strona główna | pełna wersja | newsletter | mapa serwisu | wybierz serwis: PL | EN

Instytut Pamięci Narodowej


wersja POCKET PC

Oddziałowa Komisja w Łodzi

Śledztwo w sprawie zbrodni dokonanych przez funkcjonariuszy policji hitlerowskiej, w okresie od lipca 1941 r. do lipca 1944 r., na więźniach więzień w Lidzie

Śledztwo w sprawie zbrodni dokonanych przez funkcjonariuszy policji hitlerowskiej, w okresie od lipca 1941 r. do lipca 1944 r., na więźniach więzień w Lidzie przy ul. Syrokomli i ul. 3-go Maja, w tym egzekucji przeprowadzonej w dniu 4 lipca 1944 r. w lesie za dzielnicą Piaski, w trakcie której zamordowano bliżej nieustaloną liczbę więźniów.

W toku przeprowadzonego śledztwa ustalono, iż po agresji Niemiec hitlerowskich na ZSRR w czerwcu 1941 r. władze i wojska niemieckie po zajęciu Lidy - miasta położonego na terenie byłego województwa nowogródzkiego - przejęły pod swój zarząd więzienia usytuowane w Lidzie mieszczące się przy ul. Syrokomli i przy ul. 3-go Maja. W więzieniach tych funkcje nadzorcze sprawowali funkcjonariusze niemieckiej policji bezpieczeństwa – SD i żandarmerii niemieckiej, wspomagani przez członków niemieckiej policji pomocniczej, składającej się m. in. z Polaków, Białorusinów, Litwinów, Łotyszy i Rosjan, którzy wstąpili na służbę niemiecką i którzy na terenie więzień pełnili służby wartownicze.

W więzieniach osadzano przede wszystkim osoby podejrzewane o udział lub współpracę z polską czy radziecką partyzantką, lub też członkostwo w antyfaszystowskich podziemnych organizacjach, jak również przedstawicieli inteligencji, kościoła, nauki, działaczy społeczno-politycznych. Jak wynika z zeznań przesłuchanych świadków - byłych mieszkańców Lidy, zamieszkujących w pobliżu więzienia, byłych więźniów osadzonych w więzieniu przy ul. Syrokomli, jak i polskich policjantów skierowanych do służby w oddziałach niemieckiej policji pomocniczej w Lidzie - osoby przebywające w tym więzieniu były stale rozstrzeliwane w trakcie egzekucji odbywających się zarówno na terenie więzienia (w podwórzu), jak i poza jego obrębem, w lesie, nieopodal koszar byłego 77 pułku piechoty Wojska Polskiego.

W toku wykonywanych czynności procesowych dążono do ustalenia liczby i tożsamości więźniów, rozstrzeliwanych zarówno w więzieniu i następnie wywożonych platformami na teren cmentarza, jak też wywożonych z więzienia i rozstrzeliwanych w lesie, za koszarami wojskowymi, ustalenia świadków przedmiotowych zdarzeń, a przede wszystkim ustalenia tożsamości sprawców tych zbrodni. Działania te w ramach przedmiotowego postępowania były szczególnie utrudnione, gdyż zdarzenia będące przedmiotem śledztwa rozegrały się ponad 50 lat temu, na obszarze aktualnie znajdującym się na terytorium Białorusi. Z powodu rozbieżności w treści zeznań poszczególnych świadków, jak również z powodu braku jakichkolwiek dokumentów źródłowych i opracowań historycznych, dotyczących więzień w Lidzie przyjęto, że liczby zamordowanych nie da się oszacować.

W toku postępowania zdołano ustalić tożsamość zaledwie 28 osób zamordowanych, co przy ogólnej, domniemanej ilości ofiar, stanowi znikomą liczbę. Przesłuchiwani świadkowie
nie potrafili wymienić z nazwiska żadnych funkcjonariuszy przeprowadzających liczne egzekucje więźniów, nawet wówczas gdy byli naocznymi świadkami rozstrzelania ofiar. Świadkowie ci wskazywali, że egzekucji dokonywali funkcjonariusze gestapo, policjanci białoruscy, paramilitarne oddziały Litwinów lub Łotyszy. Niejednokrotnie świadkowie mówiąc o sprawcach egzekucji, określali ich terminem: Niemcy, żołnierze niemieccy, nawet nie podając nazwy formacji, popełniających daną zbrodnię.

Po wyczerpaniu wszelkich dostępnych źródeł dowodowych, w dniu 29 grudnia 2006r. podjęta została decyzja o umorzeniu śledztwa – wobec niewykrycia sprawców zabójstw.

Powrót
Drukuj
Generuj plik PDF
Poleć stronę znajomemu
Adres do korenspondencji
Instytut Pamięci Narodowej, ul. Towarowa 28, 00-839 Warszawa
Czwartek, 8 stycznia 2009, data aktualizacji serwisu: 08.01.2009 o godzinie 10:11
©2000-2009 Instytut Pamięci Narodowej. Wszystkie Prawa Zastrzeżone.