strona główna | pełna wersja | newsletter | mapa serwisu | wybierz serwis: PL | EN

Instytut Pamięci Narodowej


wersja POCKET PC

Oddziałowa Komisja w Łodzi

Śledztwo w sprawie masowych egzekucji Polaków przeprowadzonych przez funkcjonariuszy gestapo i innych formacji z Piotrkowa Trybunalskiego w 1944 r. w Piotrkowie Trybunalskim i okolicznych miejscowościach

Śledztwem objęto egzekucje dokonane przez funkcjonariuszy nieustalonych hitlerowskich formacji w miejscowościach Budki, Bujny, Kleszcz i Pieńki Karlińskie.
Chronologicznie najwcześniej dokonana została egzekucja 20 mężczyzn w miejscowości Budki w dniu 12 lutego 1944 r. Z zebranego materiału dowodowego wynikało, że niemieccy żandarmi przywieźli polskich więźniów z Piotrkowa Trybunalskiego. Ustawili najpierw 10 mężczyzn przy przygotowanej wcześniej żerdzi, po czym oddali do nich salwę z karabinu maszynowego. Żyjących dobijano pojedynczymi strzałami, w identyczny sposób rozstrzelano drugą dziesiątkę mężczyzn. Egzekucja była odwetem za zastrzelenie przez nieznanych sprawców na początku lutego 1944 r. w Budkach niemieckiego żandarma. 

Kolejną zbrodnią wyjaśnianą w śledztwie była egzekucja 20 Polaków dokonana w dniu 23.03.1944 r. w miejscowości Bujny. W tym zakresie ustalono, że żołnierze niemieccy przywieźli z Piotrkowa Trybunalskiego samochodami kilkunastu mężczyzn. Ustawiono ich przy umocowanej poziomo żerdzi i oddano do nich strzały z broni maszynowej. Zastrzelonych załadowano na samochody, a następnie zawieziono i zakopano w lesie bugajskim na tzw. Wierzejach koło Piotrkowa Trybunalskiego. Egzekucja była odwetem za zastrzelenie około 20 marca 1944 r. żandarma niemieckiego z posterunku w Bujnach przez partyzantów. 

Następnymi chronologicznie były dwie egzekucje dokonane we wsi Kleszcz w dniach 29.04. i 15.06.1944 r. Z obwieszczenia dowódcy SS i Policji w dystrykcie radomskim z dnia 29.04.1944 r. wynikało, iż za przynależność do bandy, niedozwolonych organizacji i posiadanie broni Sąd Doraźny Komandora Policji Bezpieczeństwa i SD na Dystrykt radomski skazał na karę śmierci 60 osób. W obwieszczeniu wskazano, iż na osobach od pozycji 1 do 30 wyrok wykonano, natomiast zasądzeni od pozycji 31 do 60 byli przedstawieni do ułaskawienia. Ustalono, iż osoby z pozycji 1-30 zostały rozstrzelane w dniu 29.04.1944 r. Z drugiej grupy 30 osób zostało rozstrzelanych w dniu 15.06.1944 r. prawdopodobnie jedynie 11 osób. 

Ostatnią z egzekucji objętych śledztwem była egzekucja dokonana w dniu 24.06.1944 r. w miejscowości Pieńki Karlińskie. Z obwieszczenia Dowódcy SS i Policji z dnia 24.06.1944 r. zawierającego listę nazwisk 90 osób, wynikało, iż Sąd Doraźny Komandora Policji Bezpieczeństwa i SD na Dystrykt radomski skazał je na karę śmierci za przynależność do niedozwolonych organizacji i za udzielanie pomocy członkom "band". W toku śledztwa ustalono, iż w Pieńkach Karlińskich zostało zamordowanych 59 osób, w tym 6-ciu braci Węgrzynowskich. W dniu egzekucji Niemieccy żołnierze przywieźli więźniów z Piotrkowa Trybunalskiego do lasu. Tam ustawili ich wzdłuż wykopanego wcześniej dołu, po czym oddali do nich strzały. Zwłoki zakopano na miejscu egzekucji. Nie ustalono, co stało się z pozostałymi 31 osobami spośród 90 wymienionych w obwieszczeniu. W stosunku do niektórych osób, których nazwiska znajdowały się na obwieszczeniach, a nie zostały one rozstrzelane ustalono, iż zostały prawdopodobnie wykupione przez rodzinę od Niemców albo wywiezione do obozów koncentracyjnych. Wersję tę potwierdzili kolejni przesłuchani w toku śledztwa świadkowie. W toku postępowania ustalono i przesłuchano kolejne osoby będące najbliższymi krewnymi zamordowanych w egzekucjach na terenie Piotrkowa Trybunalskiego i okolic w 1944 r. Zapoznano się z dostępnymi w Polsce materiałami archiwalnymi dotyczącymi egzekucji, będących przedmiotem śledztwa. Zapoznano się z treścią decyzji kończących postępowania w sprawach prowadzonych przez Prokuratury niemieckie dotyczących między innymi egzekucji w Piotrkowie Tryb. i okolicznych miejscowościach w 1944 r. Dokonano również oględzin akt spraw karnych przeciwko byłym granatowym policjantom z Piotrkowa Tryb., którzy uczestniczyli w egzekucjach w lesie bugajskim i na „budkach” w Piotrkowie Tryb. Zapoznano się z aktami sprawy karnej przeciwko byłemu dowódcy SS i Policji na dystrykt Radom Herbertowi Böttcherowi. Ustalono i przesłuchano osoby, które uczestniczyły w egzekucjach w lesie bugajskim i na budkach. 

W toku postępowania wyłączano do odrębnych postępowań materiał dowodowy w zakresie poszczególnych egzekucji, które były przedmiotem śledztwa. Postanowieniami o umorzeniu śledztwa zakończono postępowania dotyczące egzekucji na Budkach, w dniu 12.02.1944 r. i egzekucji w lesie bugajskim, koło wsi Kleszcz w dniu 29.04.1944 r. Postanowieniem z dnia 3 lipca 2007 r. ze śledztwa wyłączono do odrębnego postępowania materiał dowodowy dotyczący egzekucji w Pieńkach Karlińskich w dniu 24.06.1944 r.
W zakresie tego wątku prowadzone jest postępowanie, które w najbliższym czasie zostanie zakończone. Jednocześnie w dniu 3 lipca 2007 r., sporządzono postanowienie o umorzeniu macierzystego śledztwa które, po wcześniejszych wyłączeniach materiałów do odrębnych postępowań, obejmowało wątek dotyczący egzekucji dokonanej w lesie bugajskim w dniu 15.06.1944 r. oraz egzekucji w dniu 23.03.1944 r. w miejscowości Bujny.

Powrót
Drukuj
Generuj plik PDF
Poleć stronę znajomemu
Adres do korenspondencji
Instytut Pamięci Narodowej, ul. Towarowa 28, 00-839 Warszawa
Czwartek, 8 stycznia 2009, data aktualizacji serwisu: 08.01.2009 o godzinie 09:43
©2000-2009 Instytut Pamięci Narodowej. Wszystkie Prawa Zastrzeżone.