Informacje ogólne

Pion badań naukowych BEP obejmuje Wydział Badań Naukowych, Dokumentacji i Zbiorów Bibliotecznych, w którym (łącznie referatami badań naukowych istniejącymi we wszystkich OBEP) pracuje ponad sześćdziesięciu historyków. Realizowane przez nich projekty badawcze, dotyczące różnych zagadnień dziejów najnowszych Polski w latach 1939-1989, zostały określone w „Programie działań Biura Edukacji Publicznej na rok 2004 i lata następne”, zatwierdzonym przez Kolegium IPN. Na posiedzeniu w dniu 13 lipca 2005 r. Pluralistyczne Kolegium IPN jednogłośnie, bardzo wysoko oceniło dotychczasowy stan realizacji wspomnianego programu działalności BEP, zarówno w sferze naukowo-badawczej, jak i edukacyjnej.
Pracownicy BEP utrzymują kontakty z placówkami naukowymi w całej Polsce (m.in. Instytutem Historii PAN, Instytutem Studiów Politycznych PAN oraz większością uniwersytetów), zagranicznymi instytucjami badawczymi (m.in. Niemieckim Instytutem Historycznym w Warszawie), współpracują też z organizacjami kombatanckimi. Wyrazem tego jest udział w licznych konferencjach i sympozjach naukowych, a także współudział w ich organizacji. BEP uczestniczyło w organizacji XVII Powszechnego Zjazdu Historyków Polskich, który odbył się we wrześniu 2004 r. w Krakowie. W okresie lipiec 2004 – czerwiec 2005 Biuro Edukacji Publicznej przygotowało samodzielnie lub we współpracy z innymi ośrodkami naukowymi kilkadziesiąt konferencji oraz sesji naukowych i popularnonaukowych. Te ostatnie (zamiennie z dyskusjami panelowymi) zwykle towarzyszyły otwarciom wystaw IPN w różnych miastach. Tematyka konferencji była zróżnicowana i wynikała zarówno z realizacji głównych kierunków badawczych BEP, jak i – w przypadku sesji popularnonaukowych – z zapotrzebowania społecznego oraz realizacji celów edukacyjnych Instytutu (rocznice, uroczystości lokalne itp.). Trzy konferencje miały charakter międzynarodowy.

Do najważniejszych konferencji należały:

• „Komunistyczny aparat bezpieczeństwa w Europie Środkowo-Wschodniej 1944/45–1989” (Warszawa, 16-18 czerwca 2005) - międzynarodowa konferencja naukowa z udziałem ponad dwustu badaczy z kilkunastu krajów.

• „Rok 1945. Między wojną a pokojem. W 60. rocznicę zakończenia II wojny światowej” (Olsztyn, 5-6 maja 2005).

• „Polska pod okupacją niemiecką i sowiecką 1939–1945” (Poznań, 24-25 luty 2005) - międzynarodowa konferencja naukowa.

• „Dla władzy, obok władzy, przeciw władzy – postawy robotników wielkich ośrodków przemysłowych w PRL” (Katowice, 17 listopada 2004).

• „Tajemnice Enigmy – 65. rocznica przekazania Enigmy przez polski wywiad Państwom Sprzymierzonym” (Bydgoszcz, 9-10 listopad 2004).

• „Między przymusową przyjaźnią a prawdziwą solidarnością. Czesi – Polacy – Słowacy 1938/39–1945–1989“ (Wrocław, 4-6 listopad 2004) - międzynarodowa konferencja naukowa.
  • „Ksiądz Jerzy Popiełuszko – zbrodnia i jej społeczne oddźwięki” (Toruń, 19 październik 2004).

• „Fenomen getta łódzkiego 1940–1944” (Łódź, 11-12 październik 2004).

• „Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego” (Chełm, 21-22 lipca 2004).

• „Akcja »Burza« na ziemiach północno-wschodnich II RP (okręgi: wileński, nowogródzki, białostocki)” (Białystok, 3 lipca).
  
  
  Niezależnie od zaangażowania w realizację ogólnopolskich oraz lokalnych programów, pracownicy naukowi BEP prowadzą indywidualne prace badawcze mieszczące się w problematyce przewidzianej ustawą o IPN. W tym okresie sprawozdawczym (lipiec 2004 – czerwiec 2005) 5 z nich otrzymało stopień doktorski, jeden przeprowadził przewód habilitacyjny (dr Stanisław Jankowiak na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu) i oczekuje na zatwierdzenie stopnia naukowego doktora habilitowanego. Zatwierdzone zostały natomiast stopnie doktora habilitowanego Jana Żaryna i Antoniego Dudka, uzyskane w 2004 r. Na ukończeniu jest kilka kolejnych dysertacji habilitacyjnych i doktorskich, a wielu pracowników planuje w najbliższej przyszłości otwarcie przewodów. Ogółem w BEP pracuje obecnie jeden profesor zwyczajny, 4 doktorów habilitowanych i 45 doktorów nauk humanistycznych w zakresie historii i innych nauk.