisane w dniu 26 lipca 1944 roku w Moskwie „Porozumienie między Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego i rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich o stosunkach między Radzieckim Wodzem Naczelnym a Polską Administracją po wkroczeniu Wojsk Radzieckich na terytorium Polski”. Podpisane ono zostało z upoważnienia PKWN przez E. Osóbkę-Morawskiego, zaś na mocy upoważnienia rządu ZSRR przez W. Mołotowa. Z treści tego porozumienia wynikało, iż oddana została jurysdykcja Radzieckiemu Wodzowi Naczelnemu w zakresie przestępstw popełnionych w strefie operacji wojennych.
Ponieważ PKWN nie był polskim konstytucyjnym organem władzy, nie mógł skutecznie przekazać jurysdykcji nad ludnością polską dowódcom armii sowieckiej i organom NKWD. Pozbawienie wolności polskich obywateli było więc działaniem bezprawnym.
W toku postępowania ustalono, iż członkowie Plenum PKWN, którzy brali udział w zatwierdzeniu treści Porozumienia w chwili obecnej nie żyją. W konsekwencji śledztwo w tym zakresie umorzono wobec śmierci sprawców przestępstwa.
Uznano również, iż wywiezienie oraz pobyt w obozach, a więc długotrwałe pozbawienie wolności obywateli polskich na terenie b. ZSRR stanowi zbrodnię komunistyczną, będącą jednocześnie zbrodnią przeciwko ludzkości. W obozach na terenie ZSRR rozmyślnie stworzono bowiem dla deportowanych bardzo ciężkie warunki życia obliczone na spowodowanie całkowitego lub częściowego fizycznego wyniszczenia osadzonych tam osób. Doprowadziło to do zgonów żołnierzy AK w tych obozach.
W wyniku kwerendy archiwalnej nie odnaleziono danych dotyczących sprawców tych przestępstw. Z uwagi na to śledztwo w sprawie bezprawnego, długotrwałego pozbawienia wolności oraz spowodowania śmierci żołnierzy AK w obozach na terenie ZSRR umorzono wobec niewykrycia sprawców.
- sygn. akt S 34/06/Zk – śledztwo wszczęte w dniu 26 kwietnia 2006r. przeciwko Stefanowi Sz. i Leonowi T.
Jak ustalono w toku postępowania przygotowawczego zarówno Stefan Sz. jak i Leon T. – jako funkcjonariusze państwa komunistycznego pełniąc kolejno funkcje gminnego dyrektora szkół w Rymanowie przekroczyli swoje uprawnienia wydając decyzje o odwołaniu od pełnienia funkcji dyrektora Szkoły Podstawowej w Króliku Polskim Kazimierza Sz. oraz dyrektora Szkoły Podstawowej w Posadzie Górnej Jana G.
Po przesłuchaniu pokrzywdzonych oraz 10 świadków, dokonaniu oględzin akt osobowych pokrzywdzonych oraz zapoznaniu się z opinią Ministerstwa Edukacji i Nauki Stefanowi Sz. i Leonowi T. przedstawiono zarzut przekroczenia uprawnień i działania na szkodę pokrzywdzonych, co stanowiło represję polityczną wobec wspomnianych.
Leon T. przyznał się do zarzucanego mu czynu i złożył obszerne wyjaśnienia, natomiast Stefan Sz. w swoich wyjaśnieniach podał, że działał w ramach obowiązującego prawa i przysługujących mu uprawnień.
Postępowanie to zakończono 26 stycznia 2007r. wydaniem postanowienia o jego umorzeniu wobec braku znamion przestępstwa w czynach zarzucanych podejrzanym.
- sygn. akt S 109/06/Zn - śledztwo podjęte z zawieszenia w dniu 7 lutego 2007r. w sprawie:
I. zabójstwa przy użyciu broni palnej w dniu 4 grudnia 1942r. w Pantalowicach powiatu przeworskiego, województwa podkarpackiego Jakuba K., Zofii K., Justyny K., Wincentego L., Emilii L. i Władysława D. przez funkcjonariuszy państwa niemieckiego,
II. zabójstwa przy użyciu broni palnej w dniu 6 marca 1943r. w Pantalowicach powiatu przeworskiego, województwa podkarpackiego Józefa K, Jana B., Krystyny P., Kazimierza K., Jadwigi Sz., Marii Ż., Wojciecha Sz., Stanisława Z., Kazimierza H., Józefa K. s. Ludwika i Jana T. przez funkcjonariuszy państwa niemieckiego.
W toku śledztwa przesłuchano w charakterze świadków członków rodzin pomordowanych oraz osoby, które posiadały informacje o dokonanych zabójstwach.
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że:
- zastrzelenie sześciu osób 4 grudnia 1942r. było odwetem za udzielenie pomocy ukrywającej się ludności narodowości żydowskiej,
- rozstrzelanie jedenastu osób 6 marca 1943r. było odwetem za zlikwidowanie przez polskie podziemie agentki Gestapo.
Zamordowani należeli do ludności cywilnej zamieszkującej Pantalowice.
Śledztwo umorzono 6 września 2007r. wobec niewykrycia sprawców przestępstwa.
- sygn. akt S 111/06/Zn – śledztwo wszczęte 22 listopada 2006r. w sprawie:
I. zbrodni nazistowskiej polegającej na zabójstwie Marii C. oraz usiłowaniu dokonania zabójstwa Wojciecha C., Aleksandry S., Stefanii M. i kobiety o nazwisku L., nieustalonej z imienia, w dniu 2 sierpnia 1944 r. w Woli Zdakowskiej pow. mieleckiego, przez funkcjonariuszy państwa niemieckiego,
II. zbrodni nazistowskiej polegającej na spowodowaniu u Mieczysława M. urazu kręgosłupa, które to obrażenia naruszyły czynności narządu ciała co najmniej na przeciąg 20 dni, w wyniku uderzenia go kolbą karabinu przez funkcjonariusza armii niemieckiej w dniu 2 sierpnia 1944 r. w Woli Zdakowskiej pow. mieleckiego,
III. zbrodni nazistowskiej, stanowiącej jednocześnie zbrodnię wojenną, polegającej na podpaleniu przez nieustalonych funkcjonariuszy państwa niemieckiego zabudowań mieszkalnych i gospodarczych wraz z inwentarzem na szkodę Marii C., Jana C., Kazimierza C., Piotra C., Wojciecha C., Adama Cz., Michała D., Jana G., Marii G., Jana G., Józefa G., Stefanii G., Jana K., Antoniego K., Władysława L., Józefa M., Jana M., Adama P., Joanny P., Józefa R., Mieczysława S., Piotra S., Romana S., Franciszka S., Marii Sz., Julii T. i Michała T. czyniąc niezdatnym do użytku w/w mienie, w dniu 2 sierpnia 1944 r. w Woli Zdakowskiej, powiatu mieleckiego, co stanowiło naruszenie art. 23 lit. g IV Konwencji Haskiej dotyczącej praw i zwyczajów wojny lądowej.
W toku śledztwa ustalono, że Wola Zdakowska położona była w powiecie mieleckim. Zamieszkiwało w niej około 100 rodzin narodowości polskiej. W dniu 2 sierpnia 1944 r. do miejscowości tej przyjechali czołgami i samochodami pancernymi funkcjonariusze państwa niemieckiego i rozeszli się po Woli Zdakowskiej. Część Niemców podpalała zabudowania mieszkalne i gospodarcze mieszkańców, polewając je benzyną.
Inna zaś grupa żołnierzy niemieckich oddawała strzały z broni palnej w kierunku zabudowań mieszkalnych. Jednocześnie dokonywano ostrzeliwań z lecących samolotów.
W tym czasie część z mieszkańców wsi zdążyła się ukryć. Mieczysław M. wraz z rodziną przebywał w piwnicy znajdującej się pod domem mieszkalnym. Został on okrążony przez Niemców, którzy zmusili rodzinę M. do wyjścia z ukrycia. Podczas wychodzenia Mieczysław M. uderzony został przez nieznanego mu Niemca kolbą karabinu w plecy. Doznał wówczas obrażeń w postaci urazu kręgosłupa. Uszkodzenia te naruszyły czynności narządu ciała co najmniej na przeciąg 20 dni. Przebywając na zewnątrz budynku w/w zauważył upadającą na ziemię, ranną w wyniku użycia broni palnej przez Niemców, sąsiadkę Stefanię M. W/w doznała wówczas nieustalonych obrażeń ciała.
W wyniku użycia broni palnej przez Niemców ranny został w stopę Wojciech C. oraz kobieta o nazwisku L., nieustalona z imienia, w wieku około 70 lat. Tegoż dnia przebywająca na podwórku 9-letnia Aleksandra S. uderzona została w twarz odłamkiem kuli wystrzelonej z samolotu.
W tym czasie ostrzelany został budynek Marii C., który następnie został podpalony. Maria C. spłonęła w nim.
Podjęte działania przez Niemców polegające na ostrzeliwaniu domów i podpalaniu ich spowodowały zniszczenie mienia w postaci domów mieszkalnych i zabudowań gospodarczych wraz ze zwierzętami.
Na podstawie zeznań przesłuchanych świadków ustalono, iż spalono wówczas mienie: Marii C., Jana C., Kazimierza C., Piotra C., Wojciecha C., Adama Cz., Michała D., Jana G., Marii G., Jana G., Józefa G., Stefanii G., Jana K., Antoniego K., Władysława L., Józefa M., Jana M., Adama P., Joanny P., Józefa R., Mieczysława S., Piotra S., Romana S., Franciszka S., Marii Sz., Julii T. i Michała T.
Po kilku godzinach Niemcy odjechali w kierunku Krzemienicy.
Śledztwo w tej sprawie zakończono 12 marca 2008r. wydaniem postanowienia o jego umorzeniu wobec niewykrycia sprawców zbrodni.
- sygn. akt S 25/07/Zk – śledztwo
I. w sprawie zabójstwa przy użyciu broni palnej mieszkańca Starego Sioła narodowości ukraińskiej Stefana L., dokonanego w dniu 18 stycznia 1945r. w Starym Siole powiatu Lubaczów, dawnego województwa rzeszowskiego, przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej,
II. w sprawie zabójstwa przy użyciu broni palnej co najmniej 24 mieszkańców Starego Sioła narodowości ukraińskiej, a w tej liczbie Rozalii Z., Vladimirusa Z., Michaëla O., Kseni S., Basiliusa D., Wasyla Cz., Cathariny Cz., Ioannesa K., Ioannay K., Wasyla B., Georgiusa Ł., Jarosława Ł., Petro T., Ioannesa R., Stefana M., Basiliusa T., Theodorusa M., Marii P., Mataeusa Ł., Theodorusa P., Ioannesa B., Eliasa B., Teodora S., Franki O. oraz usiłowania zabójstwa mieszkańców Starego Sioła narodowości ukraińskiej Bazylego L., Anastazji L., Paraskiewii L., Władysławy L. i małoletniego dziecka o nieustalonym imieniu i nazwisku Cz. w dniu 28 marca 1945r. w Starym Siole, powiatu Lubaczów, dawnego województwa rzeszowskiego przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej, wyłączone postanowieniem z dnia 9 marca 2007r. z akt innego śledztwa. Z poczynionych w toku śledztwa ustaleń wynika, że zatrzymany przez funkcjonariuszy placówki Milicji Obywatelskiej w Starym Siole mieszkaniec tej wsi narodowości ukraińskiej Stefan L., podejrzewany o sprzyjanie ukraińskiej partyzantce, w dniu 18 stycznia 1945r., pod pozorem próby ucieczki pozbawiony został życia przy użyciu broni palnej przez nieustalonego funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej placówki w Starym Siole. W dniu 28 marca 1945r. doszło do zabójstwa przy użyciu broni palnej ludności Starego Sioła narodowości ukraińskiej. Zabójstwa stanowiły odwet za atak na Posterunki Milicji Obywatelskiej w Zalesiu i Starym Siole, dokonany nocą przez członków zbrojnego oddziału Ukraińskiej Powstańczej Armii. Sprawcami zbrodni byli funkcjonariusze zaatakowanych Posterunków i placówek wsparci przez funkcjonariuszy Plutonu Operacyjnego Powiatowej Komendy Milicji Obywatelskiej z Lubaczowa.
Ustalony z imienia i nazwiska, funkcjonariusz placówki Milicji Obywatelskiej w Starym Siole, który uprzednio działając wspólnie i w porozumieniu z innym nieustalonym sprawcą z zamiarem bezpośrednim pozbawił życia Jerzego L. i Jarosława L., oddając strzały z broni palnej, usiłował nadto pozbawić życia Bazylego L. i Anastazję L., przy czym zamierzonego celu nie osiągnął wobec niecelności strzałów.
Zdarzeń będących przedmiotem śledztwa, nie można oceniać w kategorii zbrodni komunistycznej i ludobójstwa, skoro zgromadzone dowody przeczą, by ofiary zbrodni sytuowały się w kręgu osób, o których mowa w preambule ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej, natomiast po stronie sprawców wyraźnie zarysowuje się zamiar zemsty za ataki dokonane przez zbrojne formacje UPA na miejscowości chronione przez Posterunki Milicji Obywatelskiej. Działanie sprawców, mimo, że podjęte przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej, nie było inspirowane lub choćby kontrolowane przez przełożonych w hierarchii MO i nie stanowiło realizacji polityki państwa, nosząc natomiast znamiona spontaniczności oraz przekroczenia uprawnień.
Zachowanie funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej ocenić zatem należy w kategoriach indywidualnych ekscesów, wyczerpujących znamiona zbrodni o charakterze kryminalnym i skutkujących odpowiedzialnością karną na zasadach ogólnych. Postanowiono zatem z datą 15 maja 2007r. umorzyć śledztwo, wobec braku ustawowych znamion zbrodni komunistycznej i zbrodni ludobójstwa.
Postanowienie o umorzeniu śledztwa zostało zaskarżone przez jednego z pokrzywdzonych, przy czym 11 października 2007r. Sąd Okręgowy w Przemyślu utrzymał w mocy tę decyzję merytoryczną.
- sygn. akt S 30/07/Zi – śledztwo w sprawie:
I. uprowadzenia w dniu 23 stycznia 1945r. w Pawłokomie woj. podkarpackiego Kaspra R., Marcelego D., Ignacego W., Stanisława B., Antoniego T., Janusza G. i Aleksandra G., a następnie ich zabójstwa w nieustalonym miejscu i okolicznościach przez nacjonalistów ukraińskich,
II. zabójstwa w nocy z 4 na 5 października 1945r. w Pawłokomie woj. podkarpackiego przy użyciu broni palnej i poprzez wrzucenie w ogień Ludwika P., Władysława B., Edmunda Dz., Katarzyny T., Anny A., usiłowania zabójstwa Stanisława D. i kradzieży mienia mieszkańców w postaci zwierząt gospodarskich, rzeczy osobistych i sprzętu gospodarstwa domowego, spalenia 158 domów i budynków gospodarczych przez Jarosława M., Jana F., Emila F. i innych nieustalonych z imienia i nazwiska sprawców, nacjonalistów ukraińskich z sotni Michała D. ps. „Hromenko”,
III. zabójstwa w dniu 31 grudnia 1945r. w Pawłokomie woj. podkarpackiego Rozalii K. i Michała K.
IV. uprowadzenia w dniu 12 lutego 1946r. w Pawłokomie Józefa P., Jana M., Andrzeja Ł. i Władysława U., a następnie ich zabójstwa w Woli Wołodzkiej b. woj. podkarpackiego przez Służbę Bezpieczeństwa UPA Rejonu III, a w tym:
- Józefa P. – 13 lutego 1946r.
- Jana M. – 17 lutego 1946r.
- Andrzeja Ł. – 18 lutego 1946r.
- Władysława U. – 19 lutego 1946r.
Materiały dotyczące tych zbrodni wyłączono 29 marca 2007r. z akt śledztwa o sygn. S 28/02/Zi w sprawie zbrodni popełnionych przez nacjonalistów ukraińskich w latach 1944-1946 na ludności polskiej zamieszkałej na terenie b. gminy Dynów byłego powiatu brzozowskiego.
W toku śledztwa ustalono, że Pawłokoma była wsią zamieszkałą w większości przez rodziny ukraińskie i kilka rodzin polskich. Stosunki pomiędzy osobami tych narodowości pogorszyły się za czasów okupacji niemieckiej. Po zakończeniu II wojny światowej część młodzieży ukraińskiej wstąpiła do oddziałów UPA. Ludność ukraińska podburzana przez nacjonalistów zaczęła wrogo odnosić się do Polaków. Dochodziło do napadów i zabójstw.
W dniu 23 stycznia 1945r. około godziny 1900 do Pawłokomy wkroczyła grupa kilkudziesięciu nacjonalistów ukraińskich uzbrojonych i ubranych w mundury wojskowe. Zabrali z domów 5 mieszkańców Pawłokomy narodowości polskiej: Kaspra R., Marcelego D., Ignacego W., Stanisława B. i Antoniego T. oraz dwóch mieszkańców Dynowa wiozących mąkę z młyna: Janusza G. i Aleksandra G. Wszystkich po skrępowaniu załadowano na sanie i pod eskortą powieziono w kierunku Jawornika Ruskiego. Sprawcy zabrali ponadto mieszkankę Pawłokomy narodowości ukraińskiej – Katarzynę K., którą podejrzewano o współpracę z Wojskiem Polskim. Wśród uprowadzonych byli członkowie AK. Pomimo poszukiwań prowadzonych przez rodziny nie ustalono okoliczności ich śmierci i miejsca pochówku.
Pawłokoma wraz z sąsiednimi wioskami Dylągową, Sielnicą i Bartkówką została spalona w nocy z 4 na 5 października 1945r. Akcję tę przeprowadziła sotnia Michała D. ps. „Hromenko” podzielona na kilka grup. Sygnałem do ataku była wystrzelona o godz. 2400 rakieta. Grupę ok. 20 osób od strony Dąbrówki Starzeńskiej prowadził Jarosław M. Przewodnikiem drugiej grupy podążającej z Jawornika Ruskiego był Jan F. Drogę pozostałym sprawcom wskazywał Emil F. Wszyscy trzej byli mieszkańcami Pawłokomy. Wraz z pozostałymi sprawcami brali aktywny udział w napadzie. Nacjonaliści ukraińscy spalili 158 budynków mieszkalnych i gospodarczych dokonując jednocześnie kradzieży mienia mieszkańców w postaci zwierząt gospodarskich, rzeczy osobistych i sprzętu gospodarstwa domowego. Od ran postrzałowych i na skutek wrzucenia do ognia zginęli: Ludwik P., Władysław B., Edmund Dz., Anna A. i Katarzyna T.. Kilka osób, wśród nich Zbigniew B., utonęło w czasie przeprawy przez rzekę „San”. Sprawcy usiłowali zastrzelić uciekającego Stanisława D., ale zdążył ukryć się za leżącym martwym koniem.
W dniu 31 grudnia 1945r. zostali uprowadzeni z domu w Pawłokomie Rozalia K. i Michał K. Nie ustalono w jakich okolicznościach zginęli.
Do Pawłokomy w dniu 12 lutego 1946r. około godziny 2200 wkroczył oddział Służby Bezpieczeństwa UPA. Zatrzymano Andrzeja Ł., Jana M., Józefa P. i Władysława U. Po związaniu poprowadzono ich w kierunku Huty Poręby. Razem z nimi zabrano mieszkańców narodowości ukraińskiej: Ksawerego F., Jana F. z żoną i 3 córkami oraz Emila M. Rodzina F. została puszczona wolno w Hucie Poręby. Pozostałych jeden dzień trzymano w miejscowości Wołodź, a następnie poprowadzono do przysiółka o nazwie Wola Wołodzka. Tam byli kolejno przesłuchiwani przez SB na okoliczności dotyczące zabójstwa w Pawłokomie ludności ukraińskiej i kradzieży mienia jej mieszkańców. Po przesłuchaniach wszystkich skazano na śmierć. Zginęli kolejno: Józef P. – 13 lutego, Jan M. – 17 lutego, Andrzej Ł. – 18 lutego i Władysław U. – 19 lutego 1946r.
Śledztwo w tej sprawie zakończono wydaniem postanowienia o jego umorzeniu 29 sierpnia 2007r. Uznano bowiem, że zabójstwo osób uprowadzonych 23 stycznia 1945r. w Pawłokomie nie zawiera znamion zbrodni przeciwko ludzkości i nastąpiło przedawnienie karalności.
W odniesieniu do zabójstwa dokonanego w nocy z 4 na 5 października 1945r. w Pawłokomie ustalono, że postępowanie w stosunku do trzech sprawców tej zbrodni zostało prawomocnie zakończone, zaś pozostali sprawcy nie wyczerpali swoim działaniem znamion zbrodni przeciwko ludzkości oraz nastąpiło przedawnienie karalności. Przyjęto także, że występuje brak znamion zbrodni przeciwko ludzkości i przedawnienie karalności opisanych wyżej zbrodni dokonanych 31 grudnia 1945r. w Pawłokomie oraz 13, 17, 18 i 19 lutego 1946r. w Woli Wołodzkiej.
- sygn. akt S 33/07/Zk – śledztwo w sprawie:
I. zbrodni komunistycznej popełnionej – przez członków Plenum PKWN w dniu 26 lipca 1944r. w Moskwie, a polegającej na wyrażeniu zgody na podpisanie przez przewodniczącego PKWN „Porozumienia między PKWN i Rządem ZSRR o stosunkach między Radzieckim Wodzem Naczelnym a Polską Administracją po wkroczeniu Wojsk Radzieckich na terytorium Polski”, mimo, że nie posiadali oni uprawnień do podjęcia takiej decyzji, co doprowadziło do pozbawienia wolności nieustalonej liczby obywateli polskich, żołnierzy Armii Krajowej i osób podejrzewanych o przynależność do tej organizacji, z terenu powiatu Rudki województwa lwowskiego, w tym: Stanisława B., Stanisława D., Edwarda C., Władysława M., Władysława H., Władysława J., Michała M., Franciszka S., Bolesława P., Mateusza R., Józefa M., Tomasza M., Jana Sz., Jana P., Franciszka G. w okresie od lipca 1944r. do lutego 1945r. w Rudkach, Nowym Samborze, Komarnie, Drohobyczu,
II. zbrodni komunistycznej fizycznego i moralnego znęcania się nad żołnierzami Armii Krajowej i osobami podejrzewanymi o przynależność do tej organizacji z terenu powiatu Rudki woj. lwowskiego polegającego na biciu po całym ciele, grożeniu zabójstwem w czasie prowadzonych przesłuchań:
- w więzieniu w Drohobyczu woj. lwowskiego, w tym nad Stanisławem B., Władysławem J., Stanisławem D., Bolesławem P.,
- w więzieniu w Rudkach woj. lwowskiego w tym nad Michałem M.,
- w obozie Szachty na terenie b. ZSRR nad Bolesławem P., w okresie pomiędzy lipcem 1944r. lutym 1946r. przez funkcjonariuszy byłego ZSRR, które to znęcanie miało na celu zmuszenie wyżej wymienionych do złożenia zeznań ujawniających strukturę, miejsca przechowywania broni, skład osobowy Armii Krajowej,
III. zbrodni komunistycznej stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości, a polegającej na długotrwałym pozbawieniu wolności w łagrach na terenie byłego ZSRR nieustalonej liczby obywateli polskich, żołnierzy Armii Krajowej i osób podejrzewanych o przynależność do tej organizacji z terenu powiatu Rudki woj. lwowskiego w tym Stanisława B., Stanisława D., Edwarda C., Władysława M., Władysława H., Władysława J., Michała M., Franciszka S., Bolesława P., Mateusza R., Józefa M., Tomasza M., Jana Sz., Jana P., połączonej ze szczególnym udręczeniem wynikającym z rozmyślnego stworzenia warunków życia obliczonych na spowodowanie całkowitego lub częściowego fizycznego wyniszczenia deportowanych oraz zmuszaniu ich do wykonywania ciężkiej pracy fizycznej w okresie od 1945r. do 1948r. przez funkcjonariuszy byłego ZSRR.
Sprawę tę zarejestrowano w repertorium S w dniu 11 kwietnia 2007r.
W toku śledztwa ustalono, że Stanisław B. w okresie okupacji hitlerowskiej był żołnierzem Armii Krajowej. Mieszkał w miejscowości Chłopy powiat Rudki województwo lwowskie. W sierpniu 1944r. grupa AK, do której należał rozwiązała się. Początkiem listopada 1944r. Chłopy zostały otoczone przez NKWD i funkcjonariusze tej formacji zatrzymali 54 osoby, byłych żołnierzy AK. Zatrzymanie nastąpiło na skutek donosu mieszkańców wioski. Zatrzymanych przewieziono do więzienia w Komarnie, gdzie przebywali dwa tygodnie, po czym pieszo przeprowadzono ich do więzienia w Drohobyczu. Tutaj przetrzymywani byli do stycznia 1945 r. W tym więzieniu znęcano się nad zatrzymanymi bijąc ich. W połowie stycznia 1945 r. załadowano więźniów do wagonów towarowych i przewieziono do miejscowości Szachty w okolicach Rostowa nad Donem. Transport trwał 16 dni, a przez ten okres dostawali znikome racje żywnościowe. W wagonie było około 90 więźniów. Potrzeby fizjologiczne załatwiano przez dziurę w podłodze. Pozbawieni byli opieki medycznej. W miejscowości Szachty więźniowie, którzy przewożeni byli w wagonie, w którym przebywał Stanisław B., opuścili transport i pieszo 25 km zostali zaprowadzeni do łagru numer 9 i umieszczeni w barakach, które pozbawione były szyb w oknach. Obóz był ogrodzony drutem kolczastym. Zmuszano ich do pracy w kopali węgla kamiennego jako górników. Praca była trzyzmianowa, każda zmiana pracowała w kopalni po 8 godzin, a warunki pracy były tragiczne, nie było zabezpieczeń, elektryczności, korzystano z lamp naftowych. Dochodziło do wypadków przy pracy. Otrzymywali do jedzenia gorącą wodę i chleb, czasami kaszę. Na skutek ciężkiej fizycznej pracy, za którą im nie płacono, złego wyżywienia, masowo dochodziło do utraty zdrowia, niekiedy do zgonów. Nie było możliwości korespondencji ani praktyk religijnych. W styczniu 1946 r. zostali zwolnieni z łagru i wrócili do Polski. Razem ze Stanisławem B. deportowani byli Stanisław D., Edward C., Władysław M., Władysław H., Władysław J. Ten ostatni zmarł na zesłaniu, zdaniem świadka główną przyczyną zgonu były obrażenia ciała, których doznał on w czasie bicia go na przesłuchaniach prowadzonych w więzieniu w Drohobyczu. Wśród deportowanych znalazł się również mieszkaniec Chłopów Franciszek S. i Bolesław P.
W toku śledztwa ustalono również, że w lipcu 1944r. w Czajkowicach pow. Rudki aresztowano Michała M. Umieszczono go w więzieniu w Rudkach, po miesiącu w Nowym Samborze, a następnie w więzieniu w Drohobyczu. W więzieniu w Rudkach fizycznie znęcano się nad nim bijąc go. Początkiem 1945r. przewieziony został do Karagandy. W czasie transportu z wycieńczenia i głodu zmarło kilka osób. W Karagandzie, zmuszano go do pracy w brygadzie murarskiej po 12-14 godzin na dobę. Raz dziennie otrzymywał posiłek, zakwaterowany był w wieloosobowej celi, takie warunki powodowały epidemię chorób zakaźnych i śmierć wielu zesłańców. W 1948r. poważnie zachorował i po kilkumiesięcznym pobycie w szpitalu więziennym został zwolniony z obozu. Nie wie dlaczego został aresztowany i wywieziony do obozu, zeznał, że nie był sądzony i nie otrzymał żadnego skazującego go wyroku sądowego.
W oparciu o zeznania świadków ustalono, że deportowanymi byli także Edward C., Władysław M., Władysław H., Władysław J., Mateusz R., Józef M., Tomasz M., Jan Sz., Jan P., Franciszek G. (zmarł w transporcie). Oprócz w/w deportowani w głąb byłego ZSRR byli jeszcze inni żołnierze Armii Krajowej, ale ich liczby i nazwisk nie ustalono.
Jak ustalono w toku śledztwa podstawą działań podejmowanych przez funkcjonariuszy NKWD wobec członków Armii Krajowej była między innymi Instrukcja Zarządu Głównego Wojsk Bezpieczeństwa NKWD do komendantów garnizonów w miastach wyzwolonych obowiązująca na ziemiach polskich oraz dyrektywa Józefa Stalina z dnia 14 lipca 1944 r. skierowana do dowodzących wojskami 1, 2, 3 Frontu Białoruskiego, 1 Frontu Ukraińskiego o rozbrojeniu polskich zbrojnych oddziałów uważających się za podlegające Emigracyjnemu Rządowi Polskiemu. Ten ostatni dokument, w którym Józef Stalin stwierdza, iż wojska radzieckie działające na terytorium Litewskiej CCP i na zachodnich terenach Białorusi i Ukrainy weszły w styczność z polskimi oddziałami zbrojnymi, którymi kieruje Rząd Emigracyjny, zawiera także nakaz aby niezwłocznie po ujawnieniu składu osobowego tych oddziałów rozbroić je i odstawić do specjalnie zorganizowanych punktów dla wyjaśnienia, a w przypadku oporu ze strony polskich oddziałów zastosować siłę zbrojną.
Najistotniejszym jednak dokumentem umożliwiającym aresztowania członków AK przez funkcjonariuszy NKWD stało się podpisane w dniu 26 lipca 1944r. w Moskwie, „Porozumienie między Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego i Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich o stosunkach między Radzieckim Wodzem Naczelnym a Polską Administracją po wkroczeniu Wojsk Radzieckich na terytorium Polski”. Art. 7 w/cyt. porozumienia oddawał jurysdykcji Radzieckiego Wodza Naczelnego przestępstwa popełnione w strefie operacji wojennych. Uzupełnieniem był także dekret o rozwiązaniu tajnych organizacji wojskowych na terenach wyzwolonych z dnia 24 sierpnia 1944r., albowiem od tej chwili wszyscy należący do organizacji wojskowych nie podlegających PKWN ponosić mieli odpowiedzialności według przepisów wojskowego kodeksu karnego. Przepisy dekretu w powiązaniu z przepisami właśnie kkWP dawały podstawę do zatrzymania AK-owców także przez funkcjonariuszy nowotworzonych Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego.
Podpisanie tego porozumienia poprzedziło posiedzenie Plenum PKWN w dniu 23 lipca 1944r., na którym jednomyślnie zatwierdzono projekt porozumienia.
Przekazanie jurysdykcji Naczelnego Wodza Radzieckiego przestępstw popełnionych w strefie działań wojennych było aktem faktycznie pozbawionym mocy sprawczej, jako że w tym czasie PKWN, nie będąc polskim organem władzy, nie mógł skutecznie swojej władzy przekazać. Porozumienie z 26 lipca 1944r. miało natomiast znaczenie dla władz radzieckich, albowiem działaniom ewidentnie bezprawnym jakimi było pozbawienie wolności polskich obywateli, nadano pozory legalności. Odpowiedzialność za te czyny można przypisać członkom Plenum PKWN którzy podjęli decyzję o zatwierdzeniu porozumienia, albowiem osoby te w ten sposób weszły w porozumienie z osobami działającymi w interesie obcego państwa. W konsekwencji doszło do długotrwałego pozbawienia wolności połączonego ze szczególnym okrucieństwem żołnierzy Armii Krajowej i osób podejrzewanych o przynależność do tej organizacji z terenu powiatu Rudki.
Śledztwo w tej sprawie zakończono 3 kwietnia 2008r. wydaniem postanowienia o jego umorzeniu w odniesieniu do zbrodni opisanej w punkcie I wobec śmierci ustalonych z nazwiska i imienia sprawców tej zbrodni, a nadto wobec niewykrycia sprawców znanych jedynie z nazwisk trzech członków Plenum PKWN. Ponadto, postępowanie przygotowawcze prowadzone w tej sprawie umorzono wobec niewykrycia sprawców zbrodni opisanych w punkcie II i III.
- sygn. akt S 69/07/Zi – śledztwo w sprawie:
I. zabójstwa w bliżej nieustalonym miesiącu i okolicznościach jesienią w 1945r. w okolicach miejscowości Rybne – Wołkowyja Stanisława W.,
II. zniszczenia mienia poprzez spalenie w nocy z 31 grudnia 1945r. na 1 stycznia 1946r. w Wołkowyi budynków dworu, Urzędu Gminy, szkoły i posterunku MO,
III. zbrodni przeciwko ludzkości polegającej na zabójstwie w nocy z 14 na 15 lipca 1946r. w Wołkowyi województwa podkarpackiego, przy użyciu broni palnej i ze szczególnym okrucieństwem za pomocą noży i bagnetów: Franciszka P., Stefanii P., Franciszka W., Aleksandra W., Antoniego P., Stanisława F., Józefa S., Franciszka J., Jana P., Józefa M., Michała F., Aleksandry Sz., Franciszka Sz., i dwóch żołnierzy Wojska Polskiego, usiłowania zabójstwa Ludwika W. i mężczyzny o nazwisku K. oraz ciężkiego uszkodzenia ciała u trzech żołnierzy, których tożsamości nie ustalono, spalenia ok. 70 domów mieszkalnych i zabudowań gospodarczych przez nieustalonych sprawców narodowości ukraińskiej,
IV. zabójstwa w dniu 16 lipca 1946r. na trasie miejscowości Stężnica – Wołkowyja Antoniego P.
Materiały dotyczące tych zdarzeń wyłączono 23 lipca 2007r. z akt śledztwa o sygn. S 19/02/Zi w sprawie zbrodni nacjonalistów ukraińskich popełnionych na ludności polskiej w latach 1943-1947 na terenie b. pow. Lesko.
W toku prowadzonego postępowania ustalono, że po przejściu frontu od sierpnia 1944r. oddziały UPA nasiliły działania skierowane przeciwko ludności polskiej.
Jesienią 1945r. Stanisław W. zamieszkujący w Mchawie koło Baligrodu wybrał się pieszo w odwiedziny do ojca mieszkającego w Wołkowyi. Na trasie Rybne – Wołkowyja został zatrzymany przez nieustalonych sprawców prawdopodobnie narodowości ukraińskiej. Pomimo poszukiwań rodziny nie odnaleziono jego ciała.
W nocy z 31 grudnia 1945r. na 1 stycznia 1946r. grupa nacjonalistów ukraińskich zaatakowała Posterunek MO w Wołkowyi. Spalone zostały budynki dworu, szkoły i Urzędu Gminy umiejscowione razem z Posterunkiem MO. Sprawcy zabrali milicjantom broń.
W nocy z 14 na 15 lipca 1946r. około godz. 2400 oddziały UPA zaatakowały Wołkowyję. W wiosce stacjonował korpus Wojsk Ochrony Pogranicza oraz znajdował się Posterunek MO. Ponadto przebywało tu wielu mieszkańców sąsiednich wiosek, wcześniej zaatakowanych przez nacjonalistów ukraińskich. Dwie grupy uderzyły na obiekty zajmowane przez wojsko i milicję, zaś trzecia zaczęła palić domy i zabijać mieszkańców narodowości polskiej.
Od kul zginęli Franciszek P., Franciszek W., Stanisław F., Józef S., Jan P., Józef M., Michał F., Aleksandra Sz., Franciszek Sz., oficer Wojska Polskiego o nazwisku I. i jeden żołnierz. Ze szczególnym okrucieństwem sprawcy pozbawili życia: Stefanię P. – poprzez zakłucie bagnetem, Aleksandra W. – wykrojone nożem serce, ściągnięta z nadgarstków skóra, Antoniego P. – przebicie twarzy bagnetem, Franciszka J.– cios w skroń i poderżnięcie nożem gardła. Trzech nieustalonych z imienia i nazwiska żołnierzy zostało ciężko rannych. Nacjonaliści ukraińscy usiłowali dokonać zabójstwa Ludwika W. i mężczyzny o nazwisku K., ale na skutek zacięcia broni udało im się zbiec.
W czasie trwającej do godz. 1500 walki, sprawcy spalili ok. 80 budynków mieszkalnych i gospodarczych wraz z dobytkiem należących do ludności polskiej.
W dniu 16 lipca 1946r. na trasie miejscowości Stężnica – Wołkowyja zaginął Antoni P., który szedł do Wołkowyi odwiedzić rodzinę. Ponieważ tereny te były opanowane przez oddziały nacjonalistów ukraińskich przypuszczano, że poniósł śmierć z ich rąk.
Śledztwo w tej sprawie zakończono 27 sierpnia 2007r. wydaniem postanowienia o jego umorzeniu. Uznano, że czyny dokonane jesienią 1945r. w okolicach miejscowości Rybne – Wołkowyja, w nocy z 31 grudnia 1945r. na 1 stycznia 1946r. w Wołkowyi i 16 lipca 1946r. na trasie miejscowości Stężnica – Wołkowyja nie zawierają znamion zbrodni przeciwko ludzkości i nastąpiło przedawnienie karalności. W odniesieniu do zbrodni przeciwko ludzkości dokonanej w nocy z 14 na 15 lipca 1946r. w Wołkowyi śledztwo umorzono wobec niewykrycia sprawców tego czynu.
- sygn. akt S 75/07/Zi - śledztwo w sprawie :
I. zbrodni ludobójstwa popełnionej przez nacjonalistów ukraińskich, polegającej na zabójstwie, przy użyciu broni palnej w dniu 12 czerwca 1944r. w Starym Siole powiatu Lubaczów Stanisława K. Franciszka M. i Wojciecha R.,
II. zbrodni ludobójstwa popełnionej przez nacjonalistów ukraińskich, polegającej na zabójstwie, przy użyciu broni palnej w dniu 31 sierpnia 1944r. w Starym Siole powiatu Lubaczów Jana K.,
III. zbrodni ludobójstwa popełnionej przez nacjonalistów ukraińskich, polegającej na zabójstwie, przy użyciu broni palnej w bliżej nieustalonej dacie, w okresie letnim 1944r. w Starym Siole powiatu Lubaczów Wawrzyńca P.,
IV. zbrodni ludobójstwa popełnionej przez nacjonalistów ukraińskich, polegającej na zabójstwie, przy użyciu broni palnej w dniu 16 października 1944r. w Starym Siole powiatu Lubaczów Józefa J.,
V. zbrodni ludobójstwa popełnionej przez nacjonalistów ukraińskich, polegającej na zabójstwie, przy użyciu broni palnej co najmniej 18 mieszkańców Starego Sioła narodowości polskiej w dniu 28 marca 1945r. w Starym Siole powiatu Lubaczów dawnego województwa rzeszowskiego, a w tej liczbie: Anny R., Karoliny R., Marcina J., Wojciecha C., Jadwigi C., Józefa G., Mikołaja G., Eugenii N., Andrzeja N., Julii N., Stanisława S., Michała D., Marcina S., Marii L., Katarzyny L. c. Franciszka, Katarzyny L. c. Jana, Eustachego W. i Władysława Z. oraz usiłowania zabójstwa Marii S.,
VI. zbrodni ludobójstwa popełnionej przez nacjonalistów ukraińskich, polegającej na zabójstwie nieustalonego dnia kwietnia 1945 r., nie wcześniej jednak niż 5 kwietnia mieszkańców Starego Sioła narodowości polskiej i ukraińskiej w Starym Siole powiatu Lubaczów dawnego województwa rzeszowskiego: Katarzyny W., Anny M., Anny I., Pelagii J., Stanisława J., Anieli P., Michała K. i Piotra K.
Materiały dotyczące tych zbrodni wyłączono 5 września 2007r. z akt nadal prowadzonego śledztwa o sygn. S 45/02/Zi w sprawie zbrodni popełnionych przez nacjonalistów ukraińskich w latach 1943-1947 na terenie byłego powiatu lubaczowskiego na szkodę obywateli polskich narodowości polskiej i ukraińskiej, w wyniku których śmierć poniosła nieustalona bliżej liczba osób.
W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalono, iż do 1945r. wieś Stare Sioło liczyła około 300 zabudowań mieszkalnych, zajmowanych przez ludność polską i ukraińską, ze znaczną przewagą tej ostatniej. Wiosną 1944 r. oddane zostały strzały z broni palnej w kierunku domów zamieszkiwanych przez Polaków. Zamaskowani mężczyźni posługujący się językiem ukraińskim i niemieckim nocami dokonywali ataków na zabudowania polskich mieszkańców Starego Sioła, w poszukiwaniu mężczyzn polskiej narodowości. W dniu 12 czerwca 1944 r. uprowadzeni zostali z własnych zabudowań i pozbawieni życia w pobliskim lesie Wojciech R., Franciszek M. i Stanisław K. Zdarzenia te w powiązaniu z ustnymi i pisemnymi poleceniami nacjonalistów ukraińskich udania się za rzekę San i groźbami popełnienia kolejnych zbrodni, spowodowały ucieczkę większości mieszkańców Starego Sioła narodowości polskiej do miejscowości położonych za rzeką San. Mieszkańcy ci powracali do Starego Sioła po przesunięciu się linii frontu. W dniu 31 sierpnia 1944r. strzałami z broni palnej pozbawiony został życia ukrywający się poza domem Jan K. – brat zamordowanego wcześniej Stanisława K. W dniu 16 października 1944r. uprowadzony został ze swego obejścia do lasu Józef J., którego ciała nie odnaleziono. W nieustalonej bliżej dacie uprowadzony został z pola do lasu Wawrzyniec P. W dniu 28 marca 1945r. mimo funkcjonowania we wsi licznego Posterunku MO, miał miejsce skuteczny atak zbrojnego oddziału UPA na tę jednostkę MO. Rozkaz jednoczesnego zaatakowania Posterunków MO w powiecie Lubaczów wydał miejscowy dowódca oddziałów UPA Jan Sz. Po akcji odwetowej zorganizowanej przez funkcjonariuszy MO, skierowanej przeciwko ludności cywilnej narodowości ukraińskiej Starego Sioła (co było przedmiotem odrębnego śledztwa), tego samego dnia przybył do wsi uzbrojony oddział nacjonalistów ukraińskich, którego członkowie przechodząc przez wieś upewniali się co do narodowości napotkanych mieszkańców i przy użyciu broni palnej dokonali zabójstw co najmniej 18 mieszkańców Starego Sioła narodowości polskiej. Po ataku wieś opustoszała, bowiem mieszkańcy narodowości polskiej znaleźli schronienie w pobliskich Oleszycach, zaś ludność ukraińska zbiegła do lasu. W kwietniu 1945 r. osoby przeważnie z rodzin mieszanych, polsko – ukraińskich, które udały się do Starego Sioła, w celu uzupełnienia zapasów żywności zostały pojmane, a następnie po torturach pozbawione życia w okolicach potoku Kiernice. W celu uzyskania informacji o nowych dowodach przeprowadzono kwerendę literatury. Zapoznano się z wykazami byłych członków i współpracowników UPA skazanych przez Sądy za działalność w tej organizacji.
W toku śledztwa dokonano oględzin akt postępowań karnych prowadzonych przeciwko członkom UPA działającym na terenie powiatu lubaczowskiego, a w tym z aktami śledczymi i sądowymi sprawy przeciwko Janowi Sz. Ze zgromadzonego tam materiału dowodowego wynika, że oddziały należące do kurenia dowodzonego przez Jana Sz. w jednym czasie dokonały likwidacji Posterunków MO w powiecie Lubaczów i Jarosław, w tym Posterunku w Starym Siole. Na podstawie analizowanych akt postępowań ustalono żyjących członków zbrojnych oddziałów UPA, którzy w złożonych zeznaniach stwierdzili, że nie posiadają wiedzy o atakach na miejscowości zamieszkiwane przez Polaków. Przeprowadzona na podstawie repertoriów Wojskowej Prokuratury Rejonowej w Rzeszowie i Wojskowego Sądu Rejonowego w Rzeszowie kwerenda nie zezwoliła na ujawnienie wpisów dotyczących nazwisk ustalonych na podstawie zeznań świadków, członków ukraińskiej organizacji nacjonalistycznej działającej na terenie Starego Sioła.
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego uznano, że zdarzenia będące przedmiotem śledztwa ocenić należy w kategorii zbrodni ludobójstwa, skoro nie były one dziełem spontanicznym. Ataków dokonywały zorganizowane formacje militarne, zaś przebieg zbrodniczych zdarzeń, systematyczność i planowość działań sprawców, ich liczebność, oddawanie strzałów z broni palnej w kierunku zabudowań zamieszkiwanych przez Polaków, uprowadzenia, pisemne wezwania ludności polskiej do opuszczenia wsi, pod groźbą kolejnych zabójstw, a także fakt atakowania miejscowości chronionej przez Posterunek MO wskazują, że celem ich było spowodowanie bezpowrotnego opuszczenia tych terenów przez ludność narodowości polskiej. Dane dotyczące bezpośrednich sprawców wszystkich zabójstw będących przedmiotem śledztwa są tak ogólne, że identyfikacja określonych osób okazała się w chwili obecnej niemożliwa. Śledztwo prowadzone w tej sprawie zakończono 5 września 2007r. postanowieniem o jego umorzeniu wobec nie wykrycia sprawców zbrodni.
- sygn. akt S 70/01/Zk – śledztwo w sprawie zbrodni przeciwko ludzkości stanowiącej zbrodnię komunistyczną popełnionej lub co najmniej tolerowanej w okresie od 17 września 1939r. do końca 1951r. na terenie b. pow. Drohobycz przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego, w wyniku realizacji uchwały nr 2010-558 ss podjętej 5 grudnia 1939r. przez Radę Komisarzy Ludowych ZSRR z inspiracji członków Biura Politycznego KC WKP (b), polegającej na: wydawaniu przepisów prawnych, instrukcji, zarządzeń, rozkazów i poleceń tworzących warunki umożliwiające przesiedlenia obywateli narodowości polskiej, zabójstwa, powodowanie poważnych uszkodzeń ciała i rozstroju zdrowia psychicznego, pozbawienia wolności, pozbawiania prawa do niezawisłego i bezstronnego sądu, rozmyślnego tworzenia warunków życia obliczonych na spowodowanie całkowitego lub częściowego wyniszczenia fizycznego m.in. poprzez zmuszanie do wykonywania ciężkiej pracy fizycznej w obozach, przydziały głodowych racji żywnościowych, odmowie opieki lekarskiej, stosowanie kar cielesnych, w wyniku czego dokonano zabójstw ze szczególnym okrucieństwem i deportowano co najmniej 1344 obywateli polskich – umorzone postanowieniem z 24 stycznia 2008r. wobec śmierci członków Rady Komisarzy Ludowych ZSRR i członków Biura Politycznego KC WKP (b), w stosunku do nieustalonych bliżej funkcjonariuszy komunistycznych byłego Związku Sowieckich Republik Socjalistycznych - wobec niewykrycia sprawców.
III. Akty oskarżenia:
- sygn. akt S 19/05/Zk – śledztwo przeciwko Władysławowi P. wyłączone w dniu 6 kwietnia 2005r. ze sprawy S 23/01/Zk dotyczącej fizycznego i moralnego znęcania się funkcjonariuszy PUBP w Jarosławiu nad przetrzymywanymi działaczami niepodległościowymi w latach 1944-1956. Na potrzeby tego śledztwa przesłuchano 50 świadków. W dniu 11 stycznia 2006r do Sądu Okręgowego w Przemyślu skierowano akt oskarżenia przeciwko Władysławowi P., zarzucając mu popełnienie dwóch zabójstw działaczy niepodległościowych Władysława T. i Stanisława K. oraz trzech przestępstw fizycznego i moralnego znęcania się nad działaczami niepodległościowymi.
W/w Sąd wyrokiem z dnia 30 marca 2006r. skazał oskarżonego za popełnienie czterech przestępstw na karę łączną 10 lat pozbawienia wolności oraz pozbawienie praw publicznych na okres lat trzech (sygn. akt II K 5/06). Uniewinnił natomiast od zarzutu popełnienia zabójstwa Władysława T. Tutejsza Komisja zaskarżyła powyższy wyrok wnosząc o uchylenie tegoż wyroku w części dotyczącej uniewinnienia od zarzutu dokonania zabójstwa Władysława T. i zasądzenie opłat i kosztów sądowych. Apelację złożyli również obrońcy oskarżonego wnosząc o uchylenie całego wyroku. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie w dniu 23 czerwca 2006r. w całości uwzględnił apelację prokuratora oraz częściowo apelację obrońcy (sygn. akt II AKa 50/06). Zaskarżony wyrok uchylił w części dotyczącej dwóch zabójstw natomiast w pozostałej części utrzymał w mocy wymierzając karę łączną, za wspomniane trzy przestępstwa fizycznego i moralnego znęcania się, w wymiarze 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Sąd zasądził również koszty sądowe.
28 marca 2007r. Sąd Okręgowy w Przemyślu skazał oskarżonego Władysława P. na karę 10 lat pozbawienia wolności oraz zasądził koszty postępowania i opłaty sądowe (sygn. akt II K 31/06). Wyrok ten został utrzymany w mocy przez Sąd Apelacyjny w Rzeszowie 21 czerwca 2007r. (sygn. akt II Aka 41/07).
- sygn. akt S 70/05/Zk – śledztwo przeciwko byłemu szefowi PUBP w Tarnobrzegu Eugeniuszowi M. Postępowanie to zakończono skierowaniem do Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu 4 stycznia 2007r. aktu oskarżenia przeciwko Eugeniuszowi M. w którym zarzucono mu popełnienie 16 zbrodni komunistycznych polegających na: udziale w zabójstwie byłego członka AK z terenu wsi Szwedy, dokonywaniu wielokrotnych prewencyjnych zatrzymań działaczy niepodległościowych, bez żadnej podstawy prawnej, w celu uniemożliwienia im wzięcia udziału w wyborach do Sejmu w dniu 26 października 1952r., fizycznych i psychicznym znęcaniu się nad działaczami niepodległościowymi oraz członkami rodzin osób podejrzewanych o działalność niepodległościową, niedopełnieniu obowiązku służbowego, poprzez niezapewnienie właściwych warunków bytowych dla osób zatrzymanych w areszcie PUBP w Tarnobrzegu, a nadto co najmniej zezwalanie na stosowanie niedozwolonych metod śledczych przez innych funkcjonariuszy tamt. Urzędu wobec osób zatrzymanych w jego areszcie.
Czyny zarzucone oskarżonemu obejmują okres od 1 grudnia 1950r. do 25 listopada 1953r. kiedy to był on faktycznie zastępcą szefa, a potem szefem PUBP w Tarnobrzegu.
Wyrokiem z 4 grudnia 2007r. sygn. akt II K 1/07 Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu uznał Eugeniusza M. za winnego czynów zarzucanych mu w akcie oskarżenia, oprócz dopuszczenia się w okresach od 8 marca 1951r. do 10 marca 1951r. i od 8 marca 1951r. do 28 marca 1951r. w Jastkowicach dwóch zbrodni komunistycznych będących jednocześnie zbrodniami przeciwko ludzkości polegających na przekroczeniu swoich uprawnień poprzez pozbawienie wolności Władysława B. i Mariana N., a nadto oprócz dopuszczenia się 29 marca 1951r. w Szwedach woj. podkarpackiego zbrodni komunistycznej będącej jednocześnie zbrodnią przeciwko ludzkości, polegającej na zabójstwie Jana Sz. Od dopuszczenia się tych czynów Eugeniusz M. został bowiem uniewinniony.
Za przypisane oskarżonemu czyny Sąd skazał go na kary 1 roku i 6-ciu miesięcy pozbawienia wolności, 6-ciu miesięcy pozbawienia wolności, 2 lat pozbawienia wolności, 2 lat i 6–ciu miesięcy pozbawienia wolności i 1 roku pozbawienia wolności oraz wymierzył mu łączna karę pozbawienia wolności w wysokości 3 lat i 6-ciu miesięcy, a nadto zasądził od oskarżonego koszty postępowania karnego i opłatę sądową.
Wyrok ten jest nieprawomocny.
- sygn. akt S 7/06/Zk – śledztwo przeciwko Józefowi O. wyłączone w dniu 27 stycznia 2006r. ze sprawy S 8/00/Zk dotyczącej zbrodniczej działalności funkcjonariuszy WUBP w Rzeszowie w latach 1944-1956.
Na potrzeby powyższego postępowania przesłuchano 44 świadków. W dniu 17 lipca 2006r do Sądu Rejonowego w Rzeszowie skierowano akt oskarżenia przeciwko Józefowi O., zarzucając mu popełnienie siedmiu zbrodni komunistycznych polegających na fizycznym i psychicznym znęcaniu się nad działaczami niepodległościowymi, przetrzymywanymi w areszcie WUBP w Rzeszowie i PUBP w Sanoku.
Postępowanie sądowe w tej sprawie zawieszono 30 maja 2007r. z uwagi na stan zdrowia oskarżonego.
sygn. akt S 10/06/Zk – śledztwo przeciwko Ignacemu P. wyłączone w dniu 14 lutego 2006r. ze sprawy S 8/00/Zk dotyczącej zbrodniczej działalności funkcjonariuszy WUBP w Rzeszowie w latach 1944-1956. Na potrzeby powyższego postępowania przesłuchano 26 świadków.
W dniu 11 maja 2006r. skierowano do Sądu Rejonowego w Rzeszowie akt oskarżenia przeciwko Ignacemu P., zarzucając mu popełnienie 6 zbrodni komunistycznych, polegających na fizycznym i psychicznym znęcaniu się nad przetrzymywanymi w areszcie tamtejszego Urzędu działaczami niepodległościowymi.
Postępowanie sądowe w tej sprawie zawieszono 27 czerwca 2007r. ze względu na zły stan zdrowia oskarżonego.
sygn. akt S 95/06/Zk – śledztwo przeciwko Janowi J. wyłączone w dniu 16 października 2006r. ze sprawy S 29/01/Zk dotyczącej fizycznego i moralnego znęcania się funkcjonariuszy PUBP w Łańcucie nad działaczami niepodległościowymi w latach 1944r. – 1956r. Na potrzeby tego postępowania przesłuchano 21 świadków.
W dniu 26 października 2006r do Sądu Rejonowego w Łańcucie skierowano akt oskarżenia przeciwko Janowi J., zarzucając mu popełnienie w okresach od 25 stycznia 1951r. do marca 1951r. w Łańcucie i w Rzeszowie woj. podkarpackiego oraz od 27 stycznia 1951r. do 18 kwietnia 1951r. i od 27 stycznia 1951r. do 31 marca 1951r. w Łańcucie wspólnie i w porozumieniu z innymi funkcjonariuszami Bezpieczeństwa Publicznego 3 zbrodni komunistycznych, będących jednocześnie zbrodniami przeciwko ludzkości, polegających na przekroczeniu swojej władzy, w celu zmuszenia Stefana B. – przetrzymywanego w aresztach WUBP w Rzeszowie, a następnie PUBP w Łańcucie oraz Emila K. i Jerzego N. – przetrzymywanych w areszcie PUBP w Łańcucie – do złożenia określonych wyjaśnień i przyznania się do popełnienia zarzucanych im czynów, poprzez fizyczne i moralne znęcanie się nad tymi osobami.
Wyrokiem z 22 października 2007r. sygn. akt II K 134/06 Sąd Rejonowy w Łańcucie uznał oskarżonego Jana J. za winnego zarzucanych mu czynów. Sąd skazał go za każdy z nich na karę po 2 lata pozbawienia wolności oraz wymierzył mu łączną karą pozbawienia wolności w wysokości 3 lat, a nadto zwolnił go od ponoszenia kosztów postępowania karnego i uiszczenia opłaty sądowej. Wyrok ten jest prawomocny.
- sygn. akt S 99/06/Zk – śledztwo wyłączone w dniu 3 listopada 2006r. z postępowania sygn. S 8/00/Zk w sprawie zbrodniczej działalności funkcjonariuszy WUBP w Rzeszowie. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy przedstawiono byłemu funkcjonariuszowi WUBP w Rzeszowie Romanowi W. dwa zarzuty popełnienia zbrodni komunistycznych polegających na fizycznym i psychicznym znęcaniu się nad działaczami niepodległościowymi przetrzymywanymi w areszcie tamtejszego Urzędu.
2 lutego 2007r. wydano postanowienie o częściowym umorzeniu śledztwa w sprawie fizycznego i moralnego znęcania się w okresie od 28 maja 1948r. do 7 czerwca 1948r. w Gorlicach Piotra M. i Stanisława P. - funkcjonariuszy PUBP w Gorlicach nad przetrzymywanym w tamt. areszcie działaczem niepodległościowym Janem G. oraz w sprawie fizycznego i moralnego znęcania się w okresie od 28 maja 1948r. do 10 lipca 1948r. w Gorlicach Stanisława R. – funkcjonariusza PUBP w Gorlicach nad przetrzymywanym w tamt. areszcie działaczem niepodległościowym Janem G. wobec śmierci tych podejrzanych.
24 kwietnia 2007r. skierowano natomiast przeciwko Romanowi W. do Sądu Rejonowego w Gorlicach akt oskarżenia o dopuszczenie się opisanych wyżej dwóch zbrodni komunistycznych.
Postępowanie to zarejestrowano pod sygn. akt II K 63/07.
Wyrokiem z 13 listopada 2007r. sygn. akt II K 63/07 Sąd Rejonowy w Gorlicach uznał Romana W. za winnego popełnienia czynów opisanych w skierowanych przeciwko niemu aktach oskarżenia o sygn. S 99/06/Zk i S 31/07/Zk oraz skazał go za dwa czyny na karę po 2 lata pozbawienia wolności i za kolejne dwa czyny po 1 roku pozbawienia wolności oraz wymierzył mu łączną karę pozbawienia wolności w wysokości 2 lat, warunkowo zawieszając jej wykonanie na okres 3 lat, a nadto zobowiązał go do zapłaty na rzecz pokrzywdzonego Jana T. w terminie osiemnastu miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku kwoty 10 tys. zł oraz zasądził od oskarżonego opłatę sądową i koszty postępowania karnego.
Wyrok ten jest prawomocny.
- sygn. akt S 100/06/Zk – śledztwo przeciwko Stefanowi Sz. wyłączone w dniu 6 listopada 2006r. z postępowania sygn. akt S 99/06/Zk. Na jego potrzeby przesłuchano 9 świadków.
W dniu 13 listopada 2006r. do Sądu Rejonowego w Gorlicach skierowano akt oskarżenia przeciwko wspomnianemu, zarzucając mu popełnienie trzech zbrodni komunistycznych, polegających na fizycznym i psychicznym znęcaniu się nad przetrzymywanymi w areszcie PUBP w Gorlicach działaczami niepodległościowymi.
Postępowanie sądowe zakończono wyrokiem z 22 lutego 2007r., zgodnie z którym uznano oskarżonego za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów oraz wymierzono mu łączną karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby przez 4 lata oraz zasądzono koszty postępowania i opłatę sądową.
Wyrok ten jest prawomocny.
- sygn. akt S 35/07/Zk – śledztwo przeciwko Mieczysławowi P. podejrzanemu o przestępstwa z art. 286§1 i 246 w zw. z art. 36 kk z 11.07.1932r. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 roku o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. Nr 155, poz. 1016 z późn. zm.) i inne. 16 października 2007r. śledztwo to zamknięto.
Przedmiotową sprawę wyłączono ze śledztwa S 5/02/Zk w dniu 23 kwietnia 2007r.
W ramach powyższego postępowania Mieczysławowi P. przedstawiono 63 zarzuty (dotyczące fizycznego i moralnego znęcania się, bezprawnego pozbawienia wolności oraz niedopełnienia obowiązków służbowych).
23 listopada 2007r. prokurator Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Rzeszowie skierował do Sądu Rejonowego w Nisku akt oskarżenia przeciwko Mieczysławowi P., zarzucając mu dopuszczenie się w różnych okresach w latach 1948-1950 w Nisku woj. podkarpackiego podczas i w związku z urzędowaniem 63 zbrodni komunistycznych będących jednocześnie zbrodniami przeciwko ludzkości. Zbrodnie te polegały na przekroczeniu swojej władzy poprzez wydanie poleceń zatrzymania 59 osób, mimo braku podstaw prawnych do zatrzymania, a następnie poprzez bezprawne, bez postanowienia o tymczasowym aresztowaniu, przetrzymywanie tych osób, w tym 32 z nich, przez okres ponad 14 dni. Zbrodnie te polegały również na przekroczeniu swojej władzy w celu wymuszenia na dwóch osobach - pozbawionych wolności i przetrzymywanych w areszcie PUBP w Nisku – złożenia określonych wyjaśnień, poprzez fizyczne i moralne znęcanie się nad tymi osobami, a nadto na kilkakrotnym wzięciu udziału w pobiciach jednej z nich, w trakcie których oskarżony używał niebezpiecznego narzędzia.
Wśród zbrodni zarzuconych Mieczysławowi P. były również fakty niedopełnienia przez niego obowiązków zapewnienia osobom przetrzymywanym w areszcie PUBP w Nisku właściwych warunków pobytu poprzez umieszczenie ich w pomieszczeniach piwnicznych nie przystosowanych do przetrzymywania w nich ludzi oraz fakty przekroczenia przez niego swej władzy poprzez polecenie i zezwolenie podległym funkcjonariuszom na stosowanie wobec przesłuchiwanych tortur w postaci bicia, kopania, umieszczenia w karcerze, grożenia biciem lub zabójstwem, znieważania i obrażania i innych zachowań, w wyniku czego nieustaleni podlegli mu funkcjonariusze stosowali takie metody wobec 84 osób.
Postępowanie sądowe toczy się w Sądzie Rejonowym w Nisku.
- sygn. akt S 40/07/Zk – śledztwo przeciwko byłemu funkcjonariuszowi PUBP w Tarnobrzegu Janowi C. Postępowanie to zakończono skierowaniem 5 czerwca 2007r. do Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu aktu oskarżenia przeciwko Janowi C., w którym zarzucono mu popełnienie trzech zbrodni komunistycznych będących jednocześnie zbrodniami przeciwko ludzkości, polegających na fizycznym i moralnym znęcaniu się w okresach od 15 marca 1951r. do 14 kwietnia 1951r. i od 2 kwietnia 1951r. do 14 czerwca 1951r. w Tarnobrzegu oraz 23 września 1954r. w Jeziórku woj. podkarpackiego nad pozbawionymi wolności Janem S., Janem Sz. i Bronisławem W.
Według ustaleń poczynionych w toku śledztwa oskarżony wielokrotnie przesłuchiwał pokrzywdzonego Jana S. wyłącznie w nocy, zaś pokrzywdzonego Jana Sz. O różnych porach dnia i nocy. W trakcie tych czynności w celu zmuszenia jednego z nich do złożenia określonych wyjaśnień i przyznania się do popełnienia zarzucanych im czynów krzyczał i używał wobec niego wulgarnych słów. W trakcie przesłuchań drugiego z pokrzywdzonych również obrażał go wulgarnymi słowami oraz wielokrotnie uderzał go pięściami i różnymi przedmiotami m.in. gumowym kablem po całym ciele.
Ustalono również, że oskarżony używał wobec Bronisława W. wulgarnych słów oraz wziął udział w jego pobiciu, w trakcie którego kopano pokrzywdzonego oraz uderzano pięściami i pistoletem.
Wyrokiem z 3 marca 2008r. sygn. akt II K 172/07 Sąd Rejonowy w Tarnobrzegu uznał byłego funkcjonariusza Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Tarnobrzegu Jana C. za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów. Uznając Jana C. za winnego popełnienia tych czynów, Sąd skazał go za pierwszy i drugi czyn na kary po jednym roku więzienia, zaś za trzeci czyn na karę jednego roku i sześciu miesięcy więzienia. Sąd wymierzył oskarżonemu łączną karę dwóch lat więzienia, warunkowo zawieszając jej wykonanie na okres próby trwający cztery lata. Sąd zasądził również od oskarżonego koszty postępowania karnego i opłatę sądową.
Wyrok ten jest nieprawomocny.
- sygn. akt S 57/07/Zk - śledztwo przeciwko byłemu funkcjonariuszowi PUBP w Łańcucie Franciszkowi S. Postępowanie to zakończono skierowaniem 10 lipca 2007r. do Sądu Rejonowego w Łańcucie aktu oskarżenia przeciwko Franciszkowi S., w którym zarzucono mu popełnienie, w okresie od 29 stycznia 1951r. do 27 marca 1951r. w Łańcucie woj. podkarpackiego, podczas i w związku z urzędowaniem, wspólnie i w porozumieniu z innymi funkcjonariuszami BP zbrodni komunistycznej będącej jednocześnie zbrodnią przeciwko ludzkości, polegającej na przekroczeniu swojej władzy, w celu zmuszenia Ireny D. – przetrzymywanej w areszcie PUBP w Łańcucie – do złożenia określonych wyjaśnień i przyznania się do popełnienia zarzucanych jej czynów, poprzez fizyczne i moralne znęcanie się nad ta osobą.
Działanie Franciszka S. wobec pokrzywdzonej polegało na dokonywaniu na przemian z innymi funkcjonariuszami częstych, wielogodzinnych przesłuchań o różnych porach, także nocą oraz znieważaniu jej słowami wulgarnymi i obraźliwymi. Ponadto Franciszek S. kierował do pokrzywdzonej groźby bezprawne, kilkakrotnie kazał wykonywać przysiady i liczyć je, aż do zupełnej utraty sił oraz bił ją.
Wyrokiem z 10 grudnia 2007r. sygn. akt II K 123/07 Sąd Rejonowy w Łańcucie uznał Franciszka S. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu. Uznając Franciszka S. za winnego popełnienia tego czynu, Sąd skazał go na karę jednego roku i sześciu miesięcy pozbawienia wolności, warunkowo zawieszając jej wykonanie na okres trzech lat oraz zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów postępowania i uiszczenia opłaty sądowej.
Wyrok jest prawomocny.
- sygn. akt S 57/04/Zk - śledztwo wszczęte w dniu 17 lutego 2005r. przeciwko Józefowi K. podejrzanemu o spowodowanie bezprawnego pozbawienia wolności Waldemara M. w okresie od 13 grudnia 1981r. do 11 października 1982r. w Komendzie Miejskiej MO w Jarosławiu, Komendzie Wojewódzkiej MO w Przemyślu, Ośrodku Odosobnienia w Uhercach, Ośrodku Odosobnienia w Łupkowie i Ośrodku Odosobnienia w Rzeszowie poprzez przekroczenie uprawnień wynikających z pełnienia służby na stanowisku Komendanta Wojewódzkiego MO w Przemyślu, które polegało na wydaniu 12 grudnia 1981r. decyzji o internowaniu Waldemara M., która jako podstawę prawną wskazywała art. 42 nigdy nie uchwalonego dekretu z 12
|