strona główna | pełna wersja | newsletter | mapa serwisu | wybierz serwis: PL | EN

Instytut Pamięci Narodowej


wersja POCKET PC

Oddziałowa Komisja w Rzeszowie

Śledztwo podjęte z zawieszenia w dniu 9 listopada 2000 r. w sprawie długotrwałego pozbawienia wolności obywateli polskich, w tym członków AK z Obwodu Rzeszów w okresie od jesieni 1944r. do 1948 r. (sygn. akt S 5/00/Zk).

W toku postępowania przygotowawczego ustalono, iż w okresie od 15 sierpnia  1944r. do marca 1945 r. w obwodzie AK Rzeszów funkcjonariusze UB i NKWD aresztowali co najmniej 248 żołnierzy AK. W/w osadzeni zostali w więzieniach, a następnie przewiezieni do obozów na terenie ZSRR. W obozach tych stworzono dla deportowanych bardzo ciężkie i niebezpieczne dla życia warunki bytowe. Zostali oni zmuszeni do ciężkiej pracy fizycznej, za wykonywanie której otrzymywali głodowe racje żywnościowe. Powyższe oraz skrajnie trudne warunki atmosferyczne, liczne epidemie chorób i brak opieki lekarskiej były powodem śmierci w obozach w ZSRR co najmniej 24 żołnierzy AK z tego Obwodu.
W toku śledztwa przesłuchano ustalonych pokrzywdzonych oraz zgromadzono dokumenty potwierdzające zsyłkę ustalonych żołnierzy AK do obozów w ZSRR.
9 lutego 2006 r. wydane zostało postanowienie o umorzeniu śledztwa.

W sprawie przyjęto, iż podstawą aresztowań członków AK przez funkcjonariuszy NKWD było podpisane w dniu 26 lipca 1944 roku w  Moskwie „Porozumienie między Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego i  rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich o stosunkach między Radzieckim Wodzem Naczelnym a Polską Administracją po wkroczeniu Wojsk Radzieckich na terytorium Polski”. Podpisane ono zostało z upoważnienia PKWN przez E. Osóbkę-Morawskiego, zaś na mocy upoważnienia rządu ZSRR W. Mołotowa. Z treści tego porozumienia wynika, iż oddana została jurysdykcja Radzieckiemu Wodzowi Naczelnemu w zakresie przestępstw popełnionych w strefie operacji wojennych. Uzupełnieniem powyższego był dekret o rozwiązaniu tajnych organizacji wojskowych na terenach wyzwolonych z dnia 24 sierpnia 1944 roku. Wszyscy należący do organizacji wojskowych niepodlegających PKWN ponosić mieli odpowiedzialność według przepisów Wojskowego Kodeksu Karnego. Powyższe przepisy stanowiły podstawę do aresztowań żołnierzy AK przez funkcjonariuszy UB.
PKWN nie był polskim konstytucyjnym organem władzy i w związku z tym nie mógł on skutecznie przekazać jurysdykcji nad ludnością polską dowódcom armii sowieckiej i organom NKWD. Pozbawienie wolności polskich obywateli było więc działaniem bezprawnym.

W sprawie ustalono, iż członkowie Plenum PKWN, którzy brali udział w zatwierdzeniu treści Porozumienia w chwili obecnej nie żyją.
W związku z tym śledztwo w tym zakresie umorzono wobec śmierci sprawców.
W sprawie przyjęto, iż wywiezienie oraz pobyt w obozach, a więc długotrwałe pozbawienie wolności obywateli polskich na terenie b. ZSRR  stanowi zbrodnię komunistyczną a jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości.

W obozach na terenie ZSRR rozmyślnie stworzono dla deportowanych bardzo ciężkie warunki życia. Obliczone one były na spowodowanie całkowitego lub częściowego fizycznego wyniszczenia osadzonych tam osób. Zaistniałe zgony żołnierzy AK w w/w obozach wyczerpują znamiona zbrodni komunistycznych będących jednocześnie zbrodnią przeciwko ludzkości. 
W wyniku kwerendy archiwalnej nie odnaleziono danych dotyczących sprawców tych przestępstw.
Śledztwo w zakresie bezprawnego długotrwałego pozbawienia wolności oraz spowodowania śmierci żołnierzy AK w obozach na terenie ZSRR umorzono wobec niewykrycia sprawców.

Powrót
Drukuj
Generuj plik PDF
Poleć stronę znajomemu
Adres do korenspondencji
Instytut Pamięci Narodowej, ul. Towarowa 28, 00-839 Warszawa
Środa, 7 stycznia 2009, data aktualizacji serwisu: 07.01.2009 o godzinie 22:19
©2000-2009 Instytut Pamięci Narodowej. Wszystkie Prawa Zastrzeżone.